ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਬੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਬੀ
ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਬੀ
ਜੱਦੀ ਨਾਂঅনুরূপা দেবী
ਜਨਮ9 ਸਤੰਬਰ 1882
ਸ਼ਿਆਮਬਾਜ਼ਾਰ, ਕਲਕੱਤਾ
ਮੌਤ19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1958
ਕਿੱਤਾਲੇਖਕ
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਮ
  • ਮਾਂ (1934)
  • ਪਾਥੇਰ ਸਾਥੀ (1946)
  • ਮੰਤਰ ਸ਼ਕਤੀ (1954)
  • ਗਰੀਬਰ ਮੇਏ (1960)
ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਸ਼ਿਖਰਨਾਥ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ
ਔਲਾਦਅੰਬੂਜਨਾਥ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ [1]

ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਬੀ (9 ਸਤੰਬਰ 1882 – 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1958) ( ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)[2] ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਘੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਵੀ ਸੀ। ਦੇਬੀ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।[3]

ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਬੀ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਸਤੰਬਰ 1882 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਲੇਖਕ, ਮੁਕੁੰਦਾ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਧੋਰਾਸੁੰਦਰੀ ਦੇਬੀ ਦੇ ਘਰ ਸ਼ਿਆਮਬਾਜ਼ਾਰ, ਕਲਕੱਤਾ (ਹੁਣ, ਕੋਲਕਾਤਾ) ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਭੂਦੇਬ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਨਾਨਾ, ਨਾਗੇਂਦਰਨਾਥ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੰਗੀਆ ਨਾਟਿਆਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਰੂਪਾ ਦੇਵੀ (1879-1922) ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉਪਨਾਮ, ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਸੀ।[4]

ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਖਰਨਾਥ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ, ਚਿਨਸੁਰਾ , ਹੁਗਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।[5] ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮਾਂ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।

ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਬੀ ਨੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਿਸਤਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੁਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀਦਾਸੀ ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣਦੇ ਸਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਬੀ ਨੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਮਾਇਣ-ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੇਰੀ ਉਮਰ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।"[6]

ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਭੂਦੇਬ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਮੁਕੁੰਦ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਬੰਗਾਲੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਈ।[4]

ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ[ਸੋਧੋ]

19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਪੱਧਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ 'ਅਪਰਾਧ' ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਗੰਭੀਰ ਲਿੰਗ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਦੇਬੀ ਨੇ ਇਸ ਲੜੀ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।[4]

ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਰੰਗੀਨ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪੱਤਰ ਭੇਜੇ ਸਨ। ਉਸ ਚਿੱਠੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲਈ, ਤਾਂ ਭੂਦੇਬ ਬਾਬੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਲਿਖਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਵਾਬੀ ਪੱਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:

 

পাইয়া তোমার পত্র, পুলকিত হল গাত্র

আস্তেব্যস্তে খুলিলাম পড়িবার তরে |

পুঁথি গন্ধ পাইলাম, কারুকার্য হেরিলাম

পুলক জাগিল অন্তরে |
Anurupa Devi, Anurupa Devi-r Nirbachito Golpo[7][lower-alpha 1]

ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਬੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ,

"I can't remember whether it is in the original form or not, which I wrote. It is probably the version after being revised by Grandpa. However, this is the very first composition of my life."[7]

ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਚੰਡੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।[4]

ਦੇਬੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਸੁਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉਪਨਾਮ, ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਸੀ।[8] ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਕੁੰਤਲਿਨ ਪੁਰਸ਼ਕਰ ਗ੍ਰੰਥਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।

ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਵਾਗਤ[ਸੋਧੋ]

2013 ਵਿੱਚ, ਸਵਪਨਾ ਦੱਤਾ ਦ ਹਿੰਦੂ ਲਈ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, ਅਨੁਰੂਪਾ ਨੇ "ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ," ਅਤੇ "ਉਸਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲ ਸਫਲ ਸਟੇਜ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।"[2]

