ਵਾਇਰਲੈਸ ਡਿਵਾਈਸ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
A man speaking on a mobile telephone

ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਇਰਲੈਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। 2015 ਤੱਕ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 7.4 ਬਿਲੀਅਨ ਫੋਨ ਗਾਹਕੀ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੰਖਿਆ ਘੱਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੋਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ।[1] ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਰੇਂਜ (450–3800) ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਵਰਤਦੇ ਹਨ   (ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਅਤੇ 24-80   5 ਜੀ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਗੀਗਾਹਰਟਜ਼). ਹੋਰ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਇਰਲੈਸ ਸਿਸਟਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੇਟਾ ਕਮਿਨੀਕੇਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ, ਸਮਾਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜਨਤਕ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਈਐਮਐਫ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 0 ਤੋਂ 300 ਤੱਕ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਈਐਮਐਫ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।   ਗੀਗਾਹਰਟਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਐਕਸਪੋਜਰਜ਼ ਆਈਸੀਐਨਆਈਆਰਪੀ (1998) ਈਐਮਐਫ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ। ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਰੇਂਜ ਨੂੰ 0-300 ਤੱਕ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਗੀਗਾਹਰਟਜ਼, ਅਜਿਹੇ ਐਕਸਪੋਜਰਸ ਸਿਹਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।[2] ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅੱਜ ਤਕ, ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੋਈ ਮਾੜੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। "[3] ਈਐਮਐਫ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਈਐੱਮਐੱਫ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਲੈਵਲ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਸੀਐੱਨਆਈਆਰਪੀ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਡਿਵਾਈਸਿਸ ਦੇ ਪਾਵਰ ਲੈਵਲ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਡਿਵਾਈਸਿਸ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਣਾ ਅਸਧਾਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ ਥਰਮਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਿਰੋਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।[4] ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹੈਲਥ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ (ਐਚਪੀਏ) ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੁਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "[ਟੀ] ਇੱਥੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਾ ਕੋਈ ਠੋਸ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵਾਈਫਾਈ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਐਲਐਨਜ਼ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ", ਪਰ ਇਹ ਵੀ "...   ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਝਦਾਰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ   ... ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣ ਲਈ   . . " .[5] 2018 ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿਚ, ਐਫ ਡੀ ਏ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮੌਜੂਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੀਮਾ ਰੇਡੀਓ-ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਅਨੈਰਜੀ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ 50 ਗੁਣਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਰਜਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ"।[6]

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਜੰਸੀ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਕੈਂਸਰ (ਆਈਏਆਰਸੀ) ਨੇ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ 2 ਬੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।   - ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਸਿਨੋਜਨਿਕ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਸਿਨੋਵਿਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਕੁਝ "ਜੋਖਮ" ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਾਇਰਲੈਸ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ, ਭਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਐਕਸਪੋਜਰ[ਸੋਧੋ]

ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ[ਸੋਧੋ]

ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਐਂਟੀਨਾ ਅਤੇ ਸੈਲੂਲਰ ਬੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਸੈੱਲ ਸਾਈਟ ਜਾਂ ਸੈਲ ਟਾਵਰ) ਕਹਿੰਦੇ ਸਵੈਚਾਲਤ ਟ੍ਰਾਂਸੀਵਰ ਨਾਲ ਰੇਡੀਓ ਵੇਵ ਦੁਆਰਾ ਟੈਲੀਫੋਨ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਛੋਟੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੈੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫੋਨ ਉਸ ਸੈੱਲ ਦੇ ਐਂਟੀਨਾ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫੋਨ ਅਤੇ ਟਾਵਰ ਦੋਵਾਂ ਕੋਲ ਰੇਡੀਓ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੈਲੂਲਰ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਰੇਡੀਓ ਚੈਨਲ ਹਰ ਕੁਝ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੈਲੂਲਰ ਨੈਟਵਰਕ ਰੇਡੀਓ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਘੱਟ ਪਾਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਸੇ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਨੇੜਲੇ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।

ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ 3 ਵਾਟਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਆਈਸੋਟਰੋਪਿਕ ਰੇਡੀਏਟ ਪਾਵਰ (ਈਆਈਆਰਪੀ) ਆਉਟਪੁੱਟ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਲਗਾਤਾਰ ਫੋਨ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਿਗਨਲ ਕੁਆਲਟੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਾਵਰ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੈੱਲ ਟਾਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਇੱਕ ਮਿਲੀਵਾਟ ਤੱਕ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਟਾਵਰ ਚੈਨਲ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਲਗਭਗ 50 ਵਾਟਸ ਦੀ ਇੱਕ ਈਆਈਆਰਪੀ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਟਰੋਲ ਚੈਨਲ ਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੈੱਲ ਟਾਵਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਫੋਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਵਰਗੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ, ਜੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੈੱਲ ਜਦੋਂ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਕਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫ਼ੋਨ ਦੂਜੇ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ 2 ਜੀ, 3 ਜੀ, ਅਤੇ 4 ਜੀ ਨੈਟਵਰਕ ਯੂਐਚਐਫ ਜਾਂ ਘੱਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਬੈਂਡਾਂ, 600 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.   ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਤੋਂ 3.5   ਗੀਗਾਹਰਟਜ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰੇਲੂ ਵਾਇਰਲੈਸ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਈਫਾਈ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਗੈਰਾਜ ਡੋਰ ਓਪਨਰ, ਅਤੇ ਬੇਬੀ ਮਾਨੀਟਰ ਇਸੇ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਦੂਰੀ ਦੇ ਉਲਟ ਵਰਗ ਦੁਆਰਾ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਐਂਟੀਨਾ ਤੋਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਫੋਨ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਟਾਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਨਾਲੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਹੈ। ਇੱਕ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਹੈਡਸੈੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ 5 ਜੀ ਸੈਲੂਲਰ ਨੈਟਵਰਕ, ਜੋ ਕਿ 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 24 ਤੋਂ 52 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਵੇਵ ਬੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਧੇਰੇ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਗੀਗਾਹਰਟਜ਼[7][8] ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤਰੰਗਾਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਗੈਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ 5 ਜੀ ਨੈਟਵਰਕ ਪਿਛਲੇ ਸੈਲੂਲਰ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ, ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੇ ਆਕਾਰ ਬਾਰੇ. ਸੈੱਲ ਟਾਵਰ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਹਰੇਕ ਸੈੱਲ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਮਲਟੀਪਲ ਛੋਟੇ ਐਂਟੀਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਐਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗਾ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਵੇਵ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਜੈਵਿਕ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬੇਤਾਰ ਫੋਨ[ਸੋਧੋ]

ਐਚਪੀਏ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਡੀਈਸੀਟੀ ਕੋਰਡਲੈੱਸ ਫੋਨ ਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਐਚਪੀਏ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੀਈਸੀਟੀ ਕੋਰਡਲੈੱਸ ਫੋਨ ਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਐਵਰੇਜ ਸਤਨ 10 ਮੈਗਾਵਾਟ ਆਉਟਪੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ  ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 250 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ 100 ਬਰਟਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ,  ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਕੁਝ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਹੈ।[9]

ਵਾਇਰਲੈਸ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ[ਸੋਧੋ]

ਬਹੁਤੇ ਵਾਇਰਲੈਸ ਲੈਨ ਉਪਕਰਣ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਐਕਸੈਸ ਪੁਆਇੰਟ ਵੀ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨਵਰਸ-ਵਰਗ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[10] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਲੈਪਟਾਪ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਈਫਾਈ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਅਤਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ[11] ਨਾਲ ਅਜੀਬ ਸੰਬੰਧ ਸੀ, ਪਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਅਤਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।[12][13]

ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਲਈ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਮੋਬਾਈਲ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਯੂਐਮਟੀਐਸ) ਫੋਨ 21 ਡੀਬੀਐਮ (125) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ   ਪਾਵਰ ਕਲਾਸ 1 ਤੋਂ ਪਾਵਰ ਕਲਾਸ 4 ਤੋਂ 33 ਡੀਬੀਐਮ (2 ਡਬਲਯੂ) ਲਈ ਐਮ ਡਬਲਯੂ), ਇੱਕ ਵਾਇਰਲੈਸ ਰੂਟਰ ਆਮ 15 ਡੀਬੀਐਮ (30 ਮੈਗਾਵਾਟ) ਤੱਕ ਦਾ, ਤਾਕਤ 27 ਡੀਬੀਐਮ (500 ਮੈਗਾਵਾਟ) ਉੱਚੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਰੂਟਰਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਹੈਂਡਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਐਕਸਪੋਜਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੈਲਥ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ (ਐਚਪੀਏ) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਈ ਫਾਈ ਹਾਟਸਪੌਟ' ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ 'ਤੇ 20 ਮਿੰਟ ਦੀ ਕਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।[14]

