ਰੇਣੁਕਾ ਰੇ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਰੇਣੁਕਾ ਰੇ
ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ
ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ
1957–1967
ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂਸੁਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਘੋਸ਼
ਤੋਂ ਬਾਅਦਉਮਾ ਰਾਏ
ਹਲਕਾਮਾਲਦਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ
ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਜਨਮ1904 ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ
ਮੌਤ1997
ਕੌਮੀਅਤਭਾਰਤ
ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ
ਮਾਪੇਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਮੁਖਰਜੀ
ਪੁਰਸਕਾਰਪਦਮਾ ਭੂਸ਼ਣ

ਰੇਣੁਕਾ ਰੇ (1904–1997) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ।[1]

ਉਹ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸੁਧਾਰਕ, ਨਿਬਾਰਨ ਚੰਦਰ ਮੁਖਰਜੀ, ਅਤੇ ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਮੁਖਰਜੀ, ਇੱਕ ਆਈਸੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਚਾਰੁਲਤਾ ਮੁਖਰਜੀ, ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।[2] ਉਸ ਨੂੰ 1988 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[3]

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਲੰਡਨ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ 1921 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।[4] ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸਤੇਂਦਰ ਨਾਥ ਰੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।[2][5]

ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੋੜੇ ਸਨ। ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਪ੍ਰੋ. ਪੀ ਕੇ ਰਾਏ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡੀ ਫਿਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰੀ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਨਾਨੀ ਸਰਲਾ ਰਾਏ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗੋਖਲੇ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਸਰਲਾ ਰਾਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸੁਧਾਰਕ ਦੁਰਗਾਮੋਹਨ ਦਾਸ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਅਬਾਲਾ ਬੋਸ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰੀ ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਬੰਧੂ ਸੀਆਰ ਦਾਸ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੀ।

ਕੈਰੀਅਰ[ਸੋਧੋ]

ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੂਮੈਨ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ। 1932 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। ਉਹ 1953-54 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੀ।[5]

1943 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1946-47 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।[2][5]

ਉਸਨੂੰ 1952-57 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਲਦਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸਾਲ 1957-1967 ਲਈ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੀ। ਸਾਲ 1959 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਰੇਣੂਕਾ ਰੇ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।[6][7]

ਉਸ ਦੇ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਬਰਤੋ ਮੁਖਰਜੀ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਏਅਰ ਚੀਫ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਦਾ ਮੁਖਰਜੀ (ਨੀ' ਪੰਡਿਤ) ਵਿਜੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਾ ਮੁਖਰਜੀ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਸੀ। ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਬ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਦੀ ਪੋਤੀ ਵਾਇਲੇਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨੀਤਾ ਸੇਨ ਦੀ ਧੀ ਗੀਤੀ ਸੇਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ IIC, ਤਿਮਾਹੀ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ-ਇੰਚੀਫ ਹੈ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਕੰਮ[ਸੋਧੋ]

ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਮਾਈ ਰੀਮਿਨਿਸੈਂਸੀਜ਼: ਸੋਸ਼ਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਡਿਊਰਿੰਗ ਦਿ ਗਾਂਧੀਅਨ ਏਰਾ ਐਂਡ ਆਫਟਰ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।[4]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Women parliamentarians in India by CK Jain, Published for Lok Sabha Secretariat by Surjeet Publications, 1993
  2. 2.0 2.1 2.2 Srivastava, Gouri (2006). Women Role Models: Some Eminent Women of Contemporary India By Gouri Srivastava. p. 37. ISBN 9788180693366. 
  3. "Padma Awards Directory (1954-2009)" (PDF). Ministry of Home Affairs. Archived from the original (PDF) on 10 May 2013. 
  4. 4.0 4.1 "LIFE LIVED IN AN AGE OF EXTREMES". Retrieved 22 June 2012. 
  5. 5.0 5.1 5.2 "RENUKA RAY (1904–1997)". Retrieved 22 June 2012. "RENUKA RAY (1904–1997)". Retrieved 22 June 2012.
  6. Shukla, Kamla Shanker; Verma, B. M. (1993). Development of scheduled castes and administration by Kamla Shanker Shukla, B. M. Verma, Indian Institute of Public Administration. p. 29. ISBN 9788185565354. 
  7. Prasad, Rajeshwar (1982). Social administration: an analytical study of a state. pp. 47, 52, 53.