ਅਤਰੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search


ਅਤਰੀ
Rama visits Atri.jpg
ਰਾਮ ਅਤਰੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਾ ਸਮੇਂ ਅਤਰੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਨੁਸੂਯਾ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਲਹਾਕਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ
ਬੱਚੇਦੂਰਵਾਸਾ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਦੱਤਤ੍ਰਿਆ

ਅਤਰੀ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: अत्रि) ਜਾਂ ਅਤ੍ਰੀ ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਗਨੀ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਹੋਰ ਵੈਦਿਕ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਭਜਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤਰੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ (ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[1]

ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮੰਡਲ (ਪੁਸਤਕ 5) ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤਰੀ ਮੰਡਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 87 ਭਜਨ ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।[2]

ਅਤਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[3][4]

ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਏ.ਪੀ. ਦੇ ਅਤਰੇਯਪੁਰਮ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਅਤਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ।
ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰੁਦਰ ਸੰਤ ਅਤਰੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

ਅਤਰੀ ਮਰੀਚੀ, ਅੰਗੀਰਾਸ, ਪੁਲਾਹਾ, ਕਰਤੂ, ਪੁਲਸਤਯ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਨਸੂਈਆ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰ। ਰੱਬੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਸੱਤ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੀਭ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।[5] ਅਤਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਨਸੂਈਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਮਾਦਾ ਪਤੀਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ[ਸੋਧੋ]

ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ: ਅਤਰੀ, ਭ੍ਰਿਗੂ, ਵਿਖਨਾਸਾ, ਮਰੀਚੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ।

ਤਿਰੂਪਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੈਖਾਨਾਸ ਉਪ-ਪਰੰਪਰਾ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਚਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ (ਰਿਸ਼ੀਆਂ), ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਤਰੀ, ਮਰਿਚੀ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।[6] ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਤਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸੰਗਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਠ ਆਚਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹਨ ਜੋ ਵੈਖਾਨਾਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।[7]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

ਸਰੋਤ[ਸੋਧੋ]

  1. Antonio Rigopoulos (1998). Dattatreya: The Immortal Guru, Yogin, and Avatara. State University of New York Press. pp. 2–4. ISBN 978-0-7914-3696-7. 
  2. Stephanie W. Jamison; Joel P. Brereton (2014). The Rigveda. Oxford University Press. pp. 659–660. ISBN 978-0-19-937018-4. 
  3. Alf Hiltebeitel (2016). Nonviolence in the Mahabharata: Siva’s Summa on Rishidharma and the Gleaners of Kurukshetra. Routledge. pp. 55–56, 129. ISBN 978-1-317-23877-5. 
  4. Roshen Dalal (2010). Hinduism: An Alphabetical Guide. Penguin Books. p. 49. ISBN 978-0-14-341421-6. 
  5. Antonio Rigopoulos (1998). Dattatreya: The Immortal Guru, Yogin, and Avatara. State University of New York Press. pp. 1–3. ISBN 978-0-7914-3696-7. 
  6. Jan Gonda (1969). Aspects of Early Viṣṇuism. Motilal Banarsidass. pp. 241–242 with footnote 30. ISBN 978-81-208-1087-7. 
  7. Atri (Mahaṛiṣi.); V. Raghunathachakravarti Bhattacharya; Mānavalli Rāmakr̥ṣṇakavi (1943). Samurtarchanadhikarana (Atri-samhita). Tirumalai-Tirupati Devasthanams Press.