ਤੀਰੂਵੰਥਪੁਰਮ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ
തിരുവനന്തപുരം
ਤਰਿਵੇਂਦਰਮ
ਮਹਾਨਗਰ
ਤੀਰੂਵੰਥਪੁਰਮ is located in Kerala
ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ
08°29′15″N 76°57′9″E / 8.48750°N 76.95250°E / 8.48750; 76.95250Coordinates: 08°29′15″N 76°57′9″E / 8.48750°N 76.95250°E / 8.48750; 76.95250
ਦੇਸ਼  ਭਾਰਤ
ਰਾਜ ਕੇਰਲ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤੀਰੂਵੰਥਪੁਰਮ
ਸਰਕਾਰ
 • ਬਾਡੀ ਤੀਰੂਵੰਥਪੁਰਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ
 • ਮੇਅਰ Adv. K. Chandrika
 • ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ G. Happykumar
 • City Police Commissioner H. Venkatesh IPS
 • ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ)
ਖੇਤਰਫਲrank = 62
 • ਮਹਾਨਗਰ [
ਉਚਾਈ 10
ਅਬਾਦੀ (2011)
 • ਮਹਾਨਗਰ 657
 • ਘਣਤਾ /ਕਿ.ਮੀ. (/ਵਰਗ ਮੀਲ)
 • ਮੀਟਰੋ ਘਣਤਾ /ਕਿ.ਮੀ. (/ਵਰਗ ਮੀਲ)
ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
 • ਅਧਿਕਾਰਿਕ Malayalam · English
 • Spoken languages Malayalam · English
ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ IST (UTC+5:30)
PIN 695 XXX
Telephone code 91 (0)471 XXX XXXX
ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਲੇਟ KL-01, KL-22
Coastline 78 kilometres (48 mi)[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]
Sex ratio 1064[1] /
Literacy 93.72[1]%
Planning agency TRIDA
Civic agency Thiruvananthapuram Corporation
Distance from Mumbai 1,543 kilometres (959 mi) NW (land)
Distance from Delhi 2,814 kilometres (1,749 mi) N (land)
Climate Am/Aw (Köppen)
Precipitation 1,700 millimetres (67 in)
Avg. annual temperature 27.2 °C (81.0 °F)
Avg. summer temperature 35 °C (95 °F)
Avg. winter temperature 24.4 °C (75.9 °F)
Website www.corporationoftrivandrum.in

ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ (ਮਲਿਆਲਮ - തിരുവനന്തപുരം) ਜਾਂ ਤਰਿਵੇਂਦਰਮ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਦਾਬਹਾਰ ਸ਼ਹਿਰ[2][3] ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ[4]। 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 957,730 ਸੀ। ਇਹ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵੱਧ ਜਨਸੰਖਿਆ[5] ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ 80% ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਈ.ਟੀ ਦਾ ਵੀ ਗੜ੍ਹ ਹੈ।[6][7][8]

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵੀ ਗੜ੍ਹ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੋਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਕਈ ਅਦਾਰੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਰੋ, ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਬਾਈ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਟ੍ਰੋਪੀਕਲ ਬੋਟਾਨਿਕ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਰੀਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਬਾਏਓਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ ਆਦਿ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਹਰਿਆਲੀ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ[9][10] ਹੈ। ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਨੂੰ ਟਾਈਮਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸਨੂੰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਇਆ ਹੈ।[11][12]

ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ[ਸੋਧੋ]

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਲੀਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਥਿਰੂ-ਅਨੰਤ-ਪੁਰੁਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਭਗਵਾਨ ਅਨੰਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾਨਾਭਾਸਵਾਮੀ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਤੋਂ ਪਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ ਪਦਮਾਨਾਭਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਸਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਤੇ ਹੀ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਮੌਸਮ[ਸੋਧੋ]

