ਮੰਗੋਲੀਆ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਮੰਗੋਲੀਆ
Монгол Улс
ਮੰਗੋਲੀਆ ਦਾ ਝੰਡਾ ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ of ਮੰਗੋਲੀਆ
ਕੌਮੀ ਗੀਤ

ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਥਾਂ
Location of  ਮੰਗੋਲੀਆ  (green)
ਰਾਜਧਾਨੀ
(ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ)
ਉਲਾਨ ਬਾਟੋਰ[a]
47°55′N 106°53′E / 47.917°N 106.883°E / 47.917; 106.883
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੰਗੋਲੀ
ਟਕਸਾਲੀ ਲਿਪੀਆਂ ਮੰਗੋਲੀ ਸਿਰੀਲੀਕ
ਮੰਗੋਲੀ ਲਿਪੀ[1]
ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ (2010)
ਵਾਸੀ ਸੂਚਕ
ਸਰਕਾਰ ਏਕਾਤਮਕ ਅਰਧ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਣਤੰਤਰ[3][4][5]
 -  ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਾਹੀਆਗੀਨ ਇਲਬਿਗਦੁਰਜ
 -  ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਾਰਗੁਲਤਲਜਨ ਅਰਡੇਨੇਬਾਟ
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸਟੇਟ ਗਰੇਟ ਖ਼ੁਰਾਲ
ਨਿਰਮਾਣ
 -  ਜੋਨਗੂ ਸਾਮਰਾਜ 209 BC ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ 
 -  ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ 1206 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ 
 -  ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ 29 ਦਸੰਬਰ 1911 
 -  Mongolian People's Republic established 26 ਨਵੰਬਰ 1924 
 -  ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ 13 ਫ਼ਰਵਰੀ 1992 
ਖੇਤਰਫਲ
 -  ਕੁੱਲ 1 ਕਿਮੀ2 (18ਵਾਂ)
603 sq mi 
 -  ਪਾਣੀ (%) 0.43[6]
ਅਬਾਦੀ
 -  2016 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 3,081,677[7] (134ਵਾਂ)
 -  ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ 1.97[8]/ਕਿਮੀ2 (238ਵਾਂ)
5.10[8]/sq mi
ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) (ਖ਼ਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ) 2015 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ
 -  ਕੁਲ $36.6 ਅਰਬ (36.6 ਬਿਲੀਅਨ) 
 -  ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ $11,024 
ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) (ਨਾਂ-ਮਾਤਰ) 2015 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ
 -  ਕੁੱਲ $12.5 ਅਰਬ (12.5 ਬਿਲੀਅਨ) 
 -  ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ $4,353 
ਜਿਨੀ (2011) 36.5 
ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ (ਐੱਚ.ਡੀ.ਆਈ) (2014) 0.727 (90th)
ਮੁੱਦਰਾ Tögrög (MNT)
ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ (ਯੂ ਟੀ ਸੀ+7/+8[9])
 -  ਹੁਨਾਲ (ਡੀ ਐੱਸ ਟੀ)  (ਯੂ ਟੀ ਸੀ+8/+9[10])
Date formats yyyy.mm.dd (CE)
ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ right
ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਇਲਾਕਾਈ ਕੋਡ .mn, .мон
ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ +976


ਮੰਗੋਲੀਆ ਸੁਣੋi/mɒŋˈɡliə/ (ਮੰਗੋਲੀ: ᠮᠤᠩᠭᠤᠯ
ᠤᠯᠤᠰ
ਮੰਗੋਲ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲ ਉਲੁਸ) ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਤੇ ਬੰਦ-ਹੱਦ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਰੂਸ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਰਹੱਦ ਚੀਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਹੱਦ ਕਜ਼ਾਖਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਨੋਕ ਕਜ਼ਾਖਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 36.76 ਕਿ.ਮੀ. (22.84 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।

ਮੰਗੋਲੀਆ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 1,564,116 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. (603,909 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ। ਖੇਤਰਫ਼ਲ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ 18ਵੀਂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 30 ਲੱਖ (3 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਬੰਦ-ਹੱਦ ਵਾਲਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਯੋਗ ਭੂਮੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੇ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ ਪਹਾੜ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ ਗੋਬੀ ਮਾਰੂਥਲ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉਲਾਨ ਬਾਟੋਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 45% ਅਬਾਦੀ ਵਸਦੀ ਹੈ।

