ਅਕਬਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਅਕਬਰ
Mughal akbar.jpg
Fictional flag of the Mughal Empire.svg 3rd Mughal Emperor
ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ 11 ਫਰਵਰੀ 1556 – 27 ਅਕਤੂਬਰ 1605[1][2]
ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ 14 ਫਰਵਰੀ 1556[1]
ਪੂਰਵ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਮਾਯੂੰ
ਵਾਰਸ ਜਹਾਂਗੀਰ
Regent ਬੈਰਮ ਖਾਨ (1556–1561)
Consort ਰੁਕਾਇਆ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ[3]
Wives ਸਲੀਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ
Mariam-uz-Zamani
੪ ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ[4]
ਔਲਾਦ ਹਸਨ
ਹੁਸੈੱਨ
ਜਹਾਂਗੀਰ
Murad

ਦਾਨੀਯਾਲ
ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਬਾਨੂ ਬੇਗ਼ਮ
ਅਰਮ ਬਾਨੂ ਬੇਗ਼ਮ
ਸ਼ਕਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਬੇਗ਼ਮ
ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਖ਼ਾਨੁਮ
ਹੋਰ

ਘਰਾਣਾ ਤੈਮੂਰ ਵੰਸ਼
ਪਿਤਾ ਹੁਮਾਯੂੰ
ਮਾਂ ਹਮੀਦਾ ਬਾਨੂ ਬੇਗ਼ਮ[5]
ਜਨਮ (1542-10-14)14 ਅਕਤੂਬਰ 1542[6]
ਉਮੇਰਕੋਟ, ਸਿੰਧ
ਮੌਤ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1605(1605-10-27) (ਉਮਰ 63)
ਫ਼ਤਹਿਪੁਰ ਸਿਕਰੀ, ਆਗਰਾ
ਦਫ਼ਨ ਸਿਕੰਦਰਾ, ਆਗਰਾ
ਧਰਮ ਇਸਲਾਮ,[7] ਦੀਨ-ਏ-ਇਲਾਹੀ

ਜਲਾਲ ਉੱਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਕਬਰ (ਉਰਦੂ : جلال الدین محمد اکبر, ੧੫ ਅਕਤੂਬਰ, ੧੫੪੨ - ੨੭ ਅਕਤੂਬਰ, ੧੬੦੫) ਤੈਮੂਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁਗਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।[8] ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਅਕਬਰ -ਏ - ਆਜ਼ਮ ( ਅਰਥਾਤ ਅਕਬਰ ਮਹਾਨ ) , ਸ਼ਹਿੰਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਸ਼ਹਿੰਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[9][10][11] ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜਹੀਰੁੱਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਬਰ ਦਾ ਪੋਤਾ ਅਤੇ ਨਾਸਿਰੁੱਦੀਨ ਹੁਮਾਯੂੰ ਅਤੇ ਹਮੀਦਾ ਬਾਨੋ ਦਾ ਪੁੱਤ ਸੀ। ਬਾਬਰ ਦਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਤੈਮੂਰ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲ ਨੇਤਾ ਚੰਗੇਜ ਖਾਂ ਵਲੋਂ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਅਰਥਾਤ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਤੈਮੂਰ ਲੰਗ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਪੱਖ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਚੰਗੇਜ ਖਾਂ ਨਾਲ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ੧੬੦੫ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਸ਼ ਭਾਗ ਸਮਿੱਲਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। [12] ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਹੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਨਾਂ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੂ - ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਘੱਟ ਕਰਣ ਲਈ ਦੀਨ-ਏ-ਇਲਾਹੀ ਨਾਮਕ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਦਰਬਾਰ ਸਭ ਦੇ ਲਈ ਹਰ ਸਮਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹਿੰਦੂ ਸਰਦਾਰ ਜਿਆਦਾ ਸਨ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਹਿੰਦੁਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਜਜ਼ੀਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਨੋਂ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਬਣੇ। [13] ਅਕਬਰ ਸਿਰਫ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਮਾਯੁੰ ਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰਾਂਤ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। [14] ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਸ਼ਤੂਨ ਵੰਸ਼ਜ ਸ਼ੇਰਸ਼ਾਹ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਨੀਪਤ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਵਘੋਸ਼ਿਤ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾ ਹੇਮੂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਕਰਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਏਕਛਤਰ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਦੋ ਦਸ਼ਕ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੱਗਪਗ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭੂ-ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਬਹੁਲ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਫ਼ਾਰਤੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਥੇ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕੀਤੇ।<ref>"ਅਕਬਰ". २००८. Retrieved 2008-05-30.  Check date values in: |date= (help)</ref

ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

1539 ਤੋਂ 1541 ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਆਸਾ ਅਤੇ ਕਨੌਜ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਹੁਮੇਯੂਨ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਿੰਧ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ। [16] ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ 14 ਸਾਲਾ ਹਮੀਦਾ ਬਾਨੂ ਬੇਗੂਮ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਹੁਮੇਯੂੰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ. ਜਲਾਲ ਉਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਕਬਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅਗਲੇ ਸਾਲ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1542 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ [ਏ] (ਰਾਜਬ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦਿਨ, 949 ਏਐਚ) ਰਜਪੁਟਾਨਾ (ਆਧੁਨਿਕ ਦਿਨ ਸਿੰਧ ਵਿਚ) ਦੇ ਅਮਾਰਕੋਟ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੁਆਰਾ.

