ਸੂਬੇਦਾਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਸੂਬੇਦਾਰ ਰੈਂਕ ਦਾ ਬਿੱਲਾ
ਭਾਰਤ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ

ਸੂਬੇਦਾਰ (ਉਰਦੂ : صوبیدار‎) ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ, ਪਾਕ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਫੌਜ ਦਾ ੲਿੱਕ ੲਿਤਿਹਾਸਕ ਅਹੁਦਾ/ਰੈਂਕ ਹੈ। ੲਿਹ ਅਹੁਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਸੂਬੇਦਾਰ ਰੈਂਕ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਨੇਪਾਲੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੂੰ ਵਰੰਟ ਅਫਸਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੂਲ[ਸੋਧੋ]

ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੈਂਕ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੂਬਾਦਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਇਕ ਸੂਬੇ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨਾੲਿਬ ਸੂਬੇਦਾਰ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਮੇਜਰ ਤੋਂ ਜੂਨੀਅਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਰੈਂਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਫੌਜ (ਬੰਗਾਲੀ ਫੌਜ, ਮਦਰਾਸੀ ਫੌਜ, ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਫੌਜ) ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ੲਿਸ ਲੲੀ ਸੂਬੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।

1866 ਤੱਕ, ੲਿਹ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੈਂਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੂੰ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਅਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1947 ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਜੂਨੀਅਰ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫ਼ਸਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ[ਸੋਧੋ]

ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਕ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਰੈਂਕ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ ਪਰ ਰਿਬਨ ਹੁਣ ਲਾਲ-ਹਰਾ-ਲਾਲ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਵੀ ਰੈਂਕ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਿਬਨ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਲਾਲ-ਜਾਮਨੀ ਲਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇਦਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ 1999 ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਵਾਰੰਟ ਅਫਸਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।