ਜਿਮ ਪੀਬਲਜ਼

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਜਿੰਮ ਪੀਬਲਜ਼
ਪੀਬਲਜ਼ 2010 ਵਿੱਚ
ਜਨਮਫਿਲਿਪ ਜੇਮਜ਼ ਐਡਵਿਨ ਪੀਬਲਜ਼
(1935-04-25) 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 1935 (ਉਮਰ 84)
ਵਿਨੀਪੈਗ, ਮਾਨੀਟੋਬਾ, ਕੈਨੇਡਾ
ਕੌਮੀਅਤਕੈਨੇਡੀਅਨ-ਅਮਰੀਕੀ
ਖੇਤਰਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕੀ
ਭੌਤਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ
ਅਦਾਰੇਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
ਥੀਸਿਸ(1962)
ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਸਲਾਹਕਾਰਰਾਬਰਟ ਡਿਕ
ਖੋਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਕੌਸਮਿਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ
ਅਹਿਮ ਇਨਾਮਐਡਿੰਗਟਨ ਮੈਡਲ (1981)
ਹੀਨੇਮੈਨ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ (1982)
ਬਰੂਸ ਮੈਡਲ (1995)
ਰਾਇਲ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ (1998)
ਗਰੂਬੇਰ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ (2000)
ਹਾਰਵੀ ਇਨਾਮ (2001)
ਸ਼ਾਅ ਇਨਾਮ (2004) )
ਕਰਾਫੋਰਡ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005)
ਡਿਰਾਕ ਮੈਡਲ (2013)
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ (2019)
ਪੜਾਈਮਾਨੀਟੋਬਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬੈਚਲਰ)
ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਮਾਸਟਰ, ਪੀਐਚ.ਡੀ.)

ਫਿਲਿਪ ਜੇਮਜ਼ ਐਡਵਿਨ ਪੀਬਲਜ਼ OM FRS (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Philip James "Jim" Edwin Peebles; ਜਨਮ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1935) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਖਗੋਲ-ਭੌਤਿਕਵਿਗਿਆਨੀ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਐਲਬਰਟ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇਮੇਰਿਟਸ ਹੈ। [1] [2] 1970 ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਮੁੱਢਲੇ ਨਿਊਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ, ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾ-ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।

ਪੀਬਲਜ਼ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਖੋਜਾਂ ਲਈ 2019 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅੱਧਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟ ਰਹੇ ਐਕਸੋਪਲੇਨੈੱਟ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਮਿਸ਼ੇਲ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਡਿਡੀਅਰ ਕੋਲੋਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।[3] [4]

ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਪੀਬਲਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1935 ਨੂੰ ਵਿਨੀਪੈਗ, ਮਾਨੀਟੋਬਾ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸੇਂਟ ਬੋਨੀਫੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਾਨੀਟੋਬਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1958 ਦੇ ਪਤਝੜ ਵਿਚ ਮੈਨੀਟੋਬਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ.1962 ਵਿੱਚ [5] ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਬਰਟ ਡਿਕ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕੀਤੀ। [6] ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਰਿਹਾ। ਪੀਬਲਜ਼, ਵਿਦਿਅਕ ਸਾਲ 1977–78 ਵਿਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਵਿਖੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਨੈਚੁਰਲ ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ; ਉਸਨੇ 1990-91 ਅਤੇ 1998–99 ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਵਿਜ਼ਿਟਰ ਰਿਹਾ।[7]

ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੈਰੀਅਰ[ਸੋਧੋ]

1964 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੀਬਲਜ਼ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਕੰਮ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਮੁੱਢ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1964 ਵਿਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਕ "ਸਿਰਾ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਪੀਬਲਜ਼ ਇਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਰਿਹਾ। [8] ਪੀਬਲਜ਼ ਨੇ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਮਾੱਡਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਪੀਬਲਜ਼ ਨੇ ਡਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ( ਜੋਰਜ ਗੇਮੋਵ, ਰਾਲਫ਼ ਏ ਐਲਫਰ ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਸੀ. ਹਰਮਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ) ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ। ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਨਿ ਊਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ, ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ ਅਤੇ ਡਾਰਕ ਐਨਰਜੀ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਬਣਤਰਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ, ਗਿਣਾਤਮਕ ਸ਼ਾਖਾ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੀਬਲਜ਼ ਭੌਤਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ।[9] ਪੀਬਲਜ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ: “ਇਹ ਇਕੋ ਕਦਮ, ਕੋਈ ਅਲੋਕਾਰੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਢੁਕਵਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸਗੋਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਈ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਭਰਿਆ। ਮੇਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੌਸਮਿਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ (ਸੀ.ਐੱਮ.ਬੀ.) ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ [...] ਇਸ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮਾਪਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਮੂਲਕ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਮੂਲਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੋਨੋਂ ਸਨ। ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਅਸਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ "।[10] ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਅ ਇਨਾਮ ਵੇਲੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ, ਦੋਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤਮੂਲਕ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣਮੂਲਕ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਟਕਲਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।" [11]