ਐਚਪੀਏ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "...   ਵਾਈਫਾਈ ਤੋਂ ਰੇਡੀਓ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ (ਆਰ.ਐੱਫ.) ਐਕਸਪੋਜਰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।" ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਿਆ "...   ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਈ ਫਾਈ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। "[5] ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਵਿੱਚ, ਐਚਪੀਏ ਨੇ ਯੂਕੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਵਾਈਫਾਈ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ "ਯੋਜਨਾਬੱਧ" ਅਧਿਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਡਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ। "[15] ਐਚਪੀਏ ਦੇ ਮਾਈਕਲ ਕਲਾਰਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਟਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਈਫਾਈ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[16][17]

ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਖੂਨ – ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ[ਸੋਧੋ]

2010 ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਬੂਤ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਖੂਨ-ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਦੀ ਪਾਰਬ੍ਰਹਿਤਾ 'ਤੇ' ਨਾਨ-ਥਰਮਲ 'ਰੇਡੀਓਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ' ਤੇ ਖੋਜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ।[18] ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਵਾਲੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ 2012 ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ”।[19][20] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਫੋਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਹੂ-ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।[21][22]

ਕੈਂਸਰ[ਸੋਧੋ]

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਜਾਂ ਇਕਸਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਜਾਂ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਟਿੳਮਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿੳਟ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਰੇਡੀਓਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਐਨਰਜੀ, ਆਈਓਨਾਈਜ਼ਿੰਗ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਉਲਟ, ਡੀਐਨਏ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਿਰਫ ਨਿਰੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਟਿਸ਼ੂ ਹੀਟਿੰਗ ਹੈ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ, ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਕਾਰਸਿਨਜ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। " ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਐਨ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਮੂਹ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ "ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਸਿਨੋਜਨਿਕ" ਵਜੋਂ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।[23] ਸੀਡੀਸੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੱਕਾ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।[19][24]

ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਯੂਐਸ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮੌਜੂਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੀਮਾ ਰੇਡੀਓਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਐਨਰਜੀ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ 50 ਗੁਣਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਾਸ਼ੀਏ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ"।[6][25]

1 ਨਵੰਬਰ 2018 ਨੂੰ, ਯੂਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੌਹਿਕਸੋਲੋਜੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਚੂਹਿਆਂ ਅਤੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਦੇ "ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ" ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸੰਸਕਰਣ (ਜੋ ਪੀਅਰ ਸਮੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ 2018 ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਇੱਕ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ 2 ਜੀ ਅਤੇ 3 ਜੀ ਸੈੱਲ ਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰੇਡੀਓ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ (ਆਰਐਫਆਰ) ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਰ ਚੂਹਿਆਂ ਨੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਟਿੳਮਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। . . . ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਟਿੳਮਰਾਂ ਅਤੇ ਨੰਗੇ ਹੋਏ ਪੁਰਸ਼ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਐਡਰੀਨਲ ਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਸਬੂਤ ਵੀ ਸਨ। ਮਾਦਾ ਚੂਹਿਆਂ, ਅਤੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਚੂਹੇ ਲਈ, ਸਬੂਤ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ ਕਿ ਕੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਆਰਐਫਆਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। "[26]

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਾਰ "ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਸੰਕੇਤਾਂ" ਦੇ ਅਸੰਗਤ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਕਾਰਨ ਝੂਠੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਮੌਕਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨਤੀਜੇ ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਪੀਅਰ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।[27]

ਨਰ ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ[ਸੋਧੋ]

ਪੁਰਸ਼ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।[28][29][30] ਮਰਦ ਉਪਜਾ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਏ ਗਏ ਰੇਡੀਓਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ (ਆਰਐਫ-ਈਐਮਆਰ) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਰਗਰਮ ਬਹਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ.[31][32][33][34] 2012 ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢ ਲਿਆ ਕਿ "ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਆਰਐਫ-ਈਐਮਆਰ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ "।[35][36] ਬੋਸਟਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਣਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 153 ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ 2017 ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀਰਜ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਪੈਂਟਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਲੈ ਜਾਣਾ ਵੀਰਜ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।[37]

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਅਤਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਐਚਐਸ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।[38]

ਗਲੂਕੋਜ਼ ਪਾਚਕ[ਸੋਧੋ]

ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿੳਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋ ਛੋਟੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਪਾਚਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸੰਗਤ ਨਤੀਜੇ ਦਰਸਾਏ।[19]

ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਅਸਰ[ਸੋਧੋ]

ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ (ਏ ਆਰ ਪੀ ਐਨ ਐਸ ਏ) ਦੀ ਜੂਨ 2017 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ:

The 2010 WHO Research Agenda identified a lack of sufficient evidence relating to children and this is still the case. ... Given that no long-term prospective study has looked at this issue to date this research need remains a high priority.