ਇੱਥੋਂ ਦੀ 30% ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਵੀ ਘੋੜੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਨਾਸਤਿਕ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਹੈ। ਕਜ਼ਾਖ਼ਾਂ ਸਹਿਤ ਇਸਲਾਮ ਵੀ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਸੀ ਮੰਗੋਲ ਜਾਤ ਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਜ਼ਾਖ਼, ਤੁਵਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਵੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੰਗੋਲੀਆ 1997 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਹ ਖੇਤਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦਾ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਣਜਾਰੇ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਓਂਗਨੂ, ਸ਼ਿਆਨਬੇਈ, ਰੋਰਨ, ਤੁਰਕੀ ਖਾਗਾਨੇਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਕੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 1206 ਵਿੱਚ ਚੰਗੇਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਜੇ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਮਰਾਜ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਕੁਬਲਈ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਚੀਨ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਯੁਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਯੁਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗੋਲ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵੱਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਤੇ ਫਿਰ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਡਾਇਨ ਖ਼ਾਨ ਤੇ ਤੂਮਨ ਜ਼ਸਾਗਤ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਰਾਜਕਾਲ ਇਹਨਾਂ ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਿਹਾ।

16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੇ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਿਆਂ ਮਾਂਛੂਆਂ ਨੇ ਕਿੰਗ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੀਤਾ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। 1911 ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗੋਲੀਆ ਨੇ ਕਿੰਗ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ 1921 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਤੋਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਕਾਬੂ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਇਸਦੀ ਚੀਨ ਕੋਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1924 ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੈਟਲਾਈਟ ਰਾਜ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1989 ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ-ਵਿਰੋਧੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗੋਲੀਆ ਨੇ 1990 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਜਮਹੂਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਲਿਆਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, 1992 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।

ਨਾਂਅ[ਸੋਧੋ]

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ[ਸੋਧੋ]

ਧਰਾਤਲ[ਸੋਧੋ]

ਮੰਗੋਲੀਆ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਗੋਬੀ ਮਾਰੂਥਲ ਨੇਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਪਰਬਤਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
Mongolia map of Köppen climate classification.
Bactrian camels by sand dunes in Gobi Desert.
Mongolian ferry Sukhbaatar on Lake Khovsgol in Khovsgol Province.
Riverine forest of the Tuul River near Ulaanbaatar.
Uvs Lake, a World Heritage Site, is the remnant of a saline sea.
The Khentii Mountains in Terelj, close to the birthplace of Genghis Khan.

ਮੰਗੋਲੀਆ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 15,64,116 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 15,53,556 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਧਰਤੀ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 10,560 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਅਲਾਸਕਾ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਇਹ 41° ਤੇ 52° ਉੱਤਰ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ 87° ਤੇ 120° ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।

ਮੰਗੋਲੀਆ ਨੂੰ ਨੀਲੇ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੇ 250 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਨ ਆਸਮਾਨ ਸਾਫ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਗੋਬੀ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਠੰਡੇ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਮੰਗੋਲੀਆ ਦਾ ਜ਼ਿਆਗਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਘਾਹੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਧਰਾਤਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂਥਲ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਮਾਰੂਥਲ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉੱਚਾ ਭਾਗ ਖੁਆਈਤਨ ਚੋਟੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉੱਚਾਈ 4,374 ਮੀਟਰ (14,350 ਫੁੱਟ) ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਾਵਨ ਬੋਗਡ ਪਰਬਤ-ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਹ ਨੂਰ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ਼ ਤੋਂ 540 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਉਵਸ ਝੀਲ ਘਾਟੀ,ਤੂਵਾ ਗਣਰਾਜ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ, ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵੀ ਸੈਰਗਾਹ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਜਲਵਾਯੂ[ਸੋਧੋ]

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਗ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਤੇ ਸਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਠੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਨਵਰੀ 'ਚ ਤਾਪਮਾਨ −30 °C (−22 °F) ਤੱਕ ਵੀ ਪੁੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ੀਤ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਦੀਆਂ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਘਾਟੀਆਂ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਠੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਤਾਪਮਾਨ ਉਲਟਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਰਬਤਾਂ 'ਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨਿੱਘਾ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। (ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਦਾ ਹੈ)

ਸਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਮੰਗੋਲੀਆ ਸਾਈਬੇਰਿਆਈ ਉੱਚ ਸ਼ੀਤ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਵਸ ਰਾਜ (ਉਲਾਨਗੋਮ), ਪੱਛਮੀ ਖ਼ੋਵਸਗੋਲ (ਰਿਨਚਿਨਹੰਬਲ), ਪੂਰਬੀ ਜ਼ਵਖ਼ਾਨ (ਤੋਸੋਨਸੇਂਗਲ), ਉੱਤਰੀ ਬਲਗਾਨ (ਹੁਤਗ), ਡੋਨੋਡ ਰਾਜ (ਖ਼ਾਰੀਆਨ ਗੋਲ) 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਲਾਨਬਟੋਰ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ 'ਚ ਨਹੀਂ।

ਸਰਹੱਦਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਕੇਵਲ ਚੀਨ ਤੇ ਰੂਸ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਰੂਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਚੀਨ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਚੀਨ ਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 8,220 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 4,677 ਕਿ.ਮੀ. ਚੀਨ ਨਾਲ ਅਤੇ 3,543 ਕਿ.ਮੀ. ਰੂਸ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਬੰਦ-ਹੱਦ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੰਗੋਲੀਆ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।

ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਜਨਸੰਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ[ਸੋਧੋ]

ਭਾਸ਼ਾ[ਸੋਧੋ]

ਧਰਮ[ਸੋਧੋ]

ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਸਿਹਤ[ਸੋਧੋ]

ਰਾਜਨੀਤਕ[ਸੋਧੋ]

ਸਰਕਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡ[ਸੋਧੋ]

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ[ਸੋਧੋ]

ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰ[ਸੋਧੋ]

ਖੇਤੀਬਾੜੀ[ਸੋਧੋ]

ਸਨਅਤ[ਸੋਧੋ]

ਵਿੱਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਯਾਤਾਯਾਤ[ਸੋਧੋ]

ਊਰਜਾ[ਸੋਧੋ]

ਪਾਣੀ[ਸੋਧੋ]

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ[ਸੋਧੋ]

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ[ਸੋਧੋ]

ਸੱਭਿਆਚਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਸਾਹਿਤ[ਸੋਧੋ]

ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ[ਸੋਧੋ]

ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ[ਸੋਧੋ]

ਲੋਕ ਕਲਾ[ਸੋਧੋ]

ਭੋਜਨ[ਸੋਧੋ]

ਤਿਉਹਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਖੇਡਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸਿਨੇਮਾ[ਸੋਧੋ]

ਅਜਾਇਬਘਰ ਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ[ਸੋਧੋ]

ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਸਲੇ[ਸੋਧੋ]

ਬਾਹਰੀ ਮਸਲੇ[ਸੋਧੋ]

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Official Documents to be in Mongolian Script". UB Post. June 21, 2011. https://web.archive.org/web/20111101013639/http://ubpost.mongolnews.mn/index.php?option=com_content&task=view&id=6478&Itemid=36. Retrieved on 2010-07-11. 
  2. "ਮੰਗੋਲੀਆ". ਵਰਲਡ ਫੈਕਟਬੁੱਕ. CIA. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mg.html. Retrieved on 9 ਅਗਸਤ 2015. 
  3. Shugart, Matthew Søberg (September 2005). "Semi-Presidential Systems: Dual Executive and Mixed Authority Patterns". Graduate School of International Relations and Pacific Studies (United States: University of California, San Diego). http://dss.ucsd.edu/~mshugart/semi-presidentialism.pdf. Retrieved on 21 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016. 
  4. Shugart, Matthew Søberg (December 2005). "Semi-Presidential Systems: Dual Executive And Mixed Authority Patterns". French Politics (Palgrave Macmillan Journals) 3 (3): pp. 323–351. doi:10.1057/palgrave.fp.8200087. http://www.palgrave-journals.com/fp/journal/v3/n3/pdf/8200087a.pdf. Retrieved on 21 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016. "Even if the president has no discretion in the forming of cabinets or the right to dissolve parliament, his or her constitutional authority can be regarded as 'quite considerable' in Duverger’s sense if cabinet legislation approved in parliament can be blocked by the people's elected agent. Such powers are especially relevant if an extraordinary majority is required to override a veto, as in Mongolia, Poland, and Senegal.". 
  5. Odonkhuu, Munkhsaikhan (12 February 2016). "Mongolia: A Vain Constitutional Attempt to Consolidate Parliamentary Democracy". International IDEA. http://www.constitutionnet.org/news/mongolia-vain-constitutional-attempt-consolidate-parliamentary-democracy. Retrieved on 21 February 2016. "Mongolia is sometimes described as a semi-presidential system because, while the prime minister and cabinet are collectively responsible to the SGKh, the president is popularly elected, and his/her powers are much broader than the conventional powers of heads of state in parliamentary systems." 
  6. Official landuse balanse data (2007)[ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ]
  7. "National Statistical Office of Mongolia". http://en.ubseg.gov.mn/. 
  8. 8.0 8.1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016
  9. "Mongolia Standard Time is GMT (UTC) +8, some areas of Mongolia use GMT (UTC) +7". Time Temperature.com. http://www.timetemperature.com/asia/mongolia_time_zone.shtml. Retrieved on 2007-09-30. 
  10. "Clock changes in Ulaanbaatar, Mongolia". timeanddate.com. http://www.timeanddate.com/time/change/mongolia/ulaanbaatar. Retrieved on 2015-03-27.