ਪੀਬਲਜ਼ ਕੋਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਲੰਮਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਗੇ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 1987 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮੋਰੀਅਲ ਆਈਸੋਕਰਵੇਚਰ ਬੇਰੀਓਨ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। [12] ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਬਲਜ਼ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। [13] ਪੀਬਲਜ਼ ਗਲੈਕਟਿਕ ਗਠਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਓਸਟ੍ਰਾਈਕਰ – ਪੀਬਲਜ਼ ਮਾਪਦੰਡ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [14]

ਪੀਬਲਜ਼ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਖੋਜਾਂ ਲਈ 2019 ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ । ਉਸਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟ ਰਹੇ ਐਕਸੋਪਲੇਨੈੱਟ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਮਿਸ਼ੇਲ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਡਿਡੀਅਰ ਕੋਲੋਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਇਹ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। [15]

ਸਨਮਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਅਵਾਰਡ

ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Princeton University Physics Department". Archived from the original on May 11, 2011. 
  2. "Princeton University News". Archived from the original on April 13, 2016. 
  3. "The Nobel Prize in Physics 2019". Nobel Media AB. Retrieved 8 October 2019. 
  4. Chang, Kenneth; Specia, Megan (8 October 2019). "Nobel Prize in Physics Awarded for Cosmic Discoveries - The cosmologist James Peebles split the prize with the astrophysicists Michel Mayor and Didier Queloz, for work the Nobel judges said "transformed our ideas about the cosmos."". The New York Times. Retrieved 8 October 2019. 
  5. science.ca, "Phillip James E. Peebles Astronomy, Astrophysics and Space Science (updated October 8, 2019). Retrieved October 8, 2019.
  6. Seeing Cosmology Grow
  7. "Phillip James E. Peebles". Institute for Advanced Study (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2019-10-08. 
  8. Garlinghouse, Tom (October 8, 2019). "A 'joy ride' of a career: Peebles wins Nobel Prize in Physics for tackling big questions about the universe". Princeton University. Retrieved October 9, 2019. 
  9. "General Relativity's Influence and Mysteries". Institute for Advanced Study (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2019-10-08. 
  10. "Interview with James Peebles". CERN EP newsletter (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2016-05-04. 
  11. "Announcement-The Shaw Laureate in Astronomy 2004". Shaw Foundation. Retrieved 27 January 2016. 
  12. Hu (1994-06-28)
  13. de Swart, J. G.; Bertone, G.; van Dongen, J. (2017). "How dark matter came to matter". Nature Astronomy. 1 (59): 0059. Bibcode:2017NatAs...1E..59D. arXiv:1703.00013Freely accessible. doi:10.1038/s41550-017-0059. 
  14. Binney, James; Tremaine, Scott (1987). Galactic Dynamics (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Princeton University Press. p. 374. ISBN 9780691084459. 
  15. Chang, Kenneth; Specia, Megan (October 8, 2019). "Nobel Prize in Physics Awarded for Studies of Earth's Place in the Universe". The New York Times. Retrieved October 9, 2019. 
  16. 16.0 16.1 Weintraub, David A. (2011). How Old Is the Universe? (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Princeton University Press. p. 317. ISBN 9780691147314. Retrieved 8 October 2019. 
  17. "Dannie Heineman Prize for Astrophysics | American Astronomical Society". aas.org. Retrieved 8 October 2019. 
  18. "Phillip Peebles biography". Royal Society. Retrieved 24 January 2017. 
  19. "The Bruce Medalists". www.phys-astro.sonoma.edu. Retrieved 8 October 2019. 
  20. "Earlier Lectures - Oskar Klein Centre". www.okc.albanova.se. Retrieved 8 October 2019. 
  21. Williams, D. A. (1 June 1999). "Prof. P J E Peebles: 1998 Gold Medal". Astronomy & Geophysics (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). pp. 3.6–3.6. doi:10.1093/astrog/40.3.3.6-a. Retrieved 8 October 2019. 
  22. "2000 Gruber Cosmology Prize | Gruber Foundation". gruber.yale.edu. Retrieved 8 October 2019. 
  23. "Princeton Announcements, June 2001 - Archived". www.princeton.edu. Retrieved 8 October 2019. 
  24. "The Shaw Prize - Top prizes for astronomy, life science and mathematics". www.shawprize.org. Retrieved 8 October 2019. 
  25. "The Crafoord Prize 2005". www.crafoordprize.se. Retrieved 8 October 2019. 
  26. "Charles M. and Martha Hitchcock Lectures | Series | Berkeley Graduate Lectures". gradlectures.berkeley.edu. Retrieved 8 October 2019. 
  27. "FACULTY AWARD: Peebles awarded 2013 Dirac Medal for work in theoretical physics". Princeton University (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 8 October 2019. 
  28. "12 Manitobans to receive province's highest honour this summer". CBC.ca. 12 May 2017. Retrieved 8 October 2019. 
  29. "The Nobel Prize in Physics 2019". Nobel Media AB. Retrieved 8 October 2019. 
  30. "Asteroid (18242) Peebles". Royal Astronomical Society of Canada. Retrieved 9 October 2019.