For cancer in particular only one completed case-control study involving four European countries has investigated mobile phone use among children or adolescents and risk of brain tumour; showing no association between the two (Aydin et al. 2011). ... Given this paucity of information regarding children using mobile phones and cancer ... more epidemiological studies are needed.[39]


ਬੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ[ਸੋਧੋ]

Cellular Mobile and UHF Antenna Tower with multiple Antennas

ਫਰਾਂਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਹਰ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਮੁੱਖ ਐਂਟੀਨਾ ਧੁਰਾ 100 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।[40] ਇਸ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨੂੰ 2003[41] ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਚਾਈਲਡ ਕੇਅਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ 100 ਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਐਂਟੀਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 2005 ਦੇ ਮਾਹਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[42] 2009 ਤੱਕ ਅਨੁਸਾਰ <i id="mw4w">ਏਜੰਸੀ ਫ੍ਰਾਂਸਾਇਸ ਡੇ ਸੈਕਿéਰਿਟ ਸੈਨੇਟਾਇਰ ਇਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟਮੈਂਟ</i>, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ।[43]

ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸ[ਸੋਧੋ]

ਅਧਾਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਂਡਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਖਾਸ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਐਕਸਪੋਜਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡ ਹਨ, ਪਰ ਨਾਨ- ਆਇਓਨਾਈਜ਼ਿੰਗ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਆਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਆਈ ਸੀ ਐਨ ਆਈ ਆਰ ਪੀ) ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ, ਆਈ ਸੀ ਐਨ ਆਈ ਆਰ ਪੀ ਨੇ ਦੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੱਧਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਐਕਸਪੋਜਰ ਲਈ, ਦੂਜਾ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਲਈ।ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹਨ।[44]

ਰੇਡੀਓ ਅਧਾਰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਿਉਂਸੀਪਲ / ਕਾਉਂਟੀ, ਸੂਬਾਈ / ਰਾਜ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮੋਬਾਈਲ ਟੈਲੀਫੋਨ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਮਾਣ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਐਂਟੀਨਾ ਨਿਕਾਸ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਈ ਸੀ ਐਨ ਆਈ ਆਰ ਪੀ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਟਾਵਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਐਨਟੈਨਾ ਅਤੇ ਟਾਵਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਾਰਕ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਸੰਘੀ ਸੰਚਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਐੱਫ ਸੀ ਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਐੱਫ ਸੀ ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਦੰਡਾਂ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਂਡ ਮਾਪ (ਐਨਸੀਆਰਪੀ) ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਡਬਲਯੂਡੀਸੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਾਂਗਰਸੀ ਚਾਰਟਰਡ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿੳਟ ਆਫ਼ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ (ਆਈਈਈਈ), ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪ ਕਮੇਟੀ "ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸੇਫਟੀ ਬਾਰੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮੇਟੀ".

ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਨੇ ਕੁਝ "ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ" (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕਲਾਸਰੂਮ) ਲਈ ਆਈ ਸੀ ਐਨ ਆਈ ਆਰ ਪੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।[45]

ਮੁਕੱਦਮਾ[ਸੋਧੋ]

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ (ਮਟਰੋਲਾ,[46] ਐਨਈਸੀ, ਸੀਮੇਂਸ, ਅਤੇ ਨੋਕੀਆ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੱਟ-ਫੇਟ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ. ਯੂਐਸ ਫੈਡਰਲ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਹਰ ਗਵਾਹੀਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਜੱਜ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਡਾਉਬਰਟ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗਕ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਟਰੋਲਾ ਵਿਰੁੱਧ 2002 ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਮੁਦਈਆਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਹੈਂਡਹੋਲਡ ਟੈਲੀਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਟਰੋਲਾ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਦਈ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੱਜ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਮੁਦਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਜਾਂ ਖਾਸ ਕਾਰਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਨੂੰ ਮੁਦਈਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਤੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਚਾਓ ਪੱਖ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਮਤੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਕੇਸਾਂ,[47][48] 2009 ਅਤੇ 2017, ਵਿੱਚ[49][50] ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੁਦਈਆਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਟਿੳਮਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਨ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ 5-6 ਘੰਟੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਕੀਤੇ।

ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ[ਸੋਧੋ]

ਸਾਵਧਾਨੀ ਸਿਧਾਂਤ[ਸੋਧੋ]

2000 ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਨੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਪਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।[51] ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਮੳਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸਾਵਧਾਨੀ ਸਿਧਾਂਤ" "ਇੱਕ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀ ਵਾਲੇ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਗੰਭੀਰ ਜੋਖਮ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।" ਹੋਰ ਘੱਟ ਸਖਤ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਪਹੁੰਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੰਨੇ ਘੱਟ ਮੁਨਾਸਿਬ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਪਹੁੰਚ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।[52] ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਰਨਾ, ਜੋਖਮ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸੀਮਿਤਤਾ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਬੱਚੇ), ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਵਾਜਬ ਅਭਿਆਸਕ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਫੋਨ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ, ਹੱਥ-ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਈਅਰਫੋਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ. ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲੂਟੁੱਥ ਹੈੱਡਸੈੱਟਸ, ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ, ਆਰਐਫ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਸਾਂ ਤੋਂ ਬੇਸ ਸਟੇਸਾਂ ਦੇ ਐਂਟੀਨਾ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਨਤਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸਿਹਤ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਤੀਜੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।[53]

ਸਾਵਧਾਨੀ ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਲਾਹ[ਸੋਧੋ]

ਮਈ 2011 ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਜੰਸੀ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਰਿਸਰਚ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ "ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕਾਰਸਿਨੋਜੀਕ" ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਅਪਣਾਉਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਤੋਂ. ਹੈਂਡਸ-ਫ੍ਰੀ ਉਪਕਰਣ ਜਾਂ ਟੈਕਸਟ ਭੇਜਣਾ।[54]

ਕੁਝ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੀਆ,[55] ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ,[56] ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ,[57] ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ:

  • ਸਿਰ ਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਹੈਂਡਸ-ਫ੍ਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
  • ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।
  • ਬਾਹਰੀ ਐਂਟੀਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ।

ਨਵੰਬਰ 2000 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ "ਹੈਂਡਸ-ਫ੍ਰੀ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਕਸਪੋਜਰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।[58] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਲਈ (ਉਸ ਸਮੇਂ) ਯੂਕੇ ਦੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਭਾਗ[59] ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਦਿਖਾਈ। 2005 ਵਿਚ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਲੌਰੀ ਚੈਲਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਿੱਟਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫਰਾਈਟ ਮਣਕਾ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।[60]

ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।[61] ਗਾਂਧੀ ਐਟ ਅਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰਸਾਲਾ. 2006 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਦਰ (ਐਸਏਆਰ) ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ 5- ਅਤੇ 10- ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬਾਲਗਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਗਭਗ 153% ਉੱਚ ਸਾਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਨੁਮਤੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ ਵਧ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਉੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਾਲੀਅਮ, ਅੱਧ-ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਪਰੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।[62]

ਜਾਅਲੀ ਉਤਪਾਦ[ਸੋਧੋ]

ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਤੋਂ ਈ ਐਮ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਟਰੇਡ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਕਿ “ਘੁਟਾਲੇ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਰਖੀਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਖ਼ਬਰਾਂ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ  – ਅਤੇ ਚਿੰਤਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰੋ। ”[63]

ਐਫਟੀਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਖੌਤੀ ਸ਼ੀਲਡਾਂ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਨਿਕਾਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ. ਉਹ ਉਤਪਾਦ ਜੋ ਸਿਰਫ ਈਅਰਪੀਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ  – ਜਾਂ ਫੋਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ  – ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਅਸਰ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰਾ ਫੋਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ. " ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ੀਲਡਾਂ" ਫੋਨ ਦੇ ਸਿਗਨਲ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੇਸ ਸਟੇਸਨ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।"[63] ਐਫਟੀਸੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਝੂਠੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।[64]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

