ਐਟਿਲਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਐਟਿਲਾ
Attila ábrázolás Wilhelm Dilich Ungarische Chronica.jpg
ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ ਵਿਲਹੈਲਮ ਦਿਲੀਚ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਉਂਗਰਿਸਚੇ ਕ੍ਰੋਨਿਕਾ ਤੋਂ ਅਟੀਲਾ ਹੂਣ ਦਾ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇਕ ਹੁਲੀਆ
ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ 434–453
ਪੂਰਵ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਲੇਡਾ ਅਤੇ ਰੁਗਾ
ਵਾਰਸ ਏਲਾਕ, ਡੇਂਗਿਜਿਚ, ਅਰਨਾਕ
ਕ੍ਰੈਕ
ਇਲਡਿਕੋ
ਪਿਤਾ ਮੁੰਦਜ਼ੂਕ
ਜਨਮ c. 406[1][2]
ਮੌਤ March 453
(aged 46–47)
ਐਟਿਲਾ ਦਾ ਕੋਈ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗਿਆਤ ਚਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜੋਰਜ ਐਸ ਸਟੂਅਰਟ ਦੁਆਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਸ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵੇਰਵੇ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁਲੀਆ ਹੈ।

ਐਟਿਲਾ ( /AE T ɪ l ə, ə T ɪ L ə / ; . FL . ੲ 406-453), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਐਟਿਲਾ ਹੂਨ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 434 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 453 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਹੂਣਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਹੂਣਾਂ, ਓਸਤ੍ਰੋਗੋਥਾਂ ਅਤੇ ਐਲਨਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕ ਕਬਾਇਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਆਗੂ ਵੀ ਸੀ।

ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਡੈਨਿਊਬ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਲਕਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਕਾਂਸਤਾਂਤਨੋਪਲ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ। ਫ਼ਾਰਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਅਸਫਲ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਬਾਦ 441 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ (ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ) ਸਾਮਰਾਜ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਐਟਿਲਾ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। [3] ਉਸਨੇ ਰੋਮਨ ਗੌਲ (ਆਧੁਨਿਕ ਫਰਾਂਸ) ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਕੈਟਲੂਨਿਅਨ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1451 ਵਿੱਚ ਰਾਈਨ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਓਰਲੀਅਨਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਟਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਰੋਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਰੋਮਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਪਰ 453 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਐਟੀਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਜੇਪੀਦ ਦੇ ਅਰਦਰਿਕ, ਨੇ ਹੂਣ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਰਮਨ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੂਣ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਤਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ[ਸੋਧੋ]

ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਇਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਐਟੀਲਾ ਦਾ ਚਿੱਤਰ.

ਐਟਿਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਪਰ ਇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸਰੋਤ ਜੋਰਡਾਨੀਜ਼ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿਸਕਸ ਕੋਲੋਂ ਮਿਲੇ ਵੇਰਵੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।[4] [5]

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਲੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਟਿਲਾ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਉਥੋਂ ਆਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।[5] [6] ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹੋ ਹੁਲੀਆ ਕੁਝ ਸਿਥੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।

ਗੈਲਰੀ[ਸੋਧੋ]

ਨੋਟ[ਸੋਧੋ]

  1. Harvey, Bonnie (2003) [1st Published in 1821 by Chelsea House Publications]. Attila the Hun (Ancient World Leaders). Infobase Publishing. ASIN B01FJ1LTIQ. 
  2. Cooper, Alan D (2008). The Geography of Genocide. University Press of America. ISBN 978-0761840978. 
  3. Peterson, John Bertram (1907). "Attila". The Catholic Encyclopedia vol. 2. New York: Robert Appleton Company. Archived from the original on July 7, 2014. Retrieved May 18, 2014.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  4. Bakker, Marco. "Attila the Hun". Gallery of reconstructed portraits. Reportret. Retrieved March 9, 2013. 
  5. 5.0 5.1 Wolfram, Herwig (1997). The Roman Empire and its Germanic Peoples (Hardcover). Dunlap, Thomas (translator) (1st ed.). University of California Press. p. 143. ISBN 978-0-520-08511-4. Retrieved May 18, 2014. 
  6. Sinor, Denis (1990). The Cambridge History of Early Inner Asia. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-24304-9.