ਭੰਗ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਜੈਸਲਮੇਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੰਗ ਦੀ ਦੁਕਾਨ

ਭੰਗ (ਹਿੰਦੀ: भाँग) ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਮਾਦਾ ਕਾਨਾਬਿਸ ਬੂਟੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਹੋਰ ਠੰਡੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦ੍ਰਵ ਵਜੋਂ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ[ਸੋਧੋ]

Woman selling Cannabis and Bhang in Guwahati, Assam, India

ਭੰਗ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮਾਦਕ ਪਦਾਰਥ ਵਜੋ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੰਗ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੋਲੀ ਉੱਪਰ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਲੀ ਉੱਪਰ ਇਸਨੂੰ ਪੀਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[1][2]

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਭੰਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਸੇ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸਲਈ ਭੰਗ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹਤਤਾ ਵੀ ਹੈ। 1596 ਵਿੱਚ ਡਚ ਜਾਨ ਹਾਏਗਨ ਵਾਨ ਲਿੰਸ਼ੋਟਨ ਨੇ ਪੂਰਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਭੰਗ" (Bangue) ਉੱਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿੰਨ ਪੰਨਿਆ ਦਾ ਬਿਓਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਸ਼ੀਸ਼ (ਮਿਸਰ), ਬੋਜ਼ਾ (ਤੁਰਕੀ), ਬਰਨਾਵੀ (ਤੁਰਕੀ), ਬੁਰਸਜ (ਅਰਬ) ਆਦਿ।[3] ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਿਚਰਡ ਡੇਵਨ ਪੋਰਟ-ਹਿੰਸ ਨੇ ਥੌਮਸ ਬੋਵਰੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੱਛਮ ਖੋਜੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਭੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।[4]

ਤਿਆਰੀ[ਸੋਧੋ]

ਕਾਨਾਬਿਸ ਬੂਟੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਪੇਸਟ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘਿਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸਲੇ ਰਲਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਠੰਡਾਈ’ ਆਖ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਭੰਗ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਰਲਾ ਇਸ ਦਾ ਹਲਵਾ ਅਤੇ ਗੋਲੇ ਵੀ ਬਣਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ[5]

ਲੋਕਧਾਰਾ[ਸੋਧੋ]

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਲਾ ਜਾਂ ਭੋਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਕਤੀ ਇਓ ਮਿਲਦੀ ਹੈ:

ਭੋਲੇ ਕੀ ਬਰਾਤ ਚੜੀ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ।

ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਭੰਗ ਪੀਤੀ ਰੱਜ ਰੱਜ ਕੇ।


ਮੈ ਤਾਂ ਪਈ ਲਈ ਸੀ ਭੰਗ,

ਵੇ ਹਕੀਮ ਜੀ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਹੋਗੀ ਮੈ ਤੰਗ,

ਵੇ ਹਕੀਮ ....,

ਹੋਰ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Right kick for day-long masti". Times of India. http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Right-kick-for-day-long-masti/articleshow/32109558.cms. Retrieved on 17 March 2014. 
  2. "Holi 2014: Festival Of Colors Celebrates Spring (SONGS, PHOTOS)". Huffington Post. http://www.huffingtonpost.com/2014/03/16/holi-2014_n_4965026.html. Retrieved on 17 March 2014. 
  3. Burnell, Arthur Coke & Tiele, P.A (1885). The voyage of John Huyghen van Linschoten to the East Indies. from the old English translation of 1598: the first book, containing his description of the East. London: The Hakluyt Society. p. 115-117.  Chapter on Bangue.
  4. Davenport-Hines, Richard (2001). The pursuit of oblivion: A global history of narcotics 1500—2000. London: Weidenfeld & Nicolson. pp. 1–2. ISBN 0297643754. 
  5. http://www.originalweedrecipes.com/indian-bhang/

ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ[ਸੋਧੋ]