  1. "Ericsson Mobility Report November 2015" (PDF). 
  2. "WHO EMF Research". World Health Organization. Retrieved 2012-03-27. 
  3. "Electromagnetic fields and public health: mobile phones". WHO. 8 October 2014. Retrieved 19 January 2018. 
  4. Levitt, B. Blake (1995). Electromagnetic Fields: a consumer's guide to the issues and how to protect ourselves. San Diego: Harcourt Brace. pp. 29–38. ISBN 978-0-15-628100-3. OCLC 32199261. 
  5. 5.0 5.1 "WiFi Summary". Health Protection Agency. Retrieved 2010-01-09. 
  6. 6.0 6.1 Grady, Denise (2 February 2018). "Cancer Risk From Cellphone Radiation Is Small, Studies Show". The New York Times. Retrieved 9 February 2018. 
  7. Nordrum, Amy; Clark, Kristen (27 January 2017). "Everything you need to know about 5G". IEEE Spectrum magazine. Institute of Electrical and Electronic Engineers. Retrieved 23 January 2019. 
  8. Hoffman, Chris (7 January 2019). "What is 5G, and how fast will it be?". How-To Geek website. Retrieved 23 January 2019. 
  9. http://www.hpa.org.uk/Topics/Radiation/UnderstandingRadiation/InformationSheets/info_CordlessTelephones/
  10. Foster, Kenneth R (March 2007). "Radiofrequency exposure from wireless LANs utilizing Wi-Fi technology". Health Physics. 92 (3): 280–289. PMID 17293700. doi:10.1097/01.HP.0000248117.74843.34. 
  11. "Ont. parents suspect Wi-Fi making kids sick". CBC News. 2010-08-16. 
  12. Rubin, G James; Munshi, Jayati Das; Wessely, Simon (2005). "Electromagnetic Hypersensitivity: A Systematic Review of Provocation Studies". Psychosomatic Medicine. 67 (2): 224–232. CiteSeerX 10.1.1.543.1328Freely accessible. PMID 15784787. doi:10.1097/01.psy.0000155664.13300.64. 
  13. Röösli, Martin (2008-06-01). "Radiofrequency electromagnetic field exposure and non-specific symptoms of ill health: A systematic review". Environmental Research. 107 (2): 277–287. PMID 18359015. doi:10.1016/j.envres.2008.02.003. 
  14. "Wi-fi health fears are 'unproven'". BBC News. 2007-05-21. Retrieved 2008-01-22. 
  15. "Health Protection Agency announces further research into use of WiFi". Health Protection Agency. Retrieved 2008-08-28. 
  16. Daniels, Nicki (11 December 2006). "Wi-fi: should we be worried?". The Times. Retrieved 26 May 2015. 
  17. "Bioinitiative Report". Retrieved 5 October 2013. 
  18. "Electromagnetic fields and the blood-brain barrier". Brain Research Reviews (Review). 65 (1): 80–97. 2010. PMID 20550949. doi:10.1016/j.brainresrev.2010.06.001. 
  19. 19.0 19.1 19.2 What has research shown about the possible cancer-causing effects of radiofrequency energy?, United States National Cancer Institute
  20. "No effects of short-term GSM mobile phone radiation on cerebral blood flow measured using positron emission tomography". Bioelectromagnetics. 33 (3): 247–56. 2012. PMID 21932437. doi:10.1002/bem.20702. 
  21. Nittby, Henrietta; Brun, Arne; Eberhardt, Jacob; Malmgren, Lars; Persson, Bertil R. R.; Salford, Leif G. (August 2009). "Increased blood-brain barrier permeability in mammalian brain 7 days after exposure to the radiation from a GSM-900 mobile phone". Pathophysiology. 16 (2–3): 103–112. ISSN 0928-4680. PMID 19345073. doi:10.1016/j.pathophys.2009.01.001. 
  22. Tang, Jun; Zhang, Yuan; Yang, Liming; Chen, Qianwei; Tan, Liang; Zuo, Shilun; Feng, Hua; Chen, Zhi; Zhu, Gang (2015-03-19). "Exposure to 900 MHz electromagnetic fields activates the mkp-1/ERK pathway and causes blood-brain barrier damage and cognitive impairment in rats". Brain Research. 1601: 92–101. ISSN 1872-6240. PMID 25598203. doi:10.1016/j.brainres.2015.01.019. 
  23. "Fact Sheet No. 193: Electromagnetic Fields and Public Health – Mobile Phones". World Health Organization. October 2014. Retrieved 12 January 2017. 
  24. Repacholi, M. H.; Lerchl, A.; Röösli, M.; Sienkiewicz, Z.; Auvinen, A.; Breckenkamp, J.; d'Inzeo, G; Elliott, P; Frei, P. (2012). "Systematic review of wireless phone use and brain cancer and other head tumors". Bioelectromagnetics (Systematic review). 33 (3): 187–206. PMID 22021071. doi:10.1002/bem.20716. 
