ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
Terra Satellite (MODIS)
Stenka Razin ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ (Vasily Surikov)

ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ( ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ : कश्यप सागर , ਫਾਰਸੀ - دریای مازندران ਦਰਆ ਏ ਮਜੰਦਰਾਨ ) , ਏਸ਼ਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਵ੍ਰਹਤ ਸਰੂਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਸਾਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ ਏਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਝੀਲ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ੪ , ੩੦ , ੦੦੦ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ੭੮ , ੨੦੦ ਘਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਬਾਹਿਅਗਮਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸਿਰਫ ਤਬਖ਼ੀਰ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਇਹ ਕਾਲ਼ਾ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਬੋਸਫੋਰਸ , ਏਜਿਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਮਧਿਅ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਜਿਅਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਪਰ ਝੀਲ ਕਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਖਾਰਾਪਣ ੧ . ੨ ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੁਦਰੋਂ ਦੇ ਕੁਲ ਖਾਰੇਪਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ ਉਨਮੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਿਅਪ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ।

ਕੈਸਪਿਅਨ ਸਾਗਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ੪੦ - ੪੪  % ਪਾਣੀ ਹੈ । [ turkmanistan ] , ਕਜਾਖਸਤਾਨ , ਰੂਸ , ਅਜਰਬੈਜਾਨ , ਈਰਾਨ ਇਸਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਦੇਸ਼ ਹਨ । ਇਸਦਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਬਹੁਤ ਛਿਛਲਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ੫ - ੬ ਮੀਟਰ ਹੈ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਦੀ ਔਸਤ ਗਹਿਰਾਈ ੧੦੦੦ ਮੀਟਰ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੈ । ਕੈਸਪਿਅਨ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਨਚਿਤਰੋਂ ਵਿੱਚ ਕਾਜਵਿਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਸਨੂੰ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਆ - ਏ - ਮਜੰਦਰਾਂ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਦੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਲੁਪਤ ਪੈੜਾ ਟਿਥਾਇਸ ਸਾਗਰ ਦਾ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਹੈ ਜੋ ਲੱਗਭੱਗ ੫੫ ਲੱਖ ਸਾਲਾਂ ਪੂਰਵ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਵਰਤਨਿਕ ( ਟੇਕਟੋਨਿਕ ) ਪਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭੂਮੀ - ਬੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ । ਯੂਰੋਪ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਵੋਲਗਾ ਨਦੀ ਜੋ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ੨੦ % ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੀਂਚਤੀ ਹੈ , ਕੈਸਪਿਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ੮੦ % ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਯੁਰਾਲ ਨਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ ਹਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਗੁਰਜਾ ਆਡਾ ਸਭਤੋਂ ਬਹੁਤ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਮਾਈ ੪੭ ਕਿ . ਮੀ ਹੈ ।

ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]