ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ
Durga Puja 2015.JPG
ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ
ਨਾਮਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ
ਹੋਰ ਨਾਮAkaal Bodhan
ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਸਥਾਨਹਿੰਦੂ
ਕਿਸਮਹਿੰਦੂ
ਮਕਸਦCeremonial worship of goddess Durga, family and other social gatherings, shopping and gift-giving, pandal-hopping, lighting decorations, cultural dance, idol immersion etc.
ਸ਼ੁਰੂSixth day of Ashwina shukla paksha[1]
ਬੰਦTenth day of Ashwina shukla paksha[1]
ਸਮਾਂ5 days
ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤMahalaya, Navratri, Dussehra
ਹੀਰਾਨੰਦਨੀ ਬਾਗ ਵਿਖੇ ਦੁਰਗਾ ਮਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ

ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ (ਬੰਗਾਲੀ: দুর্গাপূজা, ਅਸਾਮੀ: দুৰ্গা পূজা, ਉੜੀਆ: ଦୁର୍ଗା ପୂଜା , ਸੁਣੋ: ਇਸ ਅਵਾਜ਼ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ , "ਦੁਰਗਾ ਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ"), ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾਉਤਸ਼ੋਬ (ਬੰਗਾਲੀ: দুর্গোৎসব, ਉੜੀਆ: ଦୁର୍ଗୋତ୍ସବ ਇਸ ਅਵਾਜ਼ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਹਿੰਦੂ ਪੁਰਬ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪੁਰਬ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ, ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਾਕਖਸ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪੁਰਬ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਉੱਤੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਅਸਮ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਮਣੀਪੁਰ, ਉੜੀਸਾ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵੱਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜ-ਦਿਨ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਛੁੱਟੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਹੈ ਪਰ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਦੇਵੀ), ਸਰਸਵਤੀ (ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੇਵੀ), ਗਣੇਸ਼ (ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਦੇਵਤਾ) ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ (ਯੁੱਧ ਦਾ ਦੇਵਤਾ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਓਡੀਆ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਘਰ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਹਲਾਯ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਘਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਤਿਉਹਾਰ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਰਸਮ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ (ਵਿਜੇ ਦਸ਼ਮੀ) ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੂਰਤੀ-ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲਿਜਾਂਦੇ ਜਲੂਸ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੂਸਰੇ ਜਲਘਰ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।

ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ,[3] ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਚੇ ਖਰੜੇ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਇਲਟੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।[4] ਬੰਗਾਲ, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉਨੀ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹੋਏ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ
ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ. ਇਹ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ.
ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ. ਇਹ ਪੰਡਾਲ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ.
ਇਥੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ. ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਛੱਤੀਸਗੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ 9 ਦਿਨ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਆਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਂ ਦਾ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭਜਨ, ਕੀਰਤਨ ਆਦਿ ਗਾਇਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ,ਜਦੋਂ 9 ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰਮਨਵਮੀ ਅਤੇ ਵਿਜੇਦਸ਼ਾਮੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਢੋਲ, ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਤਲਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਜਲੂਸ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਦੁਰਗਾਪੂਜਾ ਪੰਡਾਲ
ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਸਮਾਰੋਹ
ਇੱਕ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾ

ਸੰਦਰਭ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 "Durga Puja Tithi and Timing". Retrieved 17 July 2012. 
  2. 2.0 2.1 2.2 "Durga Puja Dates". Retrieved 4 October 2013. 
  3. https://www.britannica.com/topic/Durga-Puja, Encyclopedia Britannica. Retrieved 25 October 2020.
  4. https://archive.org/details/dcc_20210214_202102/page/108/mode/2up?view=theater