ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤ
Pandit woman 1922 vintage by Vishwanath.jpg
ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ
160,000-170,000 (ਅੰਦਾਜਨ. 1990 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਾਟੀ ਚ ਵੱਸੇ ਪੰਡਤਾਂ)[1]
ਅਹਿਮ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ
ਭਾਰਤ
(ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰਦਿੱਲੀਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਉੱਤਰਾਖੰਡਹਰਿਆਣਾਰਾਜਸਥਾਨਪੰਜਾਬ)
ਬੋਲੀ
ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ
ਧਰਮ
Om.svg ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਸਬੰਧਿਤ ਨਸਲੀ ਗਰੁੱਪ
ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ, ਦਾਰਦ ਲੋਕ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਲੋਕ, ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆਈ ਲੋਕ, ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ

ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤ ਜਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਤ ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਘਾਟੀ ਛੱਡਣ ਪਈ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰਨ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਨੂੰਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ।

ਪਲਾਇਨ[ਸੋਧੋ]

ਭਾਰਤ ਵੰਡ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੜੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਿੱਥੇ ਪਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਪੂਰਬਲਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਭੂ-ਭਾਗ ਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ।

24 ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਪਠਾਣ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਤੇ ਆਕ੍ਰਮਣ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ, ਭੜਕਾਇਆ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ। ਤੱਦ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਦਦ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਫਰੰਸ [ ਨੇਕਾਂ ], ਜਿੜ੍ਹੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਹਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸਨ, ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਲਿਹਦਗੀ-ਪਸੰਦ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਜਦੋਂ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। 4 ਜਨਵਰੀ 1990 ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇਹ ਮੰਜਰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ 1.5 ਲੱਖ ਹਿੰਦੂ ਪਲਾਇਨ ਕਰ ਗਏ। 1947 ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦ ਦਾ ਅਧਿਆਪਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦ ਦੇ ਚਲਦੇ ਜਿੜ੍ਹੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਭੱਜਕੇ ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਵੀ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਹ ਜੰਮੂ ਜਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਣਾਰਥੀਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਪਲਾਇਨ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1 ਲੱਖ ਤੋਂ 2 ਲੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭੱਜਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

ਸੰਦਰਭ[ਸੋਧੋ]

  1. "Kashmir: The Pandit question". Al Jazeera. 1 August 2011. Retrieved 11 January 2017. One of the chief causes of the ambiguity is because the numbers of Pandits in the valley in 1989 can only be adduced from the census of 1941, the last time the Pandits were counted and listed as distinct from the category of Kashmiri Hindus and that census listed a little fewer than 79,000 Pandits in the valley. It is from this baseline that demographers have sought to work out the number of Kashmir Pandits in the valley in 1990. Using the rough measure of the average decennial growth rate in the state as a whole, available through the censuses up to 1941 and then the 2001 census, the number of Kashmiri Pandits living in the valley before 1990 that they arrive at is about 160,000 to 170,000. So the number of 700,000 as representing the number of Kashmiri Pandit departures after 1989–1990 is not credible because that exceeds by many hundreds of thousands the total of the Kashmiri Pandit population at the time.