ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ
El Greco - Portrait of a Man - WGA10554.jpg
ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ (ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ ਦਾ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਅੰ. 1595–1600, ਕੈਨਵਸ ਤੇ ਤੇਲ, 52.7 × 46.7 ਸਮ, ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ[1]
ਜਨਮDoménikos Theotokópoulos
1 ਅਕਤੂਬਰ 1541
Heraklion, Crete
ਮੌਤ7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1614(1614-04-07) (ਉਮਰ 72)
ਤੋਲੇਦੋ , ਸਪੇਨ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾਯੂਨਾਨੀ
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਲਹਿਰਮੈਨਰਿਜ਼ਮ

ਡੋਮੇਨੀਕੋਸ ਥੀਓਤੋਕਾਪੌਲੋਸ (ਯੂਨਾਨੀ: Δομήνικος Θεοτοκόπουλος; 1 ਅਕਤੂਬਰ 1541  – 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1614),[2] ਆਮ ਕਰਕੇ ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ ("ਯੂਨਾਨ ਵਾਲਾ") ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਰੇਨੈਸੇਂਸ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸੀ। "ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ" ਉਸਦੀ ਅੱਲ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਲਾਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਯੂਨਾਨੀ ਲਿੱਪੀ, ਵਿੱਚ Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ਡੋਮੇਨੀਕੋਸ ਥੀਓਤੋਕਾਪੌਲੋਸ, ਵਰਤਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ Κρής ਕਰੇਸ, ਕ੍ਰੀਟਨ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਸੀ

ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ ਦਾ ਜਨਮ ਕੈਂਡੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੇਨਿਸ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਕਲਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੇਨਿਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਤਾਦ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।[3] 1570 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੋਮ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਇਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਖੋਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਕਈ ਕਲਾ-ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜ਼ਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ - ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਤਿਨਤੋਰੇਟੋ ਕੋਲੋਂ ਮੈਨਰਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਵੇਨੇਸ਼ੀ ਰੇਨੈਸੇਂਸ ਦੇ ਤੱਤ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ। 1577 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਪੇਨ ਦੇ ਤੋਲੇਡੋ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਤੋਲੇਦੇ ਵਿੱਚ, ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ ਨੂੰ ਕਈ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਿਤ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ।

ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਅਤੇ ਅਭਿਵਿਅੰਜਨਾਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਦਰ ਪਈ। ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ ਨੂੰ ਅਭਿਵਿਅੰਜਨਾਵਾਦ ਅਤੇ ਕਿਊਬਿਜ਼ਮ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਕੰਮ ਰਾਇਨਰ ਮਾਰੀਆ ਰਿਲਕੇ ਅਤੇ ਨਿਕੋਸ ਕਾਜਾਂਤਜਾਕੀਜ਼ ਵਰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਰੋਤ ਸਨ। ਐਲ ਗ੍ਰੇਕੋ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਅੱਡਰਾ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਉਹ ਤਸ਼ੱਦਦ ਨਾਲ ਲੰਮੇਂ ਲੰਮੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਾਂ ਫੈਂਟਸਮਾਗੋਰਿਕਲ ਪਿਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।[4]

ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਸੰਨ 1541 ਵਿਚ, ਫੋਡੇਲ ਜਾਂ ਕੈਂਡੀਆ (ਚੈਨਡੈਕਸ ਦਾ ਵੇਨੇਸ਼ੀਅਨ ਨਾਮ, ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਹੇਰਾਕਲੀਅਨ) ਵਿਚ ਕ੍ਰੀਟ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਐਲ ਗ੍ਰੀਕੋ ਇਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਚਾਨੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵੇਨੇਸ਼ੀਆਈ ਵਿਰੁੱਧ 1526 ਅਤੇ 1528 ਦੇ ਵਿਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਂਡੀਆ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[5]

ਐਲ ਗ੍ਰੀਕੋ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਗਾਰਗੀਓਸ ਥੀਓਟੋਕਾਪੋਲੋਸ (ਅ.ਚ. 1556), ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰਯੂਨਾਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।.[6]

ਐਲ ਗ੍ਰੀਕੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਆਈਕਾਨ ਪੇਂਟਰ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰੇਟਨ ਸਕੂਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਪੇਂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਲਾਤੀਨੀ ਕਲਾਸਿਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ; ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ 130 ਖੰਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ "ਵਰਕਿੰਗ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ" ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਈਬਲ ਅਤੇ ਐਨੋਟੇਟਡ ਵਸਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।[7]

ਕੈਂਡੀਆ ਕਲਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਕਸੁਰਤਾ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਿਥੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੌ ਪੇਂਟਰ ਸਰਗਰਮ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਮਾਡਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਪੇਂਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।[8]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Metropolitan Museum of Art
  2. Antonio Manuel Campoy, Museo del Prado, Giner, 1970, p. 389
  3. J. Brown, El Greco of Toledo, 75–77
  4. M. Lambraki-Plaka, El Greco—The Greek, 60
  5. M. Lambraki-Plaka, El Greco—The Greek, 40–41
  6. M. Scholz-Hansel, El Greco, 7
    • M. Tazartes, El Greco, 23
  7. Richard Kagan in, J. Brown, El Greco of Toledo, 45
  8. ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Plaka412