ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਬੱਡੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਮੈਚ 
ਸਰਕਲ ਸਟਾਇਲ ਕਬੱਡੀ ਗ੍ਰਾਉੰਡ

ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੱਡੀ ਜਿਹਨੁ ਕੌੱਡੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ । ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੱਡੀ ਇੱਕ ਆਮ ਮਿਆਦ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ :


1. ਕਾਫੀ ਢੰਗ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਖੇਡਦੇ ਆਏ ਹਨ ।
2. ਸਰਕਲ ਸਟਾਇਲ, ਜਿਹਨੂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਰਕਲ ਸਟਾਇਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਵੇਲ ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਮੈਤੀਅਰ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਫੇਡ੍ਰੈਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਨਾਮ[ਸੋਧੋ]

ਇਹ ਮਿਆਦ ਕਬੱਡੀ ਸ਼ਾਯਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਕੋੌਡੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਜਿਹਦਾ ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਦੇ ਵਕਤ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋੌਡੀ ਸ਼ਬਦ ਜੰਮਿਆ 'ਕੱਟਾ' ਅਤੇ 'ਵੱਡੀ' ਤੋਂ, ਜਿਹਨਾ ਨੂ ਜੋੜ ਕੇ ਕਬੱਡੀ ਬਣਿਆ ।

ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ[ਸੋਧੋ]

ਲੰਬੀ ਕੋੌਡੀ[ਸੋਧੋ]

ਲੰਬੀ ਕੋੌਡੀ ਵਿੱਚ 15 ਖਿਡਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਇੱਕ 15-20 ਫੁੱਟ ਦੀ ਗੋਲ ਪਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਹਰੀ ਹੱਦ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਖਿਡਾਰੀ ਜਿਹਨਾ ਦੂਰ ਭਜਣਾ ਚਾਹੋਣ ਭੱਜ ਸਕਦੇ ਹੰਨ। ਕੋਈ ਰੇਫ਼ਰੀ ਵੀ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ। ਰੇਡਰ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ "ਕੋੌਡੀ, ਕੋੌਡੀ"ਬੋਲਦਾ ਰਿਹੰਦਾ ਹੈ।

ਸੌਨ੍ਚੀ ਕੋੌਡੀ[ਸੋਧੋ]

ਸੌਨ੍ਚੀ ਕੋੌਡੀ, ਜਿਹਨੂ ਸੌਨ੍ਚੀ ਪੱਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਜਿਹਨੇ ਮਰਜੀ ਖਿਡਾਰੀ ਖੇਡ ਸਕਦੇ ਹੰਨ ਇੱਕ ਗੋਲ ਪਿਚ ਵਿੱਚ। ਇੱਕ ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਨੂ ਬੰਬੂ ਤੇ ਬੰਨ ਕੇ ਬੰਬੂ ਨੂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਗਾੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂ ਲੈ ਕੇ ਜੇਤੂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਘੁਮਦਾ ਹੈ।

ਸੌਨ੍ਚੀ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡਰ ਦੇਫੈੰਦਰ ਨੂ ਸਿਰਫ ਛਾਤੀ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਫੈੰਦਰ ਰੇਡਰ ਦੀ ਕਲਾਈ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅੰਗ ਫੜ ਲਓ ਤਾਂ ਫੋਉਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੇਫੈੰਦਰ ਰੇਡਰ ਦੀ ਕਲਾਈ ਫੜ ਲਵੇ ਤੇ ਉਹ੍ਨੁ ਹਿਲਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੇਤੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਰੇਡਰ ਦੇਫੈੰਦਰ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਆਪ ਨੂ ਛੁੜਾ ਲਵੇ ਤਾਂ ਰੇਡਰ ਜੇਤੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੂੰਗੀ ਕਬੱਡੀ[ਸੋਧੋ]

ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ "ਗੂੰਗੀ ਕਬੱਡੀ" ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਰੇਡਰ ਕੁੱਜ ਬੋਲਦਾ ਨਹੀ ਹੈ ਪਰ ਸਿਰਫ ਦੁਸ਼ਮਣ ਟੀਮ ਦੇ ਨੂ ਛੂ ਕਰ ਆਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹਨੂ ਉਹ ਛੂਂਦਾ ਹੈ ਸਿਰਫ ਉਹ ਹੀ ਉਹ੍ਨੁ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਦ ਤਕ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋ ਤਕ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ ਤਕ ਵਾਪਸ ਨਾ ਪੁੱਜੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨੇ। ਅਗਰ ਉਹ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਉਹ੍ਨੁ ਇੱਕ ਅੰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ[ਸੋਧੋ]

  • ਛੈ ਹੰਧੀ
  • ਸ਼ਮਿਆਲੀ ਵਾਲੀ
  • ਪੀਰ ਕੌਡੀ
  • ਪੜ ਕੌਡੀ
  • ਬਧੀ
  • ਬੈਠਵੀ
  • ਬੁਰਜੀਆ ਵਾਲੀ
  • ਘੋੜ ਕਬੱਡੀ
  • ਦੋਧੇ
  • ਚੀਰਵੀ
  • ਚਾਟਾ ਵਾਲੀ
  • ਢੇਰ ਕਬੱਡੀ
  • ਅਮ੍ਬਰਸਰੀ
  • ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੂਰੀ
  • ਲਾਹੋਰੀ
  • ਮੁਲਤਾਨੀ
  • ਲਾਇਰਪੂਰੀ
  • ਬਹਾਵਲਪੂਰੀ
  • ਅਮ੍ਬਾਲਵੀ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਲ ਸਟਾਇਲ[ਸੋਧੋ]

ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਕਬੱਡੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੱਡੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਹਰ੍ਯਾਨਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਇਸੀ ਖੇਡ ਨੂ ਪੰਜਾਬ ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਹਾਰ੍ਯਾਨਾ ਕਬੱਡੀ। ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਜ ਉਲਝਣ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ 1978 ਵਿੱਚ ਅਮਾਟੀਅਰ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਫੇਡਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਬੱਡੀ ਨੂ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।


ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ , ਜਿਹਨੂ ਦਾਇਰੇ ਵਾਲੀ ਕਬੱਡੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿਖਆਓਨਦੀ ਹੈ।

ਨਿਯਮ[ਸੋਧੋ]

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਇੱਕ ਗੋਲ ਪਿੱਚ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਕਾਰ 22 ਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਇਸ ਨੂੰ 'ਪਾਲਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ 8 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ 2 ਟੀਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਕਰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੇ ਦੋ ਖਿਡਾਰੀ ਧਾਵੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਗਾ ਦੇਣ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਉਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਕ ਧਾਵੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਧਾਵੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅੰਕ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡਰ ਨੂੰ 'ਕਬੱਡੀ, ਕਬੱਡੀ' ਬੋਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਇੱਕ ਰੇਡ ਦਾ ਵਕਤ 30 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਧਾਵੀ ਨੂੰ ਪਾਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣਾ ਪੈਦਾ ਹੈ, ਨਹੀ ਤਾਂ ਅੰਕ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੈਚ 40 ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਚਲਦਾ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ 20 ਮਿੰਟ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਟੀਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਬਦਲ ਲੈਂਦੀਆ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਲ ਸਟਾਇਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਜਦ ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਛੂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਰ, ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਿਮਾਮਈ ਮੁਕਾਬਲੇ[ਸੋਧੋ]

ਕਬੱਡੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕਪ[ਸੋਧੋ]

ਮੇਨ ਵਿਸ਼ਵ ਕਪ ਤੇ ਵਿਮੇਨ ਵਿਸ਼ਵ ਕਪ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਲ ਸਟਾਇਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ[ਸੋਧੋ]

ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ 2014 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਲ ਸਟਾਇਲ ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਪਨਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲੀਗ ਨੂ

Local tournaments[ਸੋਧੋ]

There are over 1,000 Kabaddi tournaments held in Punjab,[1] some of which include the following

References[ਸੋਧੋ]

  1. Kissa Kabaddi da by Sarwan Singh Sangam Publications ISBN 93-83654-65-1