ਹਾਫ਼ਨੀਅਮ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਹਾਫ਼ਨੀਅਮ
72Hf
Zr

Hf

Rf
ਲੂਟੀਸ਼ੀਅਮਹਾਫ਼ਨੀਅਮਟੈਂਟਲਮ
ਦਿੱਖ
steel gray
ਆਮ ਲੱਛਣ
ਨਾਂ, ਨਿਸ਼ਾਨ, ਸੰਖਿਆ ਹਾਫ਼ਨੀਅਮ, Hf, 72
ਉਚਾਰਨ /ˈhæfniəm/
HAF-nee-əm
ਧਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ
ਸਮੂਹ, ਪੀਰੀਅਡ, ਬਲਾਕ 46, d
ਮਿਆਰੀ ਐਟਮੀ ਭਾਰ 178.49
ਬਿਜਲਾਣੂ ਬਣਤਰ [Xe] 4f14 5d2 6s2
2, 8, 18, 32, 10, 2
History
ਭਵਿੱਖ-ਵਾਕ ਦਮਿਤਰੀ ਮੈਂਡਲੀਵ (੧੮੬੯)
ਖੋਜ ਡਰਕ ਕੋਸਟਰ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਡੇ ਹੈਵਸੀ (੧੯੨੨)
First isolation Dirk Coster and George de Hevesy (੧੯੨੨)
ਭੌਤਕੀ ਲੱਛਣ
ਅਵਸਥਾ solid
ਘਣਤਾ (near r.t.) 13.31 g·cm−3
ਤਰਲ ਘਣਤਾ at m.p. 12 g·cm−3
ਦ੍ਰਵ ਅੰਕ 2506 K, 2233 °C, 4051 °F
ਉਬਾਲ ਅੰਕ 4876 K, 4603 °C, 8317 °F
ਇਕਰੂਪਤਾ ਦੀ ਤਪਸ਼ 27.2 kJ·mol−1
Heat of vaporization 571 kJ·mol−1
Molar heat capacity 25.73 J·mol−1·K−1
Vapor pressure
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 2689 2954 3277 3679 4194 4876
ਪਰਮਾਣੂ ਲੱਛਣ
ਆਕਸੀਕਰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ 4, 3, 2 (ਐਂਫ਼ੋਟੈਰਿਕ ਆਕਸਾਈਡ)
Electronegativity 1.3 (Pauling scale)
Ionization energies 1st: 658.5 kJ·mol−1
2nd: 1440 kJ·mol−1
3rd: 2250 kJ·mol−1
ਪਰਮਾਣੂ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ 159 pm
ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਕ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ 175±10 pm
ਨਿੱਕ-ਸੁੱਕ
ਬਲੌਰੀ ਬਣਤਰ ਛੇਭੁਜੀ ਬੰਦ ਭਰਾਈ
Magnetic ordering ਸਮਚੁੰਬਕੀ[੧]
ਬਿਜਲਈ ਰੁਕਾਵਟ (੨੦ °C) 331 nΩ·m
ਤਾਪ ਚਾਲਕਤਾ 23.0 W·m−੧·K−੧
ਤਾਪ ਫੈਲਾਅ (25 °C) 5.9 µm·m−1·K−1
ਅਵਾਜ਼ ਦੀ ਗਤੀ (ਪਤਲਾ ਡੰਡਾ) (20 °C) 3010 m·s−੧
ਯੰਗ ਗੁਣਾਂਕ 78 GPa
ਕਟਾਅ ਗੁਣਾਂਕ 30 GPa
ਖੇਪ ਗੁਣਾਂਕ 110 GPa
ਪੋਆਸੋਂ ਅਨੁਪਾਤ 0.37
ਮੋਸ ਕਠੋਰਤਾ 5.5
ਵਿਕਰਸ ਕਠੋਰਤਾ 1760 MPa
ਬ੍ਰਿਨਲ ਕਠੋਰਤਾ 1700 MPa
CAS ਇੰਦਰਾਜ ਸੰਖਿਆ 7440-58-6
ਸਭ ਤੋਂ ਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪ
Main article: Isotopes of ਹਾਫ਼ਨੀਅਮ
iso NA half-life DM DE (MeV) DP
172Hf syn 1.87 y ε 0.350 172Lu
174Hf 0.162% 2×1015 y α 2.495 170Yb
176Hf 5.206% 176Hf is stable with 104 neutrons
177Hf 18.606% 177Hf is stable with 105 neutrons
178Hf 27.297% 178Hf is stable with 106 neutrons
178m3Hf syn 31 y IT 2.446 178Hf
179Hf 13.629% 179Hf is stable with 107 neutrons
180Hf 35.1% 180Hf is stable with 108 neutrons
182Hf trace 8.9×106 y β 0.373 182Ta
· r

ਹਾਫ਼ਨੀਅਮ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ Hf ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ੭੫ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਲੇਟੀ ਚਾਂਦੀ ਰੰਗੀ, ਚਹੁਸੰਯੋਜਕੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਰਕੋਨੀਅਮ ਵਰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਰਕੋਨੀਅਮ ਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ੧੮੬੯ ਵਿੱਚ ਦਮਿਤਰੀ ਮੈਂਡਲੀਵ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਂ Hafnia, "ਕੋਪਨਹੈਗਨ" ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ, ਮਗਰੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ, ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਸਰੋਤ
  1. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.