ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (15 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਹਿਰ ਵਣਜਾਰਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ।[1][2] ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ[3][4], ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਨਿਹਰੀ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਉਹ ਹਿੱਸੇ[5] ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹਨ:

ਅਜਾਇਬਘਰ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ[ਸੋਧੋ]

ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਲਈ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਗੋਲਡਨ ਟੈੈੈਪਲਪ, ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। 67 ਫੁੱਟ ਵਰਗ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇਹ ਦੋ ਮੰਜ਼ਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਹਰ ਦਿਨ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ, (1,00,000 ਲੋਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ) ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਰੰਗ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ 'ਗੁਰੂ ਕੇ ਲੰਗਰ' ਵਿਚ ਮੁਫਤ ਭੋਜਨ ਹੈ।[23]

ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਖੀਰੁਦੀਨ[ਸੋਧੋ]

ਹਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। 1876 ਵਿਚ ਖੀਰੁਦੀਨ ਟੂਟਈ-ਏ-ਹਿੰਦ, ਸ਼ਾਹ ਅਤਾਉੱਲਾ ਬੁਖਾਰੀ ਨੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਭਗਵਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਮੰਦਰ[ਸੋਧੋ]

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੋਪੋਕੇ ਵਿਖੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਭਗਵਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਰਮਾਇਣ ਜਮਾਨੇ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।[24] ਇੱਕ ਝੋਪੜੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਲਵ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ, ਪੁੰਨਿਆ ਦੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਮੇਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ[ਸੋਧੋ]

• ਸੈਂਟ ਪੌਲ ਦਾ ਚਰਚ

• ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਮਾਧੀ

• ਸ਼ਰਵਣ ਦੀ ਸਮਾਧੀ

ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ (ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ਮੰਦਰ)

ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ[ਸੋਧੋ]

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਚੌਕੀ, ਵਾਹਗਾ, ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ- "ਬਿਟਿੰਗ ਦ ਰਿਟਰੀਟ" ਸਮਾਰੋਹ. ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਸਹੀ ਡ੍ਰਿੱਲ ਵਿਚ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਝੰਡੇ ਥੱਲੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ।

ਜਿਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ[ਸੋਧੋ]

13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਜਨਰਲ ਮਾਈਕਲ ਓ'ਦਯਾਰਡ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਜਨਤਕ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ 2000 ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ। ਯਾਦਗਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਬਚਣ ਲਈ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਸਨ, ਉਸ ਭਾਗ ਵੱਲ ਚਲਾਈਆਂ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਾਲੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਖੂਹ ਕਲਿਆਂਵਾਲਾ[ਸੋਧੋ]

1857 ਵਿਚ, ਜਦ ਮੰਗਲ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਤਾਇਨਾਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ 400 ਫੌਜੀ ਪਲਟਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੈਰਕਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਨਿਕਾਲਿਆ, ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਜਨਾਲਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਫੈਡ੍ਰਿਕ ਕੂਪਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਪ-ਵਰਗੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ, 200 ਸਿਪਾਹੀ ਅਸੰਭਾਬੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਮ ਤੋੜ ਗਏ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤਹਿਸੀਲ ਅਜਨਾਲਾ ਵਿਚ ਕਲਿਆਂਵਾਲਾ ਖੂਹ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚਯਰੀ[ਸੋਧੋ]

ਹਰੀਕੇ ਪੰਛੀ ਸੈੰਕਚਯਰੀ[ਸੋਧੋ]

1953 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ 'ਹਰੀ ਕੇ ਪੱੱਤਨ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਰੀਕੇ ਝੀਲ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੂਗੋਲ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮਨਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਛੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖਾਲਸ ਭੰਡਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘੇਰਾ, ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ 7 ਕਿਸਮਾਂ, 26 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।[26]

ਖਰੀਦਦਾਰੀ[ਸੋਧੋ]

ਹਰਿਰੰੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ ਨਾਨ (ਕੁਲਚੇ ਦੀ ਕਿਸਮ), ਪਟਿਆਲਾ ਸਲਵਾਰ (ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਥੰਮ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ), ਜੁੱਤੀਆਂ (ਰਿਵਾਇਤੀ ਥੀਮ ਵਰਸ਼), ਫੁਲਕਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਕਟਾਰਾਂ (ਕ੍ਰਿਪਾਨ) ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਇੱਥੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

