ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ
Portrait of the emperor Shajahan, enthroned..jpg
ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ[੧]
Flag of the Mughal Empire.png 5ਵਾਂ ਮੁਗਲ ਸੁਲਤਾਨ
ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ 19 ਜਨਵਰੀ 1628 – 31 ਜੁਲਾਈ 1658 (30 ਸਾਲ 193 ਦਿਨ)
ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ 14 ਫਰਵਰੀ 1628, ਆਗਰਾ
ਪੂਰਵ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਹਾਗੀਰ
ਉੱਤਰਅਧਿਕਾਰੀ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ
ਕੰਦਹਰੀ ਬੇਗਮ, ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ ਮਹਿਲ, ਮੁਮਤਾਜ ਮਹਿਲ
ਸੰਤਾਨ
ਪੁਰਹੁਨਰ ਬੇਗਮ, ਜਹਾਨਾਰਾ ਬੇਗਮ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ, ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾ, ਰੋਸ਼ਨਾਰਾ ਬੇਗਮ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ, ਮੁਰਾਦ ਬਕਸ਼, ਗੌਹਾਰਾ ਬੇਗਮ
ਪੂਰਾ ਨਾਂ
ਅੱਲਾ ਅਜ਼ਾਦ ਅਬੁਲ ਮੁਜ਼ਾਫਰ ਸ਼ਾਹਿਬ ਉਲ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖੁਰਮ
House ਤੇਮੂਰ ਦਾ ਘਰ
ਪਿਤਾ ਜਹਾਂਗੀਰ
ਮਾਤਾ ਤਾਜ ਬੀਬੀ ਬਿਲਕਿਸ ਮਕਾਨੀ
ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1592(1592-01-05)
ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਮੌਤ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1666(1666-10-01) (ਉਮਰ 74)
ਆਗਰਾ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਆਗਰਾ, ਭਾਰਤ
ਦਫ਼ਨ ਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ
ਧਰਮ ਇਸਲਾਮ

ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ ( ਉਰਦੂ : شاه جهاں , ਫਾਰਸੀ : شاه ਦੁਨੀਆ ਦੀ جهان ਰਾਜਾ ) ( ਵੀ ਵਰਤਨੀ ਸ਼ਾਹ Jehan , ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ) ( 5 ਜਨਵਰੀ , 1592 - 22 ਜਨਵਰੀ 1666 ) 1628 ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ 1658। ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਬਰ, ਹੁਮਾਯੂੰ, ਅਕਬਰ, ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜਵੇਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ। ਜਵਾਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਦਾਦਾ, ਅਕਬਰ ਮਹਾਨ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸੀ।[੨]

ਸਮਰਾਟ[ਸੋਧੋ]

ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਗਲ ਸਿੰਹਾਸਨ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ 1627 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ। ਉਹ ਸਭਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਣਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਉਮਰ ਦੇ ਇੱਕ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਕਬਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਣ ਲਈ ਵਿਆਕੁਲ ਸੀ। 1658 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1666 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਸੀ।

ਮੁਗਲ ਵਾਸਤੁਕਲਾ[ਸੋਧੋ]

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਣਕਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮੁਗਲ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਦਾ ਸੋਨਾ ਯੁੱਗ ਸੀ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਕਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਰਕਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੁਮਤਾਜ ਮਹਲ ਲਈ ਇੱਕ ਕਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1632 - 1648 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਤਾਜਮਹਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਵਾਇਆ. ਮੋਤੀ ਮਸਜਦ, ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਆਗਰਾ, ਲਾਲ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਮਾ ਮਸਜਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮਸਜਦਾਂ, ਲਾਹੌਰ ਕਿਲੇ ਅਤੇ ਥਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਦ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਣ. ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਖ਼ਤੇ ਏ ਤਾਓਸ ਜਾਂ ਮੋਰ ਸਿੰਹਾਸਨ, ਆਧੁਨਿਕ ਅਨੁਮਾਨ ਵਲੋਂ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਣਕਾਲ ਵਲੋਂ ਮਿਲੋ। ਉਹ ਵੀ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ ਨਾਮਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਵਾਨ ਮੈਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਮਸਜਦ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਿਲਾ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨ - ਏ- ਖਾਸ ਸਨ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਵੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਗੀਰੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪਰਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਸਵਾਦ ਚਖਾ ਹੈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ 777 ਉਦਿਆਨੋਂ, ਆਪਣੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗਰੀਸ਼ਮਕਾਲੀਨ ਘਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਮੀਸ਼ਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਗਾਨੋਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜਾਰਾਂ ਪਰਿਆਟਕੋਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਣ ਲਈ ਜਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. unknown (17th Century). "Portrait of the emperor Shajahan, enthroned". 17th Century Mughals from the "Patna's Drawings" album. http://warfare.atspace.eu/Moghul/17thC/Patna_Drawings.htm. 
  2. Richards, John F. (1995). The Mughal Empire. Cambridge University Press, 122. ISBN 0521566037.