ਵਿਆਹ[ਸੋਧੋ]

ਅਕਬਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਉਸ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਰੁਕੀਆ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗੂਮ ਸੀ, [२]] []] ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਚਾਚੇ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਹਿੰਡਲ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ, [176] ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਲਤਾਨਮ ਬੇਗੂਮ ਸੀ।. 1551 ਵਿਚ, ਹਿੰਡਲ ਮਿਰਜ਼ਾ ਕਾਮਰਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਮਰ ਗਈ।. ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਹੁਮਯੂਨ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭੜਕ ਗਿਆ। [२१] ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਹੁਮਯੂਨ ਨੇ ਹਿੰਡਲ ਦੀ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਰੁਕੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਕਬਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਕਬਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਗ਼ਜ਼ਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਾਇਸਰਾਏ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। [२२] ਹੁਮੇਯੂਨ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਜੋੜੇ, ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ, ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦਲ ਅਤੇ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਹਿੰਦ ਦੀ ਜਗੀਰ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।. ਅਕਬਰ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਪੋਤਾ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਖਰਮ (ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ)

19 ਜਨਵਰੀ 1626 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। [177]. ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਖਾਨ ਮੁਗਲ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। [178] ਵਿਆਹ ਸੰਨ 1557 ਵਿੱਚ ਮਾਨਕੋਟ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।. ਬਰਾਮ ਖਾਨ ਨੇ ਇਸ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਚਾਚੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਕਾਮਰਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੂੰ ਕਾਮਰਾਨ ਦਾ ਪੱਖਪਾਤੀ ਮੰਨਿਆ।. ਉਸਨੇ ਮੈਚ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਸੀਰ-ਅਲ-ਮਲਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਅਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਸੀ।

ਨਸੀਰ-ਅਲ-ਮਲਕ ਨੇ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਦੇ ਦਾਅਵਤ ਦਾ ਇਕੱਠ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਦਾਵਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ. [179]. ਉਸਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਉਸਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸਲੀਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗੂਮ ਸੀ, [178] ਨੂਰ-udਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਲੁਖ ਬੇਗਮ ਵੀ ਸਮਰਾਟ ਬਾਬਰ ਦੀ ਧੀ ਗੁਲਰੰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।. ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮਯੂਨ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰੈਮ ਖਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ. 1561 ਵਿਚ ਬਰਾਮ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਬਰ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਖ਼ੁਦ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ

2 ਜਨਵਰੀ 1613 ਨੂੰ ਉਹ ਬੇlessਲਾਦ ਮਰ ਗਈ। [180]. 1562 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਅਮੇਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਾ ਭੜਮਾਲ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।. ਇਹ ਵਿਆਹ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਅਕਬਰ ਮਯੁਦੀਨ ਚਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜੂਮਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।. ਭੜਮਾਲ ਨੇ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਭਰਜਾਈ ਸ਼ਰੀਫ-udਦ-ਦੀਨ ਮਿਰਜ਼ਾ (ਮਵੇਟ ਦਾ ਮੁਗਲ ਹਕੀਮ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।. ਅਕਬਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹਾਰਮਲ ਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧੀਨਗੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। [181] ਉਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਚੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰੀਮ-uzਜ਼-ਜ਼ਮਾਨੀ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ ਸਲੀਮ (ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ)

19 ਮਈ 1623 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। [182]. ਉਸੇ ਸਾਲ, ਅਕਬਰ ਨੇ ਆਗਰਾ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੇਖ ਬਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਬਦੁੱਲ ਵਸੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ. ਅਕਬਰ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਬਦੁੱਲ ਵਸੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। [183] ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਗੌਹਰ-ਅਨ-ਨਿਸਾ ਬੇਗੂਮ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੇਖ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਟੀਯਾਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਜਮਾਲ ਬਖਟੀਯਾਰ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਦੀਨ ਲਕਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਗਰਾ ਨੇੜੇ ਚੰਦਵਰ ਅਤੇ ਜਲੇਸਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ