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੰਮ[ਸੋਧੋ]

ਤਿਲਕੁਠੀ (1906)

ਪੋਸ਼ਯਪੁਤਰ (1912)

ਬਾਗਦੋਟਾ (1914)

ਜੋਤੀਹਾਰਾ (1915)

ਮੰਤਰਸ਼ਕਤੀ (1915)

ਰਾਮਗੜ੍ਹ (1918)

ਪਾਥਰ ਸਾਥੀ (1918)

ਰੰਗਸ਼ੰਖਾ (1918)

ਮਹਾਨਿਸ਼ਾ (1919)

ਮਾਂ (1920)

ਵਿਦਿਆਰਤਨ (1920)

ਸ਼ੋਨਰ ਖੋਨੀ (1922)

ਕੁਮਾਰੀਲ ਭੱਟਾ (1923)

ਉੱਤਰਾਯਣ (1923)

ਪਾਥਰਾ (1923)

  • Anurupa Devir Nirbachito Golpo (ਬੰਗਾਲੀ) (1 ed.). Kolkata: Dey's Publishing. 2002. ISBN 978-8176129978. 

ਅਵਾਰਡ[ਸੋਧੋ]

  • ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਕੁੰਤਲਿਨ ਪੁਰਸਕਾਰ [9]
  • 1919: ਸ਼੍ਰੀ ਭਾਰਤ ਧਰਮ ਮਹਾਮੰਡਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ' ਧਰਮ ਚੰਦਰਿਕਾ' ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ।[3]
  • 1935: ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਗਤਾਰਿਨੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ [10]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Sahitye Nari: Shrastri o Srishti by Anurupa Debi" (PDF). 
  2. 2.0 2.1 Dutta, Swapna (August 3, 2013). "The home and the world". The Hindu. Retrieved 21 June 2021. 
  3. 3.0 3.1 দাশগুপ্ত, মুনমুন. "নারীর অধিকার রক্ষায় অগ্রণী তিনি". anandabazar.com (ਬੰਗਾਲੀ). Retrieved 2020-11-23. 
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 Layek, Raju (July 2013). "বাংলা সাহিত্যের আঙিনায় অনুরূপা দেবী" (PDF). Pratidhwani the Echo. ii (i). Archived from the original (PDF) on 2016-08-16. Retrieved 2022-11-02 – via Academic Journal Database. 
  5. "অনুরূপা দেবী কবিতা মিলনসাগর Anurupa Debi Poetry MILANSAGAR". www.milansagar.com. Retrieved 2020-11-22. 
  6. Devi, Anurupa (2002). Anurupa Devi-r Nirbachito Golpo. Kolkata: Dey's Publishing. p. 175. ISBN 81-7612-997-6. 
  7. 7.0 7.1 Devi, Anurupa (2002). Anurupa Devi-r Nirbachito Golpo. Kolkata: Dey's Publishing. p. 176. ISBN 81-7612-997-6. 
  8. Some of Indira (Surupa) Devi's novels like Sparshamani (1919), Parajita (1921), Pratyabartan (1922) etc.
  9. Sengupta, Subodhchandra (1998). Sansad Bangali charitabhidhan (ਬੰਗਾਲੀ). Sahitya Samsad. ISBN 978-81-85626-65-9. 
  10. "Special Endowment Medals". www.caluniv.ac.in. Calcutta University. Archived from the original on 2 ਜਨਵਰੀ 2021. Retrieved 13 December 2020.  Check date values in: |archive-date= (help)

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ[ਸੋਧੋ]

 Bengali Wikisource has original text related to this article: লেখক:অনুরূপা দেবী

ਨੋਟਸ[ਸੋਧੋ]

  1. Receiving your letter, delighted me, opened it slowly to read. Getting the smell of book, watching the artwork, excitement awakens amid (English translation)