ਕੱਟੜਾ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕੱਪੜਾ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦਯੋਗ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਗਹਿਣੇ 'ਜਾਦੌ' ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਢਾਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੋਅਰੂਮਾਂ ਲਈ ਲੋਹਰੀ ਗੇਟ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।[27]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "About Amritsar". amritsar.nic.in. Retrieved 5 October 2017. 
  2. "Tourism in Amritsar". cleartrip.com. Retrieved 5 October 2017. 
  3. "The Golden Temple in Amritsar is now the most visited religious place in the world". Architectural Design | Interior Design | Home Decoration Magazine | AD India (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2018-07-31. 
  4. "Golden Temple wins laurels as world's most visited religious place". The New Indian Express. Retrieved 2018-07-31. 
  5. Bagga, Neeraj (11 July 2018). "Amritsar, the emerging fourth angle of Golden Triangle". The Tribune Chandigarh. 
  6. 6.0 6.1 "PUNJAB TO TRANSFORM 30 PLACES AS TOURIST ATTRACTION CENTERS". The Pioneer. 12 June 2018. 
  7. "The Real Marigold Hotel: What a month in India taught me about the country's poverty, history and serenity". The Telegraph (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2018-07-31. 
  8. "'Amritsar's Heritage Street in a shambles' - Times of India". The Times of India. Retrieved 2018-07-31. 
  9. "Government of Punjab, India". punjab.gov.in. Retrieved 2019-01-13. 
  10. "Sadda Pind: Free entry ticket for meritorious students". The Tribune. 1 June 2018. 
  11. "Heritage project: Know real Punjab at 'Sadda Pind'". hindustan times (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2016-10-23. Retrieved 2018-07-31. 
  12. "As Punjab govt gears up to open Lahore-like food street in Amritsar, no takers for existing one". hindustan times (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2018-02-26. Retrieved 2018-07-31. 
  13. Dangwal, Sandhya (2017-04-02). "18th century Gobindgarh Fort thrown open to public after completion of its restoration work". India.com (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2018-07-31. 
  14. Bagga, Neeraj (16 July 2018). "ASI lifts photography ban, tourists cheer". The Tribune. 
  15. "Crowd heads for Wagah border on long Independence Day weekend - Times of India". The Times of India. Retrieved 2018-07-31. 
  16. "The Partition Museum: Opening up about the pain". The National (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2018-07-31. 
  17. "Tales of '47 move Trudeau at Partition Museum". The Asian Age. 2018-02-26. Retrieved 2018-07-31. 
  18. "Shaheed Udham Singh's 10-foot high statue to be inaugurated at Jallianwala Bagh on March 13". hindustan times (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2018-03-10. Retrieved 2018-07-31. 
  19. "Amarinder Singh opens second phase of Jang-e-Azadi memorial at Kartarpur - Times of India". The Times of India. Retrieved 2018-07-31. 
  20. "ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਜੰਗੀ ਨਾਇਕ ਯਾਦਗਾਰ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬਘਰ". punjab.gov.in. Retrieved 2019-01-13. 
  21. "Amritsar: Army chief visits Partition Museum - Times of India". The Times of India. Retrieved 2018-07-30. 
  22. "Amarinder Singh opens second phase of Jang-e-Azadi memorial at Kartarpur - Times of India". The Times of India. Retrieved 2018-07-30. 
  23. "Top Attractions in Amritsar". punjabtourism.gov.in. Retrieved 5 October 2017. 
  24. "Badals inaugurate Valmiki temple in Amritsar". The Indian Express (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2016-12-02. Retrieved 2018-07-30. 
  25. "ਸ਼ਹੀਦੀ ਬੋਹੜ - ਅਜੀਤ ਅਖ਼ਬਾਰ". beta.ajitjalandhar.com. Retrieved 2019-01-13. 
  26. "Harike Wildlife Sanctuary". colorsofamritsar.com. Retrieved 5 October 2017. 
  27. "List of 5 Best Shopping Markets in Amritsar". amazingindiablog.in. Retrieved 5 October 2017.