ਕੁਵੇਂਪੂ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਕੁਪੱਲੀ ਵੇਂਕਟੱਪਾਗੌੜਾ ਪੁਟੱਪਾ
ਜਨਮ(1904-12-29)29 ਦਸੰਬਰ 1904
ਹਿਰੇਕੋਡੀਗੇ, ਕੋਪਾ, ਚਿਕਮਗਲੂਰ, ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ[1]
ਮੌਤ11 ਨਵੰਬਰ 1994(1994-11-11) (ਉਮਰ 89)
ਮੈਸੂਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਇੰਡੀਆ
ਕੌਮੀਅਤਭਾਰਤੀ
ਕਿੱਤਾਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਕ
ਲਹਿਰਨਵੋਦਿਆ
ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਹੇਮਵਤੀ (ਵਿ. 1937–94)
ਔਲਾਦ4, ਪੂਰਨਚੰਦਰ ਤੇਜਸਵੀ ਸਮੇਤ
ਇਨਾਮਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ (1988)
ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ (1967)
ਵਿਧਾਗਲਪ, ਡਰਾਮਾ
ਵੈੱਬਸਾਈਟ
[http:// ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ]

ਕੁਪੱਲੀ ਵੇਂਕਟੱਪਾਗੌੜਾ ਪੁਟੱਪਾ (29 ਦਸੰਬਰ 1904 – 11 ਨਵੰਬਰ 1994),[2]ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਕੁਵੇਂਪੂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇਹ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੰਨੜ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [3][4]ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਨਵਾਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੈ।[5]

ਕੁਵੇਂਪੂ 1920 ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਲਈ ਉਥੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 1956 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1958 ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਰਾਸ਼ਟਰਕਵੀ ("ਕੌਮੀ ਕਵੀ") ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਰਤਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦਰਸ਼ਨਮ, ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਜ਼ਨ ਸਮਕਾਲੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ("ਮਹਾਨ ਐਪਿਕ ਪੋਇਟਰੀ") ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ "ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਹਿਊਮੈਨਿਜ਼ਮ" (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, "ਵਿਸ਼ਵਮਾਨਵਤਾ ਵਾਦ") ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 1988 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕਾ ਰਾਜ ਦੇ ਗੀਤ ਜਯਾ ਭਰਤ ਜਨਨੀਆ ਤਨੁਜਾਤੇ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ। 

ਜੀਵਨੀ[ਸੋਧੋ]

ਮੁਢਲਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਕੁਵੇਂਪੂ ਦਾ ਜਨਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ (ਹੁਣ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਚ) ਦੇ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇਕ ਹਿਰੇਕੋਡਿਗੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ, ਇਕ ਕੰਨੜ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵੋਕਾਲਿਗੰਗਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾਮਮਾ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੈਂਕਟੱਪਾ ਗੌੜਾ ਤ੍ਰਿਥਹਾਲੀ ਤਾਲੁਕ (ਅੱਜ ਦੇ ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ) ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਕੁੱਪਾਲੀ ਤੋਂ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।[6] ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੁਵੇਂਪੂ ਨੂੰ ਸਾਊਥ ਕੈਨਰਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯੁਕਤ ਅਧਿਆਪਕ ਘਰ ਆਕੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੀਹਥਾਹਾਲੀ ਦੇ ਐਂਗਲੋ-ਵਰਨੈਕੂਲਰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੀਹਥਾਹਾਲੀ ਦੇ ਐਂਗਲੋ-ਵਰਨੈਕੂਲਰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਵੇਂਪੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੰਨੜ ਅਤੇ  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਹੇਠਲੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੀਰਥਾਹਾਲੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ  ਵੇਸਲੇਅਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਅਗਲੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਸੂਰ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1929 ਵਿਚ ਕੰਨੜ ਵਿਚ ਮੇਜਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 

ਪਰਿਵਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਕੁਵੇਂਪੂ ਨੇ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1937 ਨੂੰ ਹੇਮਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਸ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿਚ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਵੇਂਪੂ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ, ਪੂਰਣਚੰਦਰ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਕੋਕੋਲੋਦਾਯਾ ਚਿਤਰਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ, ਇੰਦੁੱਕਲਾ ਅਤੇ ਥਾਰਿਨੀ। ਥਾਰਿਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੁਵੇਂਪੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਕੇ. ਚੰਦਨੰਦ ਗੌੜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਸੂਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਉਦੈਰਾਵੀ ("ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰਨਚੰਦਰ ਤੇਜਸਵੀ ਇਕ ਬਹੁ-ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ, ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ, ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਇਮੇਜਿੰਗ, ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। 

ਹਵਾਲੇs[ਸੋਧੋ]

  1. "Who is Kuppali Venkatappa Puttappa? Know all about Indian novelist honoured by Google through doodle". The Financial Express. Retrieved 29 December 2017. 
  2. "The Gentle Radiance of a Luminous Lamp". Ramakrishna Math. Archived from the original on 22 August 2006. Retrieved 31 October 2006. 
  3. "Kuppali Venkatappa Puttappa: Kuvempu's Kannada legacy". www.aljazeera.com. 
  4. "Kuvempu's 113th birth anniversary: Google doodle honours 20th century Kannada poet". hindustantimes (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 29 December 2017. 
  5. "Jnanpith Awards". Ekavi. Retrieved 31 October 2006. 
  6. "After burglary, Kuvempu museum steps up security". The Hindu. 25 November 2015.