ਸ਼ਮਾ ਭਾਟੇ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਸ਼ਮਾ ਭਾਟੇ
ਤਸਵੀਰ:ਫਾਈਲ: ਗੁਰੂ ਸ਼ਮਾ ਭਾਟੇ - ਵਰਕਸ਼ਾਪ. Jpg
ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਾ ਭਾਟੇ ਇੱਕ ਕਥਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ
ਜਨਮ6 ਅਕੂਬਰ 1950
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾਭਾਰਤ
ਨਾਗਰਿਕਤਾਭਾਰਤੀ
ਪੇਸ਼ਾਕਥਕ ਡਾਂਸਰ
ਭਾਗੀਦਾਰਸਨਤ ਭਾਟੇ
ਬੱਚੇਭੁਗਤਾਨ ਭੱਤਾ

ਗੁਰੂ ਸ਼ਮਾ ਭਾਟੇ (ਮਰਾਠੀ: शमा भाटे) (ਜਨਮ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1950) ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਮਾ ਤਾਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਕਥਕ ਸਿੱਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਈ ਕਥਕ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਡਾਂਸ ਅਕੈਡਮੀ ਨਦਰੂਪ [1] ਦੀ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ [2]


ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ[ਸੋਧੋ]

ਗੁਰੂ ਸ਼ਮਾ ਭਾਟੇ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1950 ਨੂੰ ਬੇਲਗਾਮ (ਹੁਣ ਬੇਲਗਾਵੀ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗੁਲਾਬ ਬੈਸਾ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਧਰ ਜੀ ਨਾਈਕ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 1974 ਵਿੱਚ ਸਨਤ ਭਾਟੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਰੋਹਿਨੀ ਭਾਟੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਭਾਟੇ ਹੈ।

ਸਿਖਲਾਈ[ਸੋਧੋ]

ਗੁਰੂ ਸ਼ਮਾ ਭਾਟੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰੋਹਿਨੀ ਭਾਟੇ[3] ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੇਲੀ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਹੈ। [4] ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕਥਕ ਸਮਰਟ ਪੰ. ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਅਤੇ ਪੰ. ਮੋਹਨਰਾਓ ਕਾਲੀਅਨਪੁਰਕਰ ਤੋਂ ਲਈ। ਕਥਕ ਨਾਚ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਜਿਹੜਾ ਉਪਰੋਕਤ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 'ਤਾਲ' ਅਤੇ 'ਲਾਇਆ' ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਵੇਕਲਾ ਹੈ, ਤਬਲਾ ਤਾਲ ਦੇ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਵਿਖਿਆਨਕ ਪੰ. ਸੁਰੇਸ਼ ਤਲਵਾਲਕਰ ਹਨ। [5]

ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਗੁਰੂ ਸ਼ਮਾ ਭਾਟੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਥਕ ਡਾਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ, ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲੰਦਾ ਕਾਲਜ, ਨਾਗਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਕਾਲਜ, ਪੁਣੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਵਿਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਸ ਦੇ ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 12 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਐਚ ਆਰ ਡੀ ਸੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ (ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ), ਅਤੇ ਸੀ ਸੀ ਈ ਆਰ ਟੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ (ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ) ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[6]

ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕੰਮ[ਸੋਧੋ]

ਗੁਰੂ ਸ਼ਮਾ ਭਾਟੇ ਦਾ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਰਚਨਾ [7] ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। [8] ਉਸਨੇ ਦੋਵਾਂ ਰਵਾਇਤੀ [9] ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਥਕ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਫਾਰਮੈਟ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰਚਨਾਵਾਂ- ਟੇਲਜ਼, ਤਰਨਾਸ, ਥੁਮਰੀਸ ਆਦਿ ਦਾ ਇਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ (9, 10 ਅਤੇ 11 ਬੀਟਾਂ ਦੇ ਤਾਲ ਚੱਕਰ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ); ਸੰਵਾਦ (ਡੋਮੂਹੀ ਰਚਨਾ), ਲੇਓਸੋਪਨ (ਰਵਾਇਤੀ ਕਥਕ ਕ੍ਰਮ ਪੰਚਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ)। ਸਾਲ 2015 ਤੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਬਰਾਥ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵੇਖੀ ਅਤੇ "ਅਤਿਤ ਕੀ ਪਰਛਾਇਆ - ਮਹਾਭਾਰਤ ਸਾਗਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਾਂ" ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। [10] ਡਾਂਸਰਾਂ ਨੇ 7 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਹੋਰ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਜੋ ਗਾਇਕਾ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੇ 85 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਨਦਰੂਪ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਡਾਂਸ ਬੈਲੇ ਸੀ 'ਚਲ ਵਹੀ ਦੇਸ'। [11] 2018 ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ੇ ਉਤਪਾਦਨ ਹਨ।

1. ਚਤੁਰੰਗ ਕੀ ਚੌਪਾਲ - ਇਹ ਨਿਰਮਾਣ ਚਾਰ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰੰਗ-ਸਾਹਿਤ, ਸਰਗਮ, ਨਚ ਕੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਤਰਾਨਾ ਦੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। [12]

2. ਗੂੰਜ - ਸ਼ਮਾ ਤਾਈ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਅੰਦਰਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਭਾਵ ਅਤੇ ਅਭਿਨਯਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ [13] ਗੁਰੂ ਸ਼ਮਾ ਭਾਟੇ ਮੈਡਮ ਮੈਨਕਾ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। [14]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

  • ਕਥਕ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. http://www.nadroop.org/shama-bhate/
  2. https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/expanding-the-boundaries-kathak-dancer-shama-bhate-indian-classical-dance-5334543/
  3. Iyengar, Rishi (25 June 2009). "A legend remembered". The Indian Express. Retrieved 3 January 2019. 
  4. Kothari, Sunil (1989). Kathak, Indian Classical Dance Art. ISBN 9788170172239. 
  5. https://www.thehindu.com/entertainment/dance/shama-bhate-on-her-artistic-journey/article17475803.ece
  6. http://www.nadroop.org/shama-bhate/index.html
  7. http://www.nadroop.org/innovative-choreographies/index.html
  8. http://www.sakaaltimes.com/NewsDetails.aspx?NewsId=5289607667452540483&SectionId=5131376722999570563&SectionName=Features&NewsDate=20150804&NewsTitle=Blending the traditional with the modern
  9. http://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/Paramaparaas-Ancient-Temple-Dance-Fest-From-Jan-30/2016/01/28/article3248042.ece
  10. http://www.asianage.com/delhi/7-dance-forms-meld-together-retell-mahabharata-430
  11. http://indiatoday.intoday.in/story/sachin-tendulkar-to-felicitate-lata-mangeshkar-on-85th-birthday/1/384014.html
  12. https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/dainik+prabhat-epaper-dailypra/prekshakanni+anubhavala+chaturang+ki+chaupal+cha+apratim+nrityavishkar-newsid-72725166
  13. https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/expanding-the-boundaries-kathak-dancer-shama-bhate-indian-classical-dance-5334543/
  14. https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/choreography-festival-concludes-on-a-high-note-at-jyotsana-bhole-sabhagruha/articleshow/69858099.cms

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ[ਸੋਧੋ]