  25. "Press Announcements - Statement from Jeffrey Shuren, M.D., J.D., Director of the FDA's Center for Devices and Radiological Health on the recent National Toxicology Program Draft Report on Radiofrequency Energy Exposure". Federal Drug Administration. Retrieved 9 February 2018. 
  26. "High Exposure to Radio Frequency Radiation Associated With Cancer in Male Rats". NIEHS;.NIH.gov. National Toxicology Program, National Institute of Environmental Health Sciences. 1 November 2018. Retrieved 12 August 2019. 
  27. Labos, Christopher; Foster, Kenneth (2018). "Cell Phone Radiation and Cancer: New NTP Results Inconsistent; Random Chance Likely at Play". Skeptical Inquirer. 42 (4): 12–14. 
  28. McKie, Robin (29 July 2017). "The infertility crisis is beyond doubt. Now scientists must find the cause". The Guardian – via www.theguardian.com. 
  29. Scutti, Susan. "Sperm counts of Western men plummeting, analysis finds". CNN. 
  30. Sengupta, Pallav; Dutta, Sulagna; Krajewska-Kulak, Elzbieta (2016). "The Disappearing Sperms: Analysis of Reports Published Between 1980 and 2015". American Journal of Men's Health. 11 (4): 1279–1304. PMC 5675356Freely accessible. PMID 27099345. doi:10.1177/1557988316643383. 
  31. Behari, Jitendra; Kumar, Sanjay; Kesari, Kavindra Kumar (1 October 2010). "Mobile phone usage and male infertility in Wistar rats". Indian Journal of Experimental Biology. 48 (10). 
  32. De Iuliis Geoffry N (2009). "Mobile Phone Radiation Induces Reactive Oxygen Species Production and DNA Damage in Human Spermatozoa In Vitro". PLoS ONE. 4 (7): e6446. Bibcode:2009PLoSO...4.6446D. PMC 2714176Freely accessible. PMID 19649291. doi:10.1371/journal.pone.0006446. 
  33. Kesari, Kavindra; Hamada, Alaa; Singh, Aspinder; Agarwal, Ashok (1 August 2011). "Cell phones and male infertility: a review of recent innovations in technology and consequences". International Brazilian Journal of Urology. 37 (4): 432–454. PMID 21888695. doi:10.1590/S1677-55382011000400002. 
  34. Aitken, R. J.; Iuliis, G. N. De; King, B. V.; Nixon, B.; Houston, B. J. (1 December 2016). "The effects of radiofrequency electromagnetic radiation on sperm function". Reproduction. 152 (6): R263–R276. PMID 27601711. doi:10.1530/REP-16-0126. 
  35. La Vignera S., Condorelli R. A., Vicari E., D'Agata R., Calogero A. E. (2012). "Effects of the Exposure to Mobile Phones on Male Reproduction: A Review of the Literature". Journal of Andrology. 33 (3): 350–356. PMID 21799142. doi:10.2164/jandrol.111.014373. 
  36. du Plessis, Stefan S.; Ong, Chloe; Virk, Gurpriya; Agarwal, Ashok (1 April 2014). "Effect of Oxidative Stress on Male Reproduction". The World Journal of Men's Health. 32 (1): 1–17. PMC 4026229Freely accessible. PMID 24872947. doi:10.5534/wjmh.2014.32.1.1. 
  37. Lewis Ryan C., Mínguez-Alarcón Lidia, Meeker John D., Williams Paige L., Mezei Gabor, Ford Jennifer B., Hauser Russ (2017). "Self-reported mobile phone use and semen parameters among men from a fertility clinic". Reproductive Toxicology. 67: 42–47. PMC 5303122Freely accessible. PMID 27838386. doi:10.1016/j.reprotox.2016.11.008. 
  38. Röösli, Martin (June 2008). "Radiofrequency electromagnetic field exposure and non-specific symptoms of ill health: A systematic review". Environmental Research. 107 (2): 277–287. Bibcode:2008ER....107..277R. PMID 18359015. doi:10.1016/j.envres.2008.02.003. 
  39. "Radiofrequency Electromagnetic Energy and Health: Research Needs (TR 178)". ARPANSA. June 2017. Retrieved 2 January 2020. 
  40. http://www.afsset.fr/index.php?pageid=712&parentid=424 page 37
  41. Téléphonie mobile et santé, Rapport à l'Agence Française de Sécurité Sanitaire Environnementale, 21 March 2003 at http://www.afsset.fr/index.php?pageid=712&parentid=424
  42. Téléphonie mobile et santé, Rapport du groupe d’experts, l'Agence Française de Sécurité Sanitaire Environnementale, April 2005 at http://www.afsset.fr/index.php?pageid=712&parentid=424
