ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਲਤਨਤ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
Kushan Empire
κυϸανο (ਬਾਖ਼ਤਰੀ)
कुषाण राजवंश (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ)
Βασιλεία Κοσσανῶν (ਯੂਨਾਨੀ)
30–375
ਰਬਤਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਸ਼ਾਨੀ ਇਲਾਕੇ (ਮੁਕੰਮਲ ਲਕੀਰ) ਅਤੇ ਕਨਿਸ਼ਕ ਹੇਠ ਕੁਸ਼ਾਨ ਅਧੀਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸਾਰ (ਬਿੰਦੂਨੁਮਾ ਲਕੀਰ)[1]
ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਗਰਾਮ
ਪਿਸ਼ਾਵਰ
ਤਕਸ਼ਿਲਾ
ਮਥੁਰਾ
ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ:
ਬਾਖ਼ਤਰੀ
ਖੇਤਰੀ ਬੋਲੀਆਂ:
ਗੰਧਾਰੀ (ਗੰਧਾਰ),
ਸੁਗਦੀ (ਸੁਗਦੀਆਨਾ),
ਯੂਨਾਨੀ
Chorasmian
Tocharian
Saka dialects
ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ:
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ
ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ
ਬੁੱਧ[2]
Shamanism
Zoroastrianism
Manichaeism
various Afghan-Indian religions
ਸਰਕਾਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ
ਬਾਦਸ਼ਾਹ
 •  60–80 ਕੁਜੁਲ ਕਦਫ਼ੀਸ
 •  350–375 ਕਿਪੂਨਾਦ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਮਾਨਾ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ
 •  ਕੁਜੁਲ ਕਦਫ਼ੀਸ ਨੇ ਯੂਏਜੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਸੰਘ 'ਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ 30
 •  ਸਸਨੀ, ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਹਪਥਾਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁਚਲੀ ਗਈ[3] 375
Area 38,00,000 km² (14,67,188 sq mi)
ਮੁਦਰਾ ਕੁਸ਼ਾਨ ਦਰਾਖ਼ਮ
ਸਾਬਕਾ
ਅਗਲਾ
ਹਿੰਦ-ਪਾਰਥੀ
Indo-Scythians
ਸਸਨੀ ਸਲਤਨਤ
ਗੁਪਤਾ ਸਲਤਨਤ
ਹਫ਼ਥਾਲੀ
ਹੁਣ  ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ
 ਚੀਨ
 ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ
 ਭਾਰਤ
 ਨੇਪਾਲ
 ਪਾਕਿਸਤਾਨ
 ਤਾਜਿਕਿਸਤਾਨ
 ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
Warning: Value specified for "continent" does not comply

ਕੁਸ਼ਾਨ ਸਲਤਨਤ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਾਨ ਰਾਜਪਾਟ (ਬਾਖ਼ਤਰੀ: κυϸανο; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: कुषाण राजवंश ਕੁਸ਼ਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼; ਬੀ.ਐੱਚ.ਐੱਸ.: Guṣāṇa-vaṃśa; ਪਾਰਥੀ: 𐭊𐭅𐭔𐭍 𐭇𐭔𐭕𐭓 ਕੁਸ਼ਾਨ-ਖ਼ਸ਼ਾਤਰ[4]) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸਲਤਨਤ ਸੀ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ 'ਚ ਕੁਜੁਲ ਕਦਫ਼ੀਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੁਰਾਤਨ ਬਾਖ਼ਤਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਕਸਸ ਦਰਿਆ (ਆਮੂ ਦਰਿਆ) ਦੇ ਲਾਗੇ ਹੋਂਦ 'ਚ ਆਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਬਾਦ ਹੋ ਗਈ।[5]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "The Rabatak inscription claims that in the year 1 Kanishka I's authority was proclaimed in India, in all the satrapies and in different cities like Koonadeano (Kundina), Ozeno (Ujjain), Kozambo (Kausambi), Zagedo (Saketa), Palabotro (Pataliputra) and Ziri-Tambo (Janjgir-Champa). These cities lay to the east and south of Mathura, up to which locality Wima had already carried his victorious arm. Therefore they must have been captured or subdued by Kanishka I himself." "Ancient Indian Inscriptions", S. R. Goyal, p. 93. See also the analysis of Sims-Williams and J.Cribb, who had a central role in the decipherment: "A new Bactrian inscription of Kanishka the Great", in "Silk Road Art and Archaeology" No4, 1995–1996. Also Mukherjee B.N. "The Great Kushanan Testament", Indian Museum Bulletin.
  2. André Wink, Al-Hind, the Making of the Indo-Islamic World: The Slavic Kings and the Islamic conquest, 11th-13th centuries, (Oxford University Press, 1997), 57.
  3. ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named lcwb2
  4. The Dynasty Arts of the Kushans, University of California Press, 1967, p. 5
  5. Hill (2009), pp. 29, 318–350