ਤੰਦੂਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਆਧੁਨਿਕ ਵਸਰਾਵਿਕ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤੰਦੂਰ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੰਦੂਰ
ਚਾਰਕੋਲ ਵਾਲਾ ਸਟੀਲ ਦਾ ਤੰਦੂਰ, ਸੁਆਹ ਟਰੇ ਅਤੇ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੇ ਨਾਲ।
ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਡਰੱਮ ਦਾ ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ।

ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: tandoor) ਨੂੰ ਤਨੂਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਲਿੰਡਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਜਾਂ ਧਾਤ ਦਾ ਓਵਨ ਹੈ, ਜੋ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੰਦੂਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੱਖਣੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ,[1] ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਪਕਵਾਨ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[2]

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ, ਕੋਲੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਅੱਗ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵੱਲ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ, ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਗਰਮੀ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਗਰਮ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਕਾਉਣਾ ਹੰਦਾ ਹੈ।[2] ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 480°C (900°F) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੰਦੂਰ ਭੱਠੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਗਦਾ ਰੱਖਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਕਵਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਫਲੈਟਬਰੇਡ (ਤੰਦੂਰੀ ਰੋਟੀ)[ਸੋਧੋ]

ਯਮਨੀ ਆਧੁਨਿਕ ਤੰਦੂਰ (ਤਨੂਰ) ਤੰਦੂਰੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਮੁਲਾਵਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ ਸ਼ਾਇਦ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ - ਤੰਦੂਰੀ ਰੋਟੀ, ਤੰਦੂਰੀ ਨਾਨ, ਤੰਦੂਰੀ ਲੱਛਾ ਪਰੌਂਠਾ, ਮਿੱਸੀ ਰੋਟੀ, ਅਤੇ ਤੰਦੂਰੀ ਕੁਲਚਾ

ਪੇਸ਼ਾਵਰੀ ਖਰ[ਸੋਧੋ]

ਭੁੰਨਿਆ ਕਾਜੂ, ਅਤੇ ਕਾਟੇਜ ਪਨੀਰ ਦਾ ਪੇਸਟ ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਸਾਲੇ ਵਾਲੀ ਮੋਟਾਈ ਕਰੀਮ ਵਿੱਚ ਮਰੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਲੋਚ ਅਤੇ ਆਲੂ[ਸੋਧੋ]

ਆਲੂ ਕਾਟੇਜ ਪਨੀਰ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਜੂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਤੰਦੂਰ ਵਿਚ ਭੁੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ (ਤੰਦੂਰੀ ਮੁਰਗੀ)[ਸੋਧੋ]

ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ, ਇੱਕ ਭੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿਕਨ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਪ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।[3][4]

ਚਿਕਨ ਨੂੰ ਦਹੀਂ ਵਿਚ ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ, ਲਸਣ, ਅਦਰਕ, ਜੀਰਾ, ਲਾਲ ਮਿਰਚ, ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮਸਾਲੇ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਟੋਰੇ ਦੇ ਗਰਮ ਵਰਜਨਾਂ ਵਿਚ, ਲਾਲ ਮਿਰਚ, ਲਾਲ ਮਿਰਚ ਪਾਊਡਰ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਸਾਲੇ ਆਮ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਹਲਕੇ ਵਰਜਨਾਂ ਵਿਚ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[5] ਹਲਦੀ ਪੀਲੇ-ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਗਰਿਲ ਤੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਚਿਕਨ ਟਿੱਕਾ[ਸੋਧੋ]

ਚਿਕਨ ਟਿੱਕਾ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ: ਮੁਰਗ ਟਿੱਕਾ), ਤੱਕ ਇੱਕ ਮੁਗਲਈ ਪਕਵਾਨ ਹੈ।[6][7] ਹੱਡੀ ਰਹਿਤ ਕੀਤੀ ਚਿਕਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ ਦੇ ਕੇ ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਦਹੀ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿਚ ਪਿੰਜਰ' ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਡ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰੇ ਧਨਿਆ ਦੀ ਚਟਨੀ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਰੀ ਚਿਕਨ/ਟਿੱਕਾ ਮਸਾਲਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੰਗੜੀ ਕਬਾਬ[ਸੋਧੋ]

ਤੰਗੜੀ ਕਬਾਬ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨੈਕ ਹੈ, ਚਿਕਨ ਦੇ ਡਰੱਮਸਟਿਕਸ ਨੂੰ ਮੈਰਿਟ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਹੀਂ ਵਿਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਤਾਜ਼ੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਸਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਕਨ ਲਈ ਇਕ ਮੈਰੀਨੇਡ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੁਰਗੀ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 12 ਘੰਟੇ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਡਰੱਮਸਟਕਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਛਾ (ਬਾਰੀਕ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਅੱਧੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਨਿੰਬੂ ਦੀ ਇੱਕ ਛਿੱਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੂੰਡੀ ਲੂਣ ਦੇ ਨਾਲ) ਪਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮੋਸਾ[ਸੋਧੋ]

ਸਮੋਸਾ ਇੱਕ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸਨੈਕਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਲਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਬੇਕਡ ਤਿਕੋਣਾ, ਅਰਜੀਲ ਜਾਂ ਟੈਟਰਾਹੇਡ੍ਰਲ ਪੇਸਟ੍ਰੀ ਸ਼ੈੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਆਲੂ, ਪਿਆਜ਼, ਮਟਰ, ਧਨੀਆ, ਅਤੇ ਦਾਲ, ਜਾਂ ਚੂਨਾ ਜਾਂ ਚਿਕਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਮੋਸੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਤੇ ਗਏ ਪੇਸਟਰੀ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ, ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ) ਵਿੱਚ ਸਮੋਸੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਅਕਸਰ ਤਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ[ਸੋਧੋ]

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੰਦੂਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਤੰਦੂਰ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੱਗ ਲਗਾ ਕੇ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਰਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤੇਲ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕੰਧਾਂ ਚੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਸਧਾਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਤੰਦੂਰ ਭਠੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਤੰਦੂਰ ਠੰਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਚੀਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ। ਉਹ ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ( ਥਰਮਲ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਸੰਕੁਚਨ ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੌਲੀ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੰਧ ਘੱਟ ਚੀਰ ਫੜਦੀ ਹੈ।[8]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Raichlen, Steven (10 May 2011). "A Tandoor Oven Brings India's Heat to the Backyard". The New York Times. 
  2. 2.0 2.1 Raichlen, Steven (10 May 2011). "A Tandoori Oven brings India's heat to the backyard". New York Times. Retrieved 9 May 2011. 
  3. "Metro Plus Delhi / Food : A plateful of grain". Chennai, India: The Hindu. 24 November 2008. Retrieved 7 May 2009. 
  4. "Where does biryani come from?". Hindustan Times. Archived from the original on 24 June 2016. 
  5. For instance, see the recipe in Madhur Jaffrey's Indian Cookery pp66-69
  6. "Recipe Of Chicken Tikka, Indian Barbecue". 
  7. "Chicken Tikka Masala". khanakhazana.com. 
  8. "USER GUIDE". luxury-tandoors.com.