ਜਗਜੀਵਨ ਰਾਮ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਬਾਬੂ ਜਗਜੀਵਨ ਰਾਮ
Jagjivan Ram.jpg
ਚੌਥਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਮੌਜੂਦਾ
ਦਫ਼ਤਰ ਸਾਂਭਿਆ
24 ਮਾਰਚ 1977
ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਰਹੇ
ਪ੍ਰਾਈਮ ਮਿਨਿਸਟਰ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ
ਸਾਬਕਾ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ
ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਯਸ਼ਵੰਤਰਾਓ ਚਵਾਨ
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ
ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ
24 ਮਾਰਚ 1977 – 1 ਜੁਲਾਈ 1978
ਪ੍ਰਾਈਮ ਮਿਨਿਸਟਰ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ
ਸਾਬਕਾ ਸਰਦਾਰ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ
ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਰਦਾਰ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ
ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ
27 ਜੂਨ 1970 – 10 ਅਕਤੂਬਰ 1974
ਪ੍ਰਾਈਮ ਮਿਨਿਸਟਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ
ਸਾਬਕਾ ਬੰਸੀ ਲਾਲ
ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚਿਦੰਬਰਮ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ
ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਜਨਮ (1908-04-05)5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1908
ਚੰਦਵਾ, ਭੋਜਪੁਰ, ਬਿਹਾਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ
ਮੌਤ 6 ਜੁਲਾਈ 1986(1986-07-06) (ਉਮਰ 78)
ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ-ਜਗਜੀਵਨ (1981–1986)
ਹੋਰ ਸਿਆਸੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (1977 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ)
ਕਾਂਗਰਸ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਸੀ (1977)
ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (1977–1981)
ਪਤੀ/ਪਤਨੀ ਇੰਦਰਾਨੀ ਦੇਵੀ (1935-19 86)
ਸੰਤਾਨ ਸੁਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ
ਅਲਮਾ ਮਾਤਰ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

ਜਗਜੀਵਨ ਰਾਮ (5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1908 – 6 ਜੁਲਾਈ 1986),ਬਾਬੂ ਜੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਛੂਤਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਡੀਪ੍ਰੈੱਸਡ ਕਲਾਸ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਹ 1935 ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1937 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਪੇਂਡੂ ਕਿਰਤੀ ਲਹਿਰ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ। 

1946 ਵਿਚ, ਉਹ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਲੇਬਰ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ (ਆਈਐਨਸੀ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ 1974 ਦੇ ਸੋਕੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਸੰਕਟ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵਾਧੂ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।  [1][2]

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ (1975-77) ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ 1977 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ (1977-79) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ 1980 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ (ਜੇ) ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ।[3]

ਮੁਢਲੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

Jਜਗਜੀਵਨ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਆਰਾ ਨੇੜੇ ਚੰਦਵਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਸੰਤ ਲਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੋਭੀ ਰਾਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੱਤਭੇਦਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਚੰਦਵਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾਡੀ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵਸ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਰਾਇਣ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੰਤ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਲੇਖ ਵਿਚ ਹੁਨਰਮੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਪਰਦਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਚਿੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।[4]

ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ[ਸੋਧੋ]

Iਅਗਸਤ 1933 ਵਿਚ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਜੂਨ 1935 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਡਾ. ਬੀਰਬਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਇੰਦਰਾਣੀ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ, ਸੁਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਨਕਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸੂਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ।[5][6] ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਪੰਜ ਵਾਰ ਦੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਮੀਰਾ ਕੁਮਾਰ 2004 ਅਤੇ 2009 ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੀਟ ਸਾਸਾਰਾਮ ਤੋਂ ਜਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 2009 ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਪੀਕਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. M. S. Swaminathan (7 February 2008). "Jagjivan Ram & inclusive agricultural growth". The Hindu. 
  2. "Prez, PM call for a second green revolution". The Times of।ndia. 6 April 2008. Retrieved 27 August 2009. 
  3. "Jagjivan Ram". Britannica.com. 
  4. Bakshi, S. R. (1992). Jagjivan Ram: The Harijan Leader. Anmol Publications PVT. LTD. pp. 1–2. ISBN 81-7041-496-2. 
  5. "Archived copy". Archived from the original on 6 July 2006. Retrieved 2006-06-14. 
  6. http://photos1.blogger.com/blogger/3076/464/1600/sureshsex3.jpg