ਦੇਵੀ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਦੇਵੀ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ
ਤਾਮਿਲ ਲਿੱਪੀதேவி கன்யா குமாரி
English translationਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀ ਦੇਵੀ
Affiliationਦੁਰਗਾ, ਪਾਰਵਤੀ
Abodeਭਾਰਤ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ
ਮੰਤਰkātyayanāya vidmahe kanyakumāri dhīmahi tanno durgiḥ pracodayāt
ਹਥਿਆਰRosary
Mountਦਵੋਨ (ਚਿੱਤਾ ਜਾਂ ਸ਼ੇਰ)
ਭਾਗਵਤੀ ਅੰਮਾਨ ਮੰਦਰ, ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ
ਉਪਰ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼

ਦੇਵੀ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਦੇਵੀ ਹੋਈ। ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਲਾ ਭਦਰਾ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸਕਤੀ" (ਦੁਰਗਾ ਜਾਂ ਪਾਰਵਤੀ) "ਦੇਵੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਤੀ ਮੰਦਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੇਪ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਵਿਚ, ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ, ਉਥੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਸੰਗਮ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਕੁਮਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਭਦਰਕਾਲੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਮਨ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੰਝੂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।[1]

ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਮੰਦਰ 52 ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਥਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਸੱਜਾ ਮੋਢਾ ਅਤੇ (ਪਿਛਲਾ) ਰੀੜ੍ਹ ਖੇਤਰ ਇੱਥੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਾਲਿਨੀ ਸਕਤੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਤਿੰਨ ਸਮੁੰਦਰਾਂ/ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਪੁੱਕਾ ਘਾਟ ਨੇੜੇ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਦਰ ਕਾਲੀ ਮੰਦਰ ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਥੇ ਦੇਵੀ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੁਮਾਰੀ ਕੰਦਮ ਦੀ ਹੈ। ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਕੁਆਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।

ਮੰਦਰ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ[ਸੋਧੋ]

  • ਚਿਤ੍ਰਾ ਪੁਰਨੀਮਾ ਤਿਉਹਾਰ: ਮਈ ਦੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ
  • ਨਵਰਾਤਰੀ ਤਿਉਹਾਰ: (ਸਤੰਬਰ - ਅਕਤੂਬਰ) 9 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ। ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵਰਾਤਰੀ ਮੰਡਪਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾਤਮਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
  • ਵੈਸਾਖਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ: ਮਈ – ਜੂਨ ਵਿੱਚ 10-ਰੋਜ਼ਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਈ-ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਥੋਨੀ ਈਜ਼ੁਨੇਲਾਥੂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।[2]
  • ਕਲਾਭਮ ਤਿਉਹਾਰ: ਜੁਲਾਈ–ਅਗਸਤ ਵਿਚ, ਕਾਰਕੀਦਾਕ ਜਾਂ ਆਦੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸੈਂਡਲ ਪੇਸਟ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[3]

ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਾਰਜ[ਸੋਧੋ]

ਮੰਦਰ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸਵੇਰੇ 6.00 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 11.00 ਵਜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਤੋਂ 8.00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[4]

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

  • ਕੌਮਰੀ
  • ਕੁਮਾਰੀ (ਦੇਵੀ)
  • ਕੰਵਾਰੀ
  • ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ
  • ਸੁਚਿੰਦ੍ਰਮ ਮੰਦਰ, ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ
  • ਨਾਗਾਰਾਜ ਮੰਦਰ, ਨੇਗੇਰਕੋਇਲ, ਨਗਰਕੁਇਲ
  • ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਨਾਭਾ ਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ
  • ਅਟੁਕਲ ਮੰਦਰ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Legends of Kanya Kumari". Amritapuri. 8 February 2000. Retrieved 2013-07-24. 
  2. "Kanyakumari Temples of Tamilnadu". templenet. 2013. Retrieved 2013-07-25. 
  3. http://www.journeymart.com/de/india/tamilnadu/kanyakumari/festivals/default.aspx
  4. "Siri kanyakumari Amman temple". Dinamalar. 2013. Retrieved 2013-07-25. 

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ[ਸੋਧੋ]

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ[ਸੋਧੋ]