ਪੈਰਾਲਿੰਪਕ ਗੇਮਸ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਪੈਰਾਲਿੰਪਕ ਗੇਮਸ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਲਟੀ-ਸਪੋਰਟਸ ਸਮਾਗਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਭਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਾਹਜਤਾ ਵਾਲੇ ਅਥਲੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਾਪਿਜੀਆ ਅਤੇ ਕੁਡਰੀਪਲਜੀਆ, ਮਾਸੂਅਲ ਡਿਐਸਟ੍ਰੌਫੀ, ਪੋਸਟ ਪੋਲੀਓ ਸਿੰਡਰੋਮ, ਸਪਾਈਨਾ ਬਿਫਦਾ), ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰੇਂਜ ਅੰਦੋਲਨ, ਅੰਗ ਦੀ ਘਾਟ ( ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਡਾਈਸਮੇਲੀਆ), ਲੱਤ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਫਰਕ, ਛੋਟੇ ਕੱਦੂ, ਹਾਇਪਰਟਨਿਆ, ਐਟੈਕਸੀਆ, ਅਸਿਟੋਥਿਸ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ। ਵਿੰਟਰ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਪੈਰਾਲਿੰਪਿਕ ਗੇਮਜ਼ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 1988 ਦੇ ਸੋਲ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸਮਾਰਕ ਗੇਮਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਗਭਗ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਪੈਰਾਲਿੰਪਕ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਰਾਲਿੰਪਕ ਕਮੇਟੀ (ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੈਰਿਲਪਿਕਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ II ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਇਕੱਠ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖੇਡ ਆਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਲੰਡਨ 2012 ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਦੇ ਪੈਰੋਲਿਪਿਕਸ ਨੇ 1960 ਵਿੱਚ 23 ਮੁਲਕਾਂ ਤੋਂ ਅਪਾਹਜਤਾ ਵਾਲੇ 400 ਐਥਲੀਟਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੈਰਾਲੰਪੀਆਂ ਗੈਰ-ਅਪਾਹਜ ਓਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਪੈਰਾਲਿੰਪਕ ਐਥਲੀਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ।[1]

ਪੈਰਾਲਿੰਪਕ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਈਓਸੀ-ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਸ਼ਵ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੌਧਿਕ ਅਸਮਰਥਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਐਥਲੀਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਡੈਫੈਲਿੰਪਕਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲ਼ੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[2][3]

ਪੈਰਾ-ਮੈਡੀਕਲ ਐਥਲੀਟਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਅਪਾਹਜਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਐਥਲੀਟ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਯੋਗ ਅਪਾਹਜਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲੇ ਵਿਕਾਰ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਨਿਰਭਰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰੇਂਜ, ਅੰਗ ਦੀ ਘਾਟ, ਲੱਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ, ਛੋਟੇ ਕੱਦ, ਹਾਇਪਰਟੋਨਿਆ, ਐਟੈਕਸੀਆ, ਅਥੈਟੀਜਿਸ, ਨਜ਼ਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ[4] ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖੇਡ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿੰਟਰ ਗੇਮਜ਼[ਸੋਧੋ]

ਪਹਿਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਪਾਰਾਲੰਪਿਕ ਗੇਮਜ਼ 1976 ਵਿਚ ਓਰਨਸਕੋਡਵਿਸ਼ਵਿਕ, ਸਵੀਡਨ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਪੈਰਾਲਿੰਪਿਕਸ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਯੋਗ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।[5] ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਹਮਰੁਤਬਾ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵੀ ਸਨ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ 1993 ਵਿਚ ਅਲਬਰਟਿਲ, ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਤਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1994 ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਵਿੰਟਰ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕਸ ਅਤੇ ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਲ ਗੇਮਜ਼ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਗੇਮਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਪੈਰਾਲਿੰਪਕ ਖੇਡਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਐਥਲਿਟਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਪਾਹਜਤਾ। ਹਾਲੀਆ ਖੇਡਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੇਮਾਂ ਅਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਨਾ-ਅਪਾਹਜਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹਨ।[6] ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੇ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ - ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਾਲ 1960 ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਵਿੱਚ 400 ਐਥਲੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਥਲੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ ਵਿੱਚ 159 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 4,342 ਐਥਲੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।[7] ਵਿੰਟਰ ਗੇਮਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਚ 'ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ[ਸੋਧੋ]

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਸਚਾ ਜ਼ੌਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਪੈਰਾਲੰਪੀਅਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਤੈਰਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 55 ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ (41 ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ)। ਉਸ ਦਾ ਪੈਰਾਲਿੰਪਿਕ ਕਰੀਅਰ 1980 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ 24 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਉਹ 1980 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਓਲੰਪਿਕ ਤੈਰਾਕੀ ਟੀਮ 'ਤੇ ਵੀ ਇਕ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਈ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਈਕਾਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ।[8][9] ਨੈਂਜ ਦੇ ਰੇਗਨਾਈਡ ਮਿਕਲੇਬਸਟ ਨੇ ਸਰਦੀਆਂ ਪਾਰਾਲੰਪਿਕ ਗੇਮਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। 1988 ਅਤੇ 2002 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਕੁੱਲ 22 ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 17 ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਨ। 2002 ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਮਗ਼ੇ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 58 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।[10] ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪੈਰਾਲੰਪੀਅਨ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇਰੋਲੀ ਫੇਅਰਹਾਲ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੈਰਾਪੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪੈਰਾਲੰਪੀਅਨ ਸਨ। ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਚ 1984 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕਸ ਉਸਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਤੀਰ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਲਿੰਪਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।

ਨੋਟਿਸ[ਸੋਧੋ]

  1. Dehghansai, Nima; Lemez, Srdjan; Wattie, Nick; Baker, Joseph (January 2017). "A Systematic Review of Influences on Development of Athletes With Disabilities". Adapted Physical Activity Quarterly. 34 (1): 72–90. doi:10.1123/APAQ.2016-0030. 
  2. The World Games for the Deaf and the Paralympic Games, International Committee of Sports for the Deaf (CISS), December 1996
  3. Special Olympics and the Olympic Movement, Official website of the Special Olympics, 2006
  4. http://www.paralympic.org/classification
  5. "History of the Paralympic Games". Government of Canada. Archived from the original on 2010-03-12. Retrieved 2010-04-07. 
  6. "About the IPC". International Paralympic Committee. Retrieved 2010-04-06. 
  7. "Paralympic Games". International Paralympic Committee. Retrieved 2010-04-07. 
  8. "Trischa Zorn-Hudson" (PDF). USA Swimming. Retrieved 2010-04-08. 
  9. "Trischa Zorn". CNN. CNN.com. Retrieved 2010-04-08. 
  10. "2002 Winter Paralympics". Disabled Sports USA. Archived from the original on April 27, 2003. Retrieved 2010-04-97.  Check date values in: |access-date= (help)Check date values in: |access-date= (help)

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]