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੌਣਪਾਣੀ ਅੰਕੜੇ
ਮਹੀਨਾ ਜਨ ਫ਼ਰ ਮਾਰ ਅਪ ਮਈ ਜੂਨ ਜੁਲ ਅਗ ਸਤੰ ਅਕ ਨਵੰ ਦਸੰ ਸਾਲ
ਉੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਤਾਪਮਾਨ °C (°F) 35.5
(95.9)
36.3
(97.3)
37.7
(99.9)
38.0
(100.4)
35.8
(96.4)
35.8
(96.4)
33.7
(92.7)
34.0
(93.2)
35.4
(95.7)
35.0
(95)
34.3
(93.7)
35.5
(95.9)
38.0
(100.4)
ਔਸਤਨ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ °C (°F) 32.0
(89.6)
32.3
(90.1)
33.2
(91.8)
33.1
(91.6)
32.3
(90.1)
30.1
(86.2)
29.8
(85.6)
29.8
(85.6)
30.6
(87.1)
30.4
(86.7)
30.6
(87.1)
31.6
(88.9)
31.3
(88.3)
ਔਸਤਨ ਹੇਠਲਾ ਤਾਪਮਾਨ °C (°F) 22.1
(71.8)
22.8
(73)
24.1
(75.4)
25.1
(77.2)
25.0
(77)
23.7
(74.7)
23.2
(73.8)
23.2
(73.8)
23.5
(74.3)
23.3
(73.9)
23.2
(73.8)
22.7
(72.9)
23.5
(74.3)
ਹੇਠਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤਾਪਮਾਨ °C (°F) 16.4
(61.5)
18.1
(64.6)
20.2
(68.4)
20.3
(68.5)
20.1
(68.2)
20.0
(68)
20.2
(68.4)
18.2
(64.8)
20.8
(69.4)
20.1
(68.2)
18.9
(66)
18.2
(64.8)
16.4
(61.5)
ਬਰਸਾਤ mm (inches) 15.9
(0.626)
22.7
(0.894)
27.8
(1.094)
118.8
(4.677)
198.6
(7.819)
330.4
(13.008)
188.1
(7.406)
152.3
(5.996)
169.1
(6.657)
254.5
(10.02)
211.9
(8.343)
64.0
(2.52)
1,754.2
(69.063)
Avg. precipitation days 1.0 1.7 2.3 6.5 9.7 16.6 13.4 10.3 8.7 11.7 9.2 4.2 95.4
 % ਨਮੀ 69 70 72 77 79 85 84 83 82 83 82 74 78
ਔਸਤ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਧੁੱਪ ਦੇ ਘੰਟੇ 262.8 242.3 250.7 214.0 197.3 133.5 149.7 166.6 173.4 170.8 166.3 216.6 2,344
Source #1: India Meteorological Department (record high and low up to 2010)[13][14]
Source #2: NOAA (sun and humidity, 1971–1990) [15]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Cities1Lakhandabove
  2. "Thiruvananthapuram India". Destination 360. Retrieved 18 June 2010. 
  3. "Evergreencity of India". 
  4. The Indian encyclopaedia: biographical, historical, religious, administrative, ethnological, commercial and scientific. Archery-Banog, Volume 2. Genesis Publishing Pvt Ltd,. 2002. p. Page 7063. 
  5. "Census India" (PDF). 
  6. "Exports from companies in Technopark: Chapter 21, page:502, section:21.8" (PDF). Information And Communication Technology. Planning Board, Government of Kerala. 1 December 2009. Retrieved 22 October 2010. 
  7. "Thiruvananthapuram ranked as 4th IT destination in India (page 4)". India's hottest IT destinations. Rediff. Retrieved 22 October 2010. 
  8. "Exports from companies in Technopark: Chapter 21, page:220, section:21.66" (PDF). Information And Communication Technology. Planning Board, Government of Kerala. 1 December 2010. Retrieved 28 February 2011. 
  9. "Green Thiruvananthapuram". Top 10 Green Cities of India. WalkthroughIndia. Retrieved 2 March 2011. 
  10. "8 Green cities of India". 8 Green cities of India. MSN. Retrieved 2 March 2011. 
  11. "India's Best Cities: Winners and Why they made it". India Today. 22 February 2013. Retrieved 27 March 2013.  |first1= missing |last1= in Authors list (help)
  12. "Chennai bags top honour at India Today best city awards". Daily Mail. 22 February 2013. Retrieved 27 March 2013.  |first1= missing |last1= in Authors list (help)
  13. "Ever recorded Maximum and minimum temperatures upto 2010" (PDF). India Meteorological Department. Retrieved October 25, 2014. 
  14. "Thiruvananthapuram Climatological Table Period: 1971-2000". India Meteorological Department. Retrieved 25 October 2014. 
  15. "Thiruvananthapuram Climate Normals 1971-1990". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved 25 October 2014.