  43. "Radiofréquences: actualisation de l'expertise (2009)", l'Agence Française de Sécurité Sanitaire Environnementale, April 2005 at http://www.afsset.fr/index.php?pageid=712&parentid=424
  44. "International Commission for Non-Ionizing Radiation Protection home page". Retrieved 7 January 2008. 
  45. "Anforderungen nach NISV: Mobilfunkanlagen" [Specifications of the Regulation on Non-Ionizing Radiation: Mobile Telephone Installations] (in German). Bundesamt für Umwelt [Swiss Federal Environment Ministry]. 13 March 2009. Retrieved 20 January 2010. 
  46. "Wright v. Motorola, Inc. et al., No95-L-04929". 
  47. "Tumore e telefonini, il testo della sentenza n.17438 della Cassazione" [Tumor and cell phones, the text of the judgment n.17438 of the Supreme Court] (in Italian). 19 October 2012. Retrieved 1 March 2017. 
  48. "Italy court ruling links mobile phone use to tumour". Reuters. 19 October 2012. Retrieved 4 May 2017. 
  49. "Italian court rules mobile phone use caused brain tumour". The Guardian. 21 April 2017. Retrieved 4 May 2017 – via Agence France-Presse. 
  50. "Cancer Linked to Cellphone Use, Italian Court Rules in Landmark Case". Newsweek. 21 March 2017. Retrieved 7 May 2017. 
  51. "Electromagnetic Fields and Public Health: Cautionary Policies". World Health Organization. March 2000. Retrieved 1 February 2008. 
  52. Wiedemann; et al. (2006). "The Impacts of Precautionary Measures and the Disclosure of Scientific Uncertainty on EMF Risk Perception and Trust". Journal of Risk Research. 9 (4): 361–372. doi:10.1080/13669870600802111. 
  53. Poumadère M.; Perrin A. (2013). "Risk Assessment of Radiofrequencies and Public Information". Journal of Risk Analysis and Crisis Response. 3 (1): 3–12. doi:10.2991/jrarc.2013.3.1.1. 
  54. http://www.iarc.fr/en/media-centre/pr/2011/pdfs/pr208_E.pdf
  55. "Information: Wie gefährlich sind Handystrahlen wirklich?" (in German). Marktgemeinde Pressbaum. Archived from the original on 2011-10-02. Retrieved 16 May 2015. 
  56. "Precaution regarding electromagnetic fields". Federal Office for Radiation Protection. 7 December 2007. Retrieved 19 January 2008. 
  57. "Exponering" (in Swedish). Swedish Radiation Protection Authority. February 2006. Retrieved 19 January 2008. 
  58. "UK consumer group: Hands-free phone kits boost radiation exposure". CNN. 2 November 2000. Archived from the original on 14 March 2006. 
  59. Manning, MI and Gabriel, CHB, SAR tests on mobile phones used with and without personal hands-free kits, SARtest Report 0083 for the DTI, July 2000 (PDF) at http://straff-x.com/SAR-Hands-Free-Kits-July-2000.pdf
  60. "Bead 'slashes mobile radiation'". BBC News. 25 January 2005. Retrieved 17 March 2009. 
  61. For example, Finland "Radiation and Nuclear Safety Authority: Children's mobile phone use should be limited". Finnish Radiation and Nuclear Safety Authority (STUK). 7 January 2009. Archived from the original on 11 January 2010. Retrieved 20 January 2010.  and France "Téléphone mobile, DAS et santé" [Mobile telephones, SAR and health] (PDF). Votre enfant et le téléphone mobile [Your child and mobile telephony]. Association Française des Opérateurs Mobiles (AFOM)[French Mobile Phone Operators' Association] et l’Union Nationale des Associations Familiales (UNAF) [National Federation of Family Associations]. 31 January 2007. Retrieved 20 January 2010. 
  62. Gandhi, Om P.; Morgan, L. Lloyd; de Salles, Alvaro Augusto; Han, Yueh-Ying; Herberman, Ronald B.; Davis, Devra Lee (14 October 2011). "Exposure Limits: The underestimation of absorbed cell phone radiation, especially in children". Electromagnetic Biology and Medicine. 31 (1): 34–51. ISSN 1536-8378. PMID 21999884. doi:10.3109/15368378.2011.622827. 
  63. 63.0 63.1 "Cell Phone Radiation Scams". Federal Trade Commission. September 2011. 
  64. Fair, Lesley (March 1, 2008). "Federal Trade Commission Advertising Enforcement" (PDF). Federal Trade Commission. pp. 18–19.