ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ

ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ
ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ
	1946 ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ
ਜਨਮ	ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸੁਫ ਖ਼ਾਨ; 11 ਦਸੰਬਰ 1922; ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ; (ਹੁਣ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ)
ਮੌਤ	7 ਜੁਲਾਈ 2021 (ਉਮਰ 98); ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ
ਕਬਰ	ਜੁਹੂ ਕਬਰਸਤਾਨ, ਮੁੰਬਈ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ	ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ (1922-1947); ਭਾਰਤੀ (1947-2021);
ਪੇਸ਼ਾ	ਅਦਾਕਾਰ; ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ;
ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ	1944–1999
ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ	ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ (ਵਿ. 1966); ਆਸਮਾ ਰਹਿਮਾਨ (ਵਿ. 1981; ਤ. 1983);
ਪੁਰਸਕਾਰ	ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ (8 ਵਾਰ); ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ (1994);
ਸਨਮਾਨ	ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1991); ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ (1998); ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ (2015);
ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ
	ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ; 3 ਅਪਰੈਲ 2000 – 2 ਅਪਰੈਲ 2006
ਹਲਕਾ	ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
ਦਸਤਖ਼ਤ

ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ (11 ਦਸੰਬਰ 1922 - 7 ਜੁਲਾਈ 2021) ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਸੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਟਰੈਜਡੀ ਕਿੰਗ^[3] ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ।

ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸੁਫ ਖ਼ਾਨ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁੰਬਈ ਆ ਵਸੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕਰ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਛਾਣ ਮਿਲੇ।

1933 ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਉਮਰ 44 ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰਾ ਬਾਨੋ ਦੀ 22ਸੀ।^{[ਸਰੋਤ ਚਾਹੀਦਾ]} 19੮੦ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਆਸਮਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਉਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ

ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਆਮ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।^[4] ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀਡ਼੍ਹੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੰਚ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ, ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ, ਧਰਮਿੰਦਰ, ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ, ਕਮਲ ਹਾਸਨ, ਮਮੂਟੀ, ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।^[5] ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦੁਆਰਾ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ "ਅੰਤਮ ਵਿਧੀ ਅਭਿਨੇਤਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।^[6]

"ਤ੍ਰਿਏਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ-ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਿਕਡ਼ੀ" (ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਅਭਿਨੈ ਸਮਰਾਟ" (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ "ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਸਮਰਾਟ") ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।^[7] ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਨਾਟਕੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ "ਟ੍ਰੈਜੇਡੀ ਕਿੰਗ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਡਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕਡੜ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ "ਦਿ ਫਸਟ ਖਾਨ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।^[8] ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ "ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਕੋਹਿਨੂਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।^[9] ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਤਾਰੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਈਕਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ।^[10] ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ "ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।^[11] ਫ਼ਿਲਮ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੈਥਿਲੀ ਰਾਓ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬੌਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਸਨਮਾਨ

1980 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਸ਼ੇਰੀਫ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। 1994ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1998 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਰਵ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਕੈਰੀਅਰ

ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਜਵਾਰ ਜਵਾਰਭਾਟਾ ਸੀ, ਜੋ 1944 ਵਿੱਚ ਆਈ। 1949 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਵਾਈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਿਦਾਰ (1951) ਅਤੇ ਦੇਵਦਾਸ (1955) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕਨੀਏ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਟਰੇਜੀਡੀ ਕਿੰਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ (1960) ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿੱਟੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ - ਜਮਨਾ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਸੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

1970, 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਘੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਿਲਮਾਂਸੀ: ਵਿਧਾਤਾ (1982), ਦੁਨੀਆ (1984), ਕਰਮਾ (1986), ਇੱਜਤਦਾਰ (1990) ਅਤੇ ਸੌਦਾਗਰ (1991)। 1998 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਕਿਲਾ ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਰਮੇਸ਼ ਸਿੱਪੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।

