ਫਲਾਫੇਲ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
Falafel
Falafels 2.jpg
Falafel balls with a fried, crispy exterior
ਸਰੋਤ
ਹੋਰ ਨਾਂFelafel
ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇਸ਼Egypt (fava bean version), Yemen (chickpea version) then to the Levant and Middle East
ਖਾਣੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
ਖਾਣਾSandwich, snack, or meze
ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀFava beans and/or chickpeas

ਫੇਲਾਫੱਲ ਇੱਕ ਜਿਆਦਾ ਤਲੀ ਹੋਈ ਗੇਂਦ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਜਾਂ ਡੌਨਟ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਛੋਲੇ, ਫਵਾ ਫਲੀਆਂ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।[1][2][3] ਪਕੌੜੇ ਹੁਣ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ,[4] ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਫਲਾਫੇਲ ਗੇਂਦਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਟਾ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਜੇਬ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਫਲੈਟਬ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਅਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟੱਬਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਲਾਫੇਲ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਲਪੇਟਿਆ ਸੈਂਡਵਿਚ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਲਾਫੇਲ ਦੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਲਾਦ ਜਾਂ ਅਚਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮ ਚਟਣੀ ਜਾਂ ਤਾਹਿਨੀ ਸਾਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਫਲਾਫੇਲ ਗੇਂਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਸਨੈਕਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਫਲਾਫੇਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ।[5] ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਡਿਸ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਲਗਭਗ 1000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਟੋਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਸੀ।[6] ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਟੋਰੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੇਵੈਂਟ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਚੂਚਿਆਂ ਨੇ ਫਵਾ ਬੀਨਜ਼ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ।[7][8] ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਦੇ, ਕਿ ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਫੇਰੌਨੀਕ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।[9] ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਬਾਂ ਜਾਂ ਤੁਰਕਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ; ਜਾਂ ਇਹ ਕਿ ਚਿਕਨ-ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਯਮਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।[1]

A pita filled with vegetables and fritters on a plate
ਫਲਾਫੇਲ ਸੈਂਡਵਿਚ

ਮੱਧ ਪੂਰਬ[ਸੋਧੋ]

ਫਲਾਫੇਲ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲੇਵੈਂਟ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ ਜਾਂ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।[10] ਕ੍ਰੋਕੇਟਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੀਜ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਫਲਾਫੇਲ ਗੇਂਦਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਫਤਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਜੋ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵੇਲੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[11] ਫਲਾਫੇਲ ਇੰਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਕਿ ਮੈਕਡੋਨਲਡਜ਼ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਮੀਨੂ ਵਿੱਚ "ਮੈਕਫਾਲਫਲ" ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।[12] ਫਲਾਫੇਲ ਅਜੇ ਵੀ ਮਿਸਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮੈਡਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।[13] ਫਲਾਫੇਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕਈ ਵਾਰ ਅਰਬਾਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਈ ਹੈ।[7] ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਫਲਾਫੈਲ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ,[14] ਫਿਲਸਤੀਨ ਵਿੱਚ,[15][16] ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[17][18] ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਰਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।[19][20] ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੇਬਨਾਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਿਡ ਮਨੋਨੀਤ ਮੂਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।[8][21]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

  • ਵਡਾ (ਭੋਜਨ): ਪਰਿੱਪੂ ਵਦਾ ਦਾਲ (ਤੂਰ ਦੀ ਦਾਲ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿਆਰੀ ਹੈ
  • ਅਕਾਰਾਜਾ: ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਟੋਰੇ ਛਿਲਕੇ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਨਜ਼ ਤੋਂ ਬਣੀ ਇੱਕ ਗੇਂਦ ਵਿੱਚ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡੂੰਘੀ-ਤਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 Gil, Marks (2010). Encyclopedia of Jewish food. Hoboken, NJ: Wiley. ISBN 978-0544186316. OCLC 849738985. 
  2. "No Matter Where It Originated, Falafel Is Still Israel's National Food". 
  3. "Ancient Egyptian Food – Taamiya". 
  4. Grogan, Bryanna Clark (July 2003). "Falafel without fat". Vegetarian Times. pp. 20, 22. ISSN 0164-8497. Retrieved February 23, 2011. 
  5. Petrini, Carlo; Watson, Benjamin (2001). Slow food: collected thoughts on taste, tradition, and the honest pleasures of food. Chelsea Green Publishing. p. 55. ISBN 978-1-931498-01-2. Retrieved February 6, 2011. 
  6. Green, Aliza (2004). Beans. Running Press. p. 76. ISBN 978-0-7624-1931-9. 
  7. 7.0 7.1 Kantor, Jodi (July 10, 2002). "A History of the Mideast in the Humble Chickpea". The New York Times. Retrieved March 23, 2008. 
  8. 8.0 8.1 MacLeod, Hugh (October 12, 2008). "Lebanon turns up the heat as falafels fly in food fight". The Age. Retrieved February 10, 2010. 
  9. Wilson, Hilary (1988). Egyptian food and drink. Shire. p. 25. ISBN 978-0-85263-972-6. 
  10. Kelley, Leigh (January 28, 2010). "Dining with a Middle Eastern flair". Times-News. Retrieved February 10, 2010. 
  11. Habeeb, Salloum (April 1, 2007). "Falafel: healthy Middle Eastern hamburgers capture the West.". Vegetarian Journal. Retrieved February 16, 2010. 
  12. Allison, Jerry (January 6, 2009). "Fast food – Middle Eastern style". The News Journal. Archived from the original on July 18, 2011. Retrieved February 6, 2011. 
  13. Roden, Claudia (2000). The New Book of Middle Eastern Food. Random House. p. 62. ISBN 978-0-375-40506-8. 
  14. Claudia Roden A Book of Middle Eastern Food (Penguin, 1970) pp. 60–61.
  15. Williams, Emma (2006). It's Easier to Reach Heaven than the End of the Street. Great Britain: Bloomsbury Publishing. p. 378. ISBN 978-0-7475-8559-6. 
  16. Karmi, Ghada (2002). In Search of Fatima. US: Verso New Left Books. p. 39. ISBN 1-85984-561-4. 
  17. Nocke, Alexandra (2009). The place of the Mediterranean in modern Israeli identity. Jewish identities in a changing world. 11. Brill. p. 125. ISBN 978-90-04-17324-8. 
  18. Alan Davidson, Oxford Companion to Food (Oxford University Press, 1999) p. 287
  19. Pilcher, Jeffrey M. (2006). Food in World History. Routledge. p. 115. ISBN 978-0-415-31146-5. 
  20. Liz Steinberg Did Jews invent felafel after all? Haaretz
  21. Nahmias, Roee (June 10, 2008). "Lebanon: Israel stole our falafel". Ynet News. Retrieved February 11, 2010.