ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ
Malala Yousafzai at Girl Summit 2014.jpg
2014 ਵਿੱਚ ਮਲਾਲਾ
Native name ملاله یوسفزۍ
ਜਨਮ (1997-07-12) 12 ਜੁਲਾਈ 1997 (ਉਮਰ 19)
ਮਿੰਗੋਰਾ, ਖੈਬਰ ਪੰਖ਼ਤੁੰਖਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਰਿਹਾਇਸ਼ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ
ਪੇਸ਼ਾ ਵਿਦਿਆਰਥਣ, ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਬਲੌਗਰ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆਪਸਾਰ
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ(s)
Awards
ਵੈੱਬਸਾਈਟ www.malala.org

ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫਜ਼ਈ (ਪਸ਼ਤੋ: ملاله یوسفزۍ ਜਨਮ: 12 ਜੁਲਾਈ 1997) ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਕੂਲ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ [1][2] ਅਤੇ (2014) ਲਈ ਨੋਬਲ ਅਮਨ ਇਨਾਮ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੀਂਗੋਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। 2009 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 11/12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਇੱਕ ਬਲਾਗ ਲਿਖ ਕੇ ਸਵਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ।[3] ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਚ ਗਰੁੱਪ 'ਕਿਡਸ ਰਾਈਟਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ' ਨੇ ਯੂਸਫਜ਼ਈ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੁੜੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਇਨਾਮ ਲਈ ਨਾਮਜਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਦੇਸਮੁੰਡ ਟੂਟੂ ਨੇ ਹਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।[4] ਲੇਕਿਨ ਯੂਸਫਜ਼ਈ ਇਹ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇਨਾਮ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ 17 ਸਾਲ ਦਾ ਕੁੜੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਮਲਾਲਾ ਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਫਰਮਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਆਤੰਕੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਨਰਾਜ ਹੋਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿਟ ਲਿਸ‍ਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ , ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ਸਵਾ 12 ਵਜੇ ਸਵਾਤ ਘਾਟੀ ਦੇ ਕਸਬੇ ਮੀਂਗੋਰਾ ਵਿੱਚ ਸ‍ਕੂਲ ਤੋਂ ਪਰਤਦੇ ਵਕ‍ਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਤੰਕੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। 15 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਦੇ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਅਲਿਜ਼ਬੈਥ ਹਸਪਤਾਲ ਬ੍ਰਿਮਿੰਘਮ (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜਿੰ‍ਮੇਦਾਰੀ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਟੀਟੀਪੀ) ਨੇ ਲਈ।

ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ, ਮਿਚੇਲ ਓਬਾਮਾ, ਅਤੇ ਓਨ੍ਹਾ ਦੀ ਲਡ਼ਕੀ ਮਾਲੀਆ ਓਬਾਮਾ ਨਾਲ ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ 11 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਓਵਲ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਖੇ

ਮਲਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਜੁਲਾਈ 1997 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾਹ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਸਵਾਤ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਗ਼ਮਜ਼ਦਾ ਹੈ ਮਲਾਲਾ-ਏ-ਮੇਵਨਦ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰਾ ਅਤੇ ਜੰਗਜੂ ਔਰਤ ਸੀ।

ਮਲਾਲਾ ਦਿਵਸ[ਸੋਧੋ]

ਸਤਰਾਸ਼ਬਰਗ ਵਿਖੇ ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ

12 ਜੁਲਾਈ 2013 ਨੂੰ ਮਲਾਲਾ ਦੇ 16ਵੇਂ ਜਨਮਿਦਨ ਉਪਰ, ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੱਦੇ ਉਪਰ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਪਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ। ਸਯੁੰਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਲਾਲਾ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਸੀ।

ਪੁਰਸਕਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਬਾਹਰਲੀ ਵੀਡੀਓ
Malala Yousafzai and Kaliash Satyarthi at the Nobel Peace Prize ceremony..jpg
ਨੋਬਲ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ

10 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਮਲਾਲਾ ਦਾ ਨਾਂਮ 2014 ਦੇ ਨੋਬਲ ਅਮਨ (ਸ਼ਾਂਤੀ) ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਲਾਲਾ, ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ।[5]ਮਲਾਲਾ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕੈਲਾਸ਼ ਸਤਿਆਰਥੀ (ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲਡ਼ਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ) ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[6]ਉਹ ਦੂਸਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਬਦੁਸ ਸਲਾਮ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ[ਸੋਧੋ]

  • 10 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਮਲਾਲਾ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਅਮਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
  • 29 ਅਪਰੈਲ 2013 ਦੇ ਦਿਨ 'ਟਾਈਮਜ਼ ਰਸਾਲੇ' ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ 100 ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
  • ਪਾਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ, ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, 'ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਥ ਪੀਸ ਪਰਾਈਜ਼' ਦਿਤਾ।
  • 2013 ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
  • 2013 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਖ਼ਰੋਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
ਸਾਖ਼ਰੋਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਯੂਰਪੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ
  • ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

ਹੋਰ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. http://www.cbc.ca/news/world/story/2012/10/19/malala-yousufzai-hospital-united-kingdom.html
  2. http://www.nytimes.com/video/2012/10/09/world/asia/100000001835296/class-dismissed.html
  3. "Diary of a Pakistani schoolgirl". BBC News. 19 January 2009. Retrieved 11 October 2012. 
  4. http://childrenspeaceprize.org/2011/10/25/desmond-tutu-announces-nominees-children%E2%80%99s-peace-prize-2011-2/
  5. "A Look at the Top 10 Youngest Nobel Laureates". Yahoo!-ABC News Network. 10 ਅਕਤੂਬਰ 2014. Retrieved 11 ਅਕਤੂਬਰ 2014.  Check date values in: |access-date=, |date= (help)
  6. Cowell, Alan; Walshoct, Declan (10 ਅਕਤੂਬਰ 2014). "Nobel Peace Prize for Malala Yousafzai and Kailash Satyarthi". The New York Times. Retrieved 10 ਅਕਤੂਬਰ 2014.  Check date values in: |access-date=, |date= (help)