ਉਹ ਅਕਬਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਸੀ। [184]. ਉਸਦਾ ਅਗਲਾ ਵਿਆਹ 1564 ਵਿੱਚ ਖਾਨੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਮਿਰਨ ਮੁਬਾਰਕ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।. 1564 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਇਕ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਤੋਹਫ਼ੇ ਭੇਜੇ ਕਿ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ. ਮੀਰਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਕ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਇਤੀਮਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਿਰਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਮੀਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਜੋ ਮਿਰਨ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੀ।. ਮਿਰਨ ਨੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਇਟਮਾਡ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇਟਮਾਡ ਨਾਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਰਿਆਸਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਸਤੰਬਰ 1564 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਕਬਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। [185] ਦਾਜ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੁਬਾਰਕ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬਿਜਗੜ ਅਤੇ ਹੰਦਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਜਵਾਈ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [186]. ਉਸਨੇ 1570 ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਕਨਿਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਏ ਕਲਯਾਨ ਮਾਲ ਰਾਏ ਦਾ ਭਰਾ ਕਾਹਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।. ਵਿਆਹ 1570 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਕਬਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ. ਕਲਯਾਨ ਨੇ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ. ਅਕਬਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਸਨੇ 1570 ਵਿਚ ਜਸਲਮੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਵਲ ਹਰ ਰਾਏ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। [187] ਰਾੱਲ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਭੇਜੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।. ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।. ਰਾਜਾ ਬਹਾਗਵਾਨ ਦਾਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸੇਵਾ'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ

ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਨਾਗੋਰ ਤੋਂ ਅਕਬਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ। [188] ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਮਾਹੀ ਬੇਗੂਮ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1577 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। [189]. ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਭਕਰਕੇ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਧੀ ਭਕਕਾਰੀ ਬੇਗਮ ਸੀ। [190] 2 ਜੁਲਾਈ 1572 ਨੂੰ, ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਆਈਟੀਮਾਦ ਖਾਨ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।. ਆਈਟੀਮਾਦ ਖਾਨ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਨਮਾਨ, ਇਕ ਬੇਜਲਡ ਸਿਮੀਟਰ-ਬੈਲਟ, ਇਕ ਕਾਠੀ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹਾਥੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ. ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਬੇਤੁਕੀਆਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ।. ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿਨ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ੈਨੀਥ'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਲੇਮਾ, ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ. ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ 30,000 ਰੁਪਏ ਨਕਦ ਅਤੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੋ ਮੈਂਟਡ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। [191] ਉਹ ਅਜਮੇਰ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤਾ।

ਵਫਦ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਸ਼ਾਹੀ ਹਰਾਮ ਦੀਆਂ toਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। [192]. ਉਸਦੀ ਨੌਵੀਂ ਪਤਨੀ ਕਾਸਿਮਾ ਬਾਨੋ ਬੇਗੂਮ ਸੀ, [178] ਅਰਬ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਧੀ।. ਵਿਆਹ 1575 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦਾਵਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਥੰਮ ਮੌਜੂਦ ਸਨ. [193] 1577 ਵਿੱਚ, ਡਨਗਰਪੁਰ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਇੱਕ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਕਬਰ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਅਕਬਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। [194] ਰਾਏ ਲੂਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਬਿਰਬਰ, ਰਾਜਾਹ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਹਲਪੁਰ ਤੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਅਕਬਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਉਸ deliveredਰਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਥੇ ਵਿਆਹ 12 ਜੁਲਾਈ 1577 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। [195]. ਉਸ ਦੀ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਪਤਨੀ ਬੀਬੀ ਦੌਲਾਟ ਸ਼ਦ ਸੀ। [178] ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸ਼ਕਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਬੇਗੂਮ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਰਾਮ ਬਾਨੋ ਬੇਗੂਮ [196] 2 ਜਨਵਰੀ 1585 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। [197] ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਮਸ ਚੱਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ।. ਵਿਆਹ 3 ਨਵੰਬਰ 1592 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਸ਼ਮਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। [198] 1593 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਾਜ਼ੀ ਈਸਾ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਨਜੀਬ ਖਾਨ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 Eraly, Abraham (2004). The Mughal Throne: The Saga of India's Great Emperors. Phoenix. pp. 115, 116. ISBN 9780753817582. 
  2. "Akbar (Mughal emperor)". Encyclopedia Britannica Online. Retrieved 18 January 2013. 
  3. Jahangir; ed.,, ; Thackston, annot. by Wheeler M. (1999). The Jahangirnama : Memoirs of Jahangir, Emperor of India. Oxford University Press. p. 437. ISBN 9780195127188.  Unknown parameter |coauthors= ignored (help)
  4. Eraly, Abraham (2000). Emperors of the Peacock Throne : The Saga of the Great Mughals. Penguin books. p. 169. ISBN 9780141001432. 
  5. Google Images
  6. "Famous Birthdays on 15th October". Retrieved 21 October 2012. 
  7. Eraly, Abraham (2000). Emperors of the Peacock Throne : The Saga of the Great Mughals. Penguin books. p. 189. ISBN 9780141001432. 
  8. "Timurid_Dynasty". New World Encylopedia. Retrieved १८ July, २००९.  Check date values in: |access-date= (help)
  9. http://www.the-south-asian.com/Dec2000/Akbar.htm
  10. http://www.oriold.uzh.ch/static/hegira.html
  11. http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/%7Ctitle=jalal-ud-din-mohammed-akbar
  12. url=http://www.writespirit.net/authors/akbar
  13. url= http://pustak.org/bs/home.php?bookid=3982 Archived 2010-08-14 at the Wayback Machine.
  14. "The Nine Gems of Akbar". Boloji. Retrieved 2008-05-23.