ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਸੰਘਵਾਦ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ

ਸੰਘਵਾਦ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ/ਸੰਯੁਕਤ ਢੰਗ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਸਰਕਾਰ (ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂ "ਸੰਘੀ" ਸਰਕਾਰ) ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ (ਸੂਬਾਈ, ਰਾਜ, ਛਾਉਣੀ, ਖੇਤਰੀ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਪ-ਇਕਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ) ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੰਘਵਾਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੁਰਾਣੀ ਸਵਿਸ ਸੰਘ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।[1]

ਸੰਘਵਾਦ ਮਹਾਂਸੰਘਵਾਦ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਆਮ ਪੱਧਰ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਕਾਤਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੰਡ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ ਆਮ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[2] ਇਹ ਖੇਤਰੀ ਏਕੀਕਰਨ ਜਾਂ ਅਲਹਿਦਗੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਘਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਘੱਟ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੰਡ ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।[3][4]

ਸੰਘ ਜਾਂ ਸੰਘੀ ਸੂਬੇ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵਿਨਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਕੈਨੇਡਾ, ਜਰਮਨੀ, ਭਾਰਤ, ਇਰਾਕ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਨੇਪਾਲ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਰੂਸ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ "ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸੰਘੀ ਸੰਘ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਰਾਜੀ ਸੈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੰਘਵਾਦ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।[5]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Forsyth 1981, p. 18.
  2. Wheare 1946, pp. 31–22.
  3. See diagram below.
  4. Diamond, Martin (1961) "The Federalist's View of Federalism", in Benson, George (ed.) Essays in Federalism, Institute for Studies in Federalism, Claremont, p. 22. Downs, William (2011) "Comparative Federalism, Confederalism, Unitary Systems", in Ishiyama, John and Breuning, Marijke (eds) Twenty-first Century Political Science: A Reference Handbook, Sage, Los Angeles, Vol. I, pp. 168–169. Hueglin, Thomas and Fenna, Alan (2006) Comparative Federalism: A Systematic Inquiry, Broadview, Peterborough, p. 31.
  5. See Law, John (2013), p. 104. http://www.on-federalism.eu/attachments/169_download.pdf Archived 2015-07-15 at the Wayback Machine. This author identifies two distinct federal forms, where before only one was known, based upon whether sovereignty (conceived in its core meaning of ultimate authority) resides in the whole (in one people) or in the parts (in many peoples). This is determined by the absence or presence of a unilateral right of secession for the parts. The structures are termed, respectively, the federal state (or federation) and the federal union of states (or federal union).