ਇਨਾਮ

ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਇਨਾਮ

ਹਵਾਲੇ

↑ Smith, Lewis (May 26, 2011). "Twitter chief hints he may have to divulge users' names". The Independent. UK. Retrieved December 13, 2011.
↑ "Dilip Kumar laid to rest at Juhu Qabrastan". India Today. Archived from the original on 8 July 2021. Retrieved 9 July 2021.
↑ "Tragedy king Dilip Kumar turns 88". The Indian Express. 11 December 2010. Retrieved 21 June 2012.
↑ "Remembering Dilip Kumar: 7 evergreen classics that made him the 'Original King' of Hindi cinema". Deccan Herald (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2021-07-07. Archived from the original on 13 July 2021. Retrieved 2021-07-13.
↑ Mazumder, Ranjib (2015-12-11). "Before Brando, There Was Dilip Kumar". TheQuint (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Archived from the original on 26 July 2021. Retrieved 2021-07-26.
↑ "The Hindu : Arts / Magazine: Unmatched innings". The Hindu. 2012-02-08. Archived from the original on 2012-02-08. Retrieved 2021-07-26.
↑ Basu, Nilanjana. ""Legendary Trio" Of Dilip Kumar, Raj Kapoor And Dev Anand Make A Comeback Via Karisma's Instagram". NDTV. Archived from the original on 17 February 2022. Retrieved 27 August 2021.
↑ "Happy Birthday Dilip Kumar: As Dilip Kumar turns 94, a look at his titanic reputation as India's finest method actor". Indianexpress.com. 11 December 2016. Archived from the original on 21 March 2019. Retrieved 21 March 2019.
↑ "Dilip Kumar last rites: The Kohinoor of Indian cinema laid to rest". ETV Bharat News. 7 July 2021. Archived from the original on 22 October 2021. Retrieved 2021-10-22.
↑ Desk, Wion Photo. "Remembering Dilip Kumar: The most iconic films of the megastar of Bollywood - Entertainment News". www.wionews.com. Retrieved 2022-11-01. {{cite web}}: |last= has generic name (help)
↑ Kumar, Anuj (2021-07-07). "Dilip Kumar, the pole star of a golden age of Hindi cinema, no more". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 2022-11-16.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

[independent-1] Smith, Lewis (May 26, 2011). "Twitter chief hints he may have to divulge users' names". The Independent. UK. Retrieved December 13, 2011.

[2] "Dilip Kumar laid to rest at Juhu Qabrastan". India Today. Archived from the original on 8 July 2021. Retrieved 9 July 2021.

[3] "Tragedy king Dilip Kumar turns 88". The Indian Express. 11 December 2010. Retrieved 21 June 2012.

[4] "Remembering Dilip Kumar: 7 evergreen classics that made him the 'Original King' of Hindi cinema". Deccan Herald (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2021-07-07. Archived from the original on 13 July 2021. Retrieved 2021-07-13.

[:1-5] Mazumder, Ranjib (2015-12-11). "Before Brando, There Was Dilip Kumar". TheQuint (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Archived from the original on 26 July 2021. Retrieved 2021-07-26.

[6] "The Hindu : Arts / Magazine: Unmatched innings". The Hindu. 2012-02-08. Archived from the original on 2012-02-08. Retrieved 2021-07-26.

[7] Basu, Nilanjana. ""Legendary Trio" Of Dilip Kumar, Raj Kapoor And Dev Anand Make A Comeback Via Karisma's Instagram". NDTV. Archived from the original on 17 February 2022. Retrieved 27 August 2021.

[indianexpress-8] "Happy Birthday Dilip Kumar: As Dilip Kumar turns 94, a look at his titanic reputation as India's finest method actor". Indianexpress.com. 11 December 2016. Archived from the original on 21 March 2019. Retrieved 21 March 2019.

[9] "Dilip Kumar last rites: The Kohinoor of Indian cinema laid to rest". ETV Bharat News. 7 July 2021. Archived from the original on 22 October 2021. Retrieved 2021-10-22.

[:3-10] Desk, Wion Photo. "Remembering Dilip Kumar: The most iconic films of the megastar of Bollywood - Entertainment News". www.wionews.com. Retrieved 2022-11-01. {{cite web}}: |last= has generic name (help)

[11] Kumar, Anuj (2021-07-07). "Dilip Kumar, the pole star of a golden age of Hindi cinema, no more". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 2022-11-16.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]