ਥੈਲੀਅਮ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਥੈਲੀਅਮ
81Tl
In

Tl

Uut
ਪਾਰਾਥੈਲੀਅਮਸਿੱਕਾ
ਦਿੱਖ
ਚਾਂਦੀ-ਰੰਗਾ ਚਿੱਟਾ
ਆਮ ਲੱਛਣ
ਨਾਂ, ਨਿਸ਼ਾਨ, ਸੰਖਿਆ ਥੈਲੀਅਮ, Tl, 81
ਉਚਾਰਨ /ˈθæliəm/
THAL-ee-əm
ਧਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਉੱਤਰ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ
ਸਮੂਹ, ਪੀਰੀਅਡ, ਬਲਾਕ 136, p
ਮਿਆਰੀ ਐਟਮੀ ਭਾਰ 204.38(1)
ਬਿਜਲਾਣੂ ਬਣਤਰ [Xe] 4f14 5d10 6s2 6p1
2, 8, 18, 32, 18, 3
History
ਖੋਜ ਵਿਲੀਅਮ ਕਰੂਕਸ (੧੮੬੧)
First isolation ਕਲੋਡ-ਅਗਸਤ ਲਾਮੀ (1862)
ਭੌਤਕੀ ਲੱਛਣ
ਅਵਸਥਾ solid
ਘਣਤਾ (near r.t.) 11.85 g·cm−3
ਤਰਲ ਘਣਤਾ at m.p. 11.22 g·cm−3
ਦ੍ਰਵ ਅੰਕ 577 K, 304 °C, 579 °F
ਉਬਾਲ ਅੰਕ 1746 K, 1473 °C, 2683 °F
ਇਕਰੂਪਤਾ ਦੀ ਤਪਸ਼ 4.14 kJ·mol−1
Heat of vaporization 165 kJ·mol−1
Molar heat capacity 26.32 J·mol−1·K−1
Vapor pressure
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 882 977 1097 1252 1461 1758
ਪਰਮਾਣੂ ਲੱਛਣ
ਆਕਸੀਕਰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ 3, 2, 1

(ਮੱਧਮ ਖਾਰਮਈ ਆਕਸਾਈਡ)

Electronegativity 1.62 (Pauling scale)
Ionization energies 1st: 589.4 kJ·mol−1
2nd: 1971 kJ·mol−1
3rd: 2878 kJ·mol−1
ਪਰਮਾਣੂ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ 170 pm
ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਕ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ 145±7 pm
ਵਾਨ ਦਰ ਵਾਲਸ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ 196 pm
ਨਿੱਕ-ਸੁੱਕ
ਬਲੌਰੀ ਬਣਤਰ ਛੇਭੁਜੀ ਬੰਦ ਭਰਾਈ
Magnetic ordering ਅਸਮਚੁੰਬਕੀ[੧]
ਬਿਜਲਈ ਰੁਕਾਵਟ (੨੦ °C) 0.18 µΩ·m
ਤਾਪ ਚਾਲਕਤਾ 46.1 W·m−੧·K−੧
ਤਾਪ ਫੈਲਾਅ (25 °C) 29.9 µm·m−1·K−1
ਅਵਾਜ਼ ਦੀ ਗਤੀ (ਪਤਲਾ ਡੰਡਾ) (20 °C) 818 m·s−੧
ਯੰਗ ਗੁਣਾਂਕ 8 GPa
ਕਟਾਅ ਗੁਣਾਂਕ 2.8 GPa
ਖੇਪ ਗੁਣਾਂਕ 43 GPa
ਪੋਆਸੋਂ ਅਨੁਪਾਤ 0.45
ਮੋਸ ਕਠੋਰਤਾ 1.2
ਬ੍ਰਿਨਲ ਕਠੋਰਤਾ 26.4 MPa
CAS ਇੰਦਰਾਜ ਸੰਖਿਆ 7440-28-0
ਸਭ ਤੋਂ ਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪ
Main article: Isotopes of ਥੈਲੀਅਮ
iso NA half-life DM DE (MeV) DP
203Tl 29.524% 203Tl is stable with 122 neutrons
204Tl syn 3.78 y β 0.764 204Pb
ε 0.347 204Hg
205Tl 70.476% 205Tl is stable with 124 neutrons
· r

ਥੈਲੀਅਮ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ Tl ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ੮੧ ਹੈ। ਇਹ ਕੂਲੀ ਸਲੇਟੀ ਉੱਤਰ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜੇਕਰ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਟੀਨ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ਼ ਇਹਦਾ ਰੰਗ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੈਲੀਅਮ, ਯੂਨਾਨੀ θαλλός, thallos ਤੋਂ, ਭਾਵ "ਇੱਕ ਹਰੀ ਕਰੂੰਬਲ ਜਾਂ ਟਾਹਣੀ" ਨੂੰ ਨਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲੀਅਮ ਕਰੂਕਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.