ਹਾੜੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ
ਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ (ਜਾਂ ਰਬੀ ਫਸਲਾਂ; ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Rabi Crops) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀਆਂ ਓਹ ਫਸਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[1] ਇਹ ਰਬੀ ਸ਼ਬਦ "ਬਸੰਤ" ਲਈ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਜਿਸ ਨੂੰ "ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਫਸਲ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਹਾੜੀ ਦੀ ਫਸਲ ਦਾ ਪੂਰਕ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਾੜੀ ਅਤੇ ਜ਼ੈਦ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਫਸਲਾਂ ਮੌਨਸੂਨ ਬਾਰਸ਼ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਟਾਈ ਅਪ੍ਰੈਲ / ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਸਲਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼, ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਬੀ ਫਸਲ ਕਣਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੌਂ, ਰਾਈ, ਸਰੋਂ, ਤਿਲ, ਆਲੂ ਅਤੇ ਮਟਰ ਵੀ ਹਨ। ਮਟਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਹਨ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤੱਕ। ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਮਟਰ ਦੀ ਫਸਲ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਸਾਉਣੀ ਅਤੇ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਮੌਸਮੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮੌਨਸੂਨਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ
[ਸੋਧੋ]ਅਨਾਜ
[ਸੋਧੋ]ਫਲ
[ਸੋਧੋ]ਫਲੀਦਾਰ / ਦਾਲਾਂ
[ਸੋਧੋ]ਬੀਜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ
[ਸੋਧੋ]- ਅਲਫਾਲਫਾ (ਲੂਸਰਨ, ਮੈਡੀਕਾਗੋ ਸੈਟੀਵਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)
- ਅਲਸੀ
- ਤਿਲ
- ਜੀਰਾ (ਐਕਨੀਅਮ ਕੈਮੀਨਅਮ, ਐਲ)
- ਧਨੀਆ (ਕੋਰੀਐਂਡਰਮ ਸੈਟੀਵਮ, ਐਲ)
- ਰਾਈ (ਬਰੱਸਿਕਾ ਜੈਂਸੀਆ ਐਲ.)
- ਜੁਆਰ (ਫੀਨੀਿਕੁਲਮ ਵੈਲਗੇਰ)
- ਮੇਥੀ (ਟ੍ਰਾਈਗੋਨੇਲਾ ਫੈਨਿਊਮਗਰੇਕੁਮ, ਐਲ)
- ਇਸਬਗੋਲ (ਪਲਾਂਟਾਗੋ ਓਵਾਟਾ)
- ਮੇਥੀ (ਟ੍ਰਾਈਗੋਨੇਲਾ ਫੋਇਨਮਗ੍ਰੇਕਮ, ਐਲ)
- ਸਰ੍ਹੋਂ (ਬ੍ਰਾਸਿਕਾ ਜੁੰਸੀਆ ਐਲ.)
- ਸੂਰਜਮੁਖੀ
- ਬੰਗਾਲੀ ਛੋਲੇ
- ਲਾਲ ਛੋਲੇ
- ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ
ਸਬਜ਼ੀਆਂ
[ਸੋਧੋ]- ਮਟਰ
- ਛੋਲੇ (ਗ੍ਰਾਮ, ਸਿਸਰ ਏਰੀਐਂਟਿਨਮ) (ਚਨੇ, ਸਿਸਰ ਏਰੀਐਂਟੀਨਮ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)
- ਪਿਆਜ਼ (ਐਲਿਅਮ ਸੇਪਾ, ਐਲ.)
- ਟਮਾਟਰ (ਸੋਲਨਮ ਲੇਕੋਪਸਰਸੀਅਮ, ਐਲ)
- ਆਲੂ (ਸੋਲੈਨਮ ਟਿਊਰੋੋਸੌਮ)
- ਚੁਕੰਦਰ
- ਬਰੋਕਲੀ (ਹਰੀ ਗੋਭੀ)
- ਗੋਭੀ (ਬੰਦ ਗੋਭੀ/ਪੱਤਾ ਗੋਭੀ)
- ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ[5]
- ਗਾਜਰ
- ਗੋਭੀ (ਫੁੱਲ ਗੋਭੀ)
- ਮੇਥੀ
- ਲਸਣ
- ਭਿੰਡੀ
- ਮੂਲੀ
- ਪਾਲਕ
- ਮਿੱਠੇ ਆਲੂ (ਸ਼ਕਰਕੰਦੀ)
- ਟਰਨਿਪ (ਸ਼ਲਗਮ)
ਹੋਰ
[ਸੋਧੋ]ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
[ਸੋਧੋ]- ਜੈਦ ਫਸਲਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਸਲੀ ਸੀਜ਼ਨ (ਗਰਮੀਆਂ)
- ਖਰੀਫ ਫਸਲ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਸਲੀ ਸੀਜ਼ਨ
- ਨਕਦੀ ਫਸਲ
- ਕਣਕ, ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫਸਲ
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Balfor, Edward (1885). The Cyclopaedia of India and of Eastern and Southern Asia (3 ed.). London: Bernard Quaritch. p. 331. Archived from the original on 2014-04-15.
- ↑ Rabi crop planting rises 10% in a week, 2016.
- ↑ Rabi crop planting rises 10% in a week, 2016.
- ↑ Rabi crop planting rises 10% in a week, 2016.
- ↑ Rabi crops in Haryana Archived 2019-05-10 at the Wayback Machine., Haryana Seeds Development Corporation.
- ↑ Rabi products list Archived 2024-12-08 at the Wayback Machine., released by Agrinfobank, Pakistan