ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਮਾਨਾਥਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਂਬਨ ਚੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਪਾਮਬਨ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਮੰਨਾਰ ਆਈਲੈਂਡ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ, ਮਾਨਾਰ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।[1] ਪਾਮਬਨ ਆਈਲੈਂਡ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਆਈਲੈਂਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਾਂਬਨ ਬ੍ਰਿਜ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਮਦੁਰੈ ਤੋਂ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਧਾਮ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਮਾਇਣ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਕਾ ਤੱਕ ਇਕ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਰਾਮਨਾਥਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ, ਵੈਦਿਕ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[2][3]

ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮਸੇਤੂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਰਮਿਆਨ ਭੂਮੀ ਸੰਬੰਧ ਸੀ।ਕਸਬੇ ਸੇਠੁਸਮੁਦਰਮ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਕੱਚਾਤੀਵੂ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਾਮਿਲ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਫੋਰਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਦੀਆਂ ਕਥਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।[4] ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ 1994 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਸਬੇ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 53 km2 (20 sq mi) ਅਤੇ 2011 ਅਨੁਸਾਰ 44.856 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੀ। ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਦੰਤਕਥਾ[ਸੋਧੋ]

ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ" ਭਾਵ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਰਾਮਾਨਾਥਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਤਾ। [5] ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਮਾਇਣਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਅਵਤਾਰ, ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਇਥੇ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।[6][3] ਪੁਰਾਣਾਂ (ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਇਥੇ ਪਾਪ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿੰਗਮ (ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿੰਨ੍ਹ) ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਵੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਵਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ।[7] ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਿੰਗਮ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਲਿੰਗਮ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।[8][3] ਲਿੰਗਮ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਿੰਗਮ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[8] ਇਹ ਖਾਤਾ ਵਾਲਮੀਕੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਤ ਮੂਲ ਰਮਾਇਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੁਧ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੇਸੇਠੂ ਕਰੈ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਟਾਪੂ ਤੋਂ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਮੇਸ਼ੁ ਪੁਲ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਮੇਸ਼ੁਮ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ਕੋਦੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚ ਤਲੈਮਾਨਾਰ ਤਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।[6][9] ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ,ਅਧਿਆਤਮ ਰਮਾਇਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਕਾ ਤੱਕ ਪੁੱਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿੰਗਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।[10]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Temple Towns of India". Archived from the original on 19 April 2016. Retrieved 4 May 2016. 
  2. Gibson 2002.
  3. 3.0 3.1 3.2 Ayyar 1991.
  4. Sunday Observer 13 May 2012.
  5. Caldwell 1881.
  6. 6.0 6.1 De Silva & Beumer 1988.
  7. Mukundan 1992.
  8. 8.0 8.1 Singh 2009.
  9. Guruge 1991.
  10. Bajpai 2002.