ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
A Black and White photo of Dadasaheb Phalke looking at the filmstrip
"ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਪਿਤਾ" ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ

ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸਿਨੇਮਾ ਵਾਸਤੇ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ਼ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ "ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ" ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ[1] ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੀਆਂ ਉੱਘੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[2] ਇਹ 1969 ਵਿੱਚ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਲੀ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 2017 ਤੱਕ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸੁਨਿਰਹੀ ਕੰਵਲ ਦਾ ਸਨਮਾਨ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ INR1,000,000 ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[3] ਜੋ ਹੇਠਾ ਲਿਖੀ ਹੈ।

ਸਾਲ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ
1969 -1972 ਸਨਮਾਨ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ 1100 ਰੁਪਏ
1973-1976 ਸਨਮਾਨ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ 20,000 ਰੁਪਏ
1977- 1983 ਸੁਨਿਹਰੀ ਸਨਮਾਨ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ 40,000 ਰੁਪਏ
1982 - 2002 ਸਨਿਹਰੀ ਕੰਵਲ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ 1,00,000 ਰੁਪਏ
2003-2005 ਸਨਿਹਰੀ ਕੰਵਲ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ 2,00,000 ਰੁਪਏ
2006 - ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਨਿਹਰੀ ਕੰਵਲ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ 10,00,000 ਰੁਪਏ

ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[4] ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ (1870–1944) ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਪਿਤਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ (1913) ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।[1]

ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 17 ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2018 ਤਕ, ਇੱਥੇ 50 ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ (1971) ਅਤੇ ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ (2017) ਹੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਤਾ ਹਨ।[5] ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ-ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ 1971 ਵਿਚ 19 ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਤਰਫ਼ੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1987 ਵਿਚ 35 ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।[6][7] ਬੋਮਮੀਰੇਡੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰੈਡੀ (1974) ਅਤੇ ਬੋਮਮੀਰੇਡੀ ਨਾਗੀ ਰੈਡੀ[8] (1986); ਰਾਜ ਕਪੂਰ (1987) ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ (2014);[9] ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ (1989) ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ (2000) ਬਲਦੇਵ ਰਾਜ ਚੋਪੜਾ (1998) ਅਤੇ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ (2001) ਕੁਝ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜਿਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।[10][11][12] ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਦਾਕਾਰ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 66 ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਦੀ ਸੂਚੀ[ਸੋਧੋ]

ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸਾਲ ਅਤੇ ਕਿਤਾ
ਸਾਲr
(ਸਨਾਮਨ ਸਮਾਰੋਹ)
ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਕੰਮ ਦਾ ਖੇਤਰ
1969
(17th)
ਦੇਵਕਾ ਰਾਣੀ ਐਕਟ੍ਰਿਸ
1970
(18th)
100px ਬੀ. ਐਨ. ਸਰਕਾਰr ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
1971
(19th)
Prithviraj Kapoor portrait 1929.jpg ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਐਕਟਰ
(ਮਰਨਉੱਪਰੰਤ)
1972
(20th)
Pankaj Mullick.jpg ਪੰਕਜ਼ ਮਲਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
1973
(21st)
ਸਲੋਚਨਾ ਐਕਟ੍ਰਿਸ
1974
(22nd)
ਫਰਮਾ:Dash ਬੀ. ਐਨ. ਰੈਡੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
1975
(23rd)
Dhirendranath Ganguly.jpg ਧਰਿੰਦਰ ਨਾਥ ਗੰਗਲੀ ਐਕਟਰ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
1976
(24th)
ਕਾਨਨ ਦੇਵੀ ਐਕਟ੍ਰਿਸ
1977
(25th)
ਫਰਮਾ:Dash ਨਤਿਨ ਬੋਸ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ
1978
(26th)
ਰਾਏ ਚੰਦ ਬੋਰਲ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
1979
(27th)
Sohrab Modi.jpg ਸੋਹਰਾਬ ਮੋਦੀ ਐਕਟਰ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਮਾਤਾ
1980
(28th)
ਫਰਮਾ:Dash ਪੈਅਦੀ ਜੈਰਾਜ ਐਕਟਰ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
1981
(29th)
Naushadsaab1.jpg ਨੋਸ਼ਾਦ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
1982
(30th)
ਫਰਮਾ:Dash ਐਲ. ਵੀ. ਪ੍ਰਸਾਦ ਐਕਟਰ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਮਾਤਾ
1983
(31st)
Durga Khote Amar Jyoti.jpg ਦੁਰਗਾ ਖੋਟੇ ਐਕਟਰ
1984
(32nd)
SatyajitRay.jpg ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰਾਏ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
1985
(33rd)
100px ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਐਕਟਰ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਮਾਤਾ
1986
(34th)
ਫਰਮਾ:Dash ਬੋਮੀਰੈਡੀ ਨਾਗੀ ਰੈਡੀ ਨਿਰਮਾਤਾ
1987
(35th)
Raj Kapoor.jpg ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਐਕਟਰ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਮਾਤਾ
1988
(36th)
Ashok Kumar in Kismet1.jpg ਅਸੋਕ ਕੁਮਾਰ ਐਕਟਰ
1989
(37th)
Lata Mangeshkar - still 29065 crop.jpg ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ
1990
(38th)
ਫਰਮਾ:Dash ਐਕੀਨੇਕੀ ਨਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਐਕਟਰ
1991
(39th)
ਫਰਮਾ:Dash ਭਲਜੀ ਪੈਂਧਾਰਕਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਮਾਤਾ
ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ
1992
(40th)
Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg ਭੁਪਿਨ ਹਜ਼ਾਰਕਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਗਇਕ
ਕਵੀ
ਫਿਲਮ ਮੇਕਰ
ਗੀਤਕਾਰ
1993
(41st)
ਫਰਮਾ:Dash ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ ਗੀਤਕਾਰ
1994
(42nd)
Dilip Kumar 2006.jpg ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਐਕਟਰ
1995
(43rd)
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਐਕਟਰ
ਗਾਇਕ
1996
(44th)
ਸਿਵਾਜੀ ਗਨੇਸਨ ਐਕਟਰ
1997
(45th)
ਪਰਦੀਪ ਗੀਤਕਾਰ
1998
(46th)
B.R.Chopra.jpg ਬੀ. ਆਰ. ਚੋਪੜਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਮਾਤਾ
1999
(47th)
ਫਰਮਾ:Dash ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਕਰਜੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
2000
(48th)
Asha Bhosle - still 47160 crop.jpg ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ
2001
(49th)
Yash Chopra cropped.jpg ਯਸ ਚੋਪੜਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਮਾਤਾ
2002
(50th)
100px ਦੇਵ ਅਨੰਦ ਐਕਟਰ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਮਾਤਾ
2003
(51st)
Mrinal-sen.jpg ਮ੍ਰਿਨਾਲ ਸੇਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
2004
(52nd)
Adoorgopalakrishnan.JPG ਅਦੂਰ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
2005
(53rd)
Shyam Benegal.jpg ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
2006
(54th)
ਫਰਮਾ:Dash ਤਪਨ ਸਿਨਹਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
2007
(55th)
Manna-Sapta.jpg ਮੰਨਾ ਡੇ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ
2008
(56th)
V K Murthy.jpg ਵੀ. ਕੇ. ਮੁਰਥੀ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ
2009
(57th)
ਫਰਮਾ:Dash ਡੀ. ਰਾਮਾਨੈਡੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਮਾਤਾ
2010
(58ਵਾਂ)
K Balachander.jpg ਕੇ. ਬਾਲਾਚੰਦਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
2011
(59ਵਾਂ)
Soumitra Chatterjee reciting a poem by Rabindranath Tagore at inauguration of a flower show.jpg ਸੌਮਿਤਰਾ ਚੈਟਰਜੀ ਐਕਟਰ
2012
(60ਵਾਂ)
ਪ੍ਰਾਣ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ 90ਵੇਂ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਐਕਟਰ
2013
(61ਵਾਂ)
Gulzar 2008 - still 38227.jpg ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਕਵੀ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ
  1. 1.0 1.1 "Dadasaheb Phalke Awards". Directorate of Film Festivals. Archived from the original on 26 May 2016. Retrieved 6 May 2012.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  2. Agrawal, S. P; Aggarwal, Jagdish Chand (1997). In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives. Concept Publishing Company. p. 269. ISBN 978-81-7022-656-7. Archived from the original on 8 July 2014.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  3. Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013. Press Information Bureau, India. 12 April 2014. https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826. Retrieved on 24 ਮਈ 2014. 
  4. "17th National Film Awards" (PDF). Directorate of Film Festivals. pp. 38–42. Archived from the original (PDF) on 26 February 2012. Retrieved 26 September 2011.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  5. "Profile: Prithviraj Kapoor". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 3 October 2013. Retrieved 21 May 2014. 
  6. Nanda, Ritu (2002). Raj Kapoor: Speaks. Penguin Books India. p. 195. ISBN 978-0-670-04952-3. Archived from the original on 3 February 2018.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  7. "35th National Film Awards" (PDF). Directorate of Film Festivals. pp. 5–7. Archived from the original (PDF) on 22 March 2012. Retrieved 19 July 2014.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  8. "34th National Film Awards" (PDF). Directorate of Film Festivals. p. 4. Archived from the original (PDF) on 29 October 2013. Retrieved 4 October 2011.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  9. "Shashi Kapoor to get Dada Saheb Phalke award". The Indian Express. New Delhi. Press Trust of India. 23 March 2015. Archived from the original on 24 March 2015. Retrieved 23 March 2015.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  10. Gulzar, Nihalani & Chatterjee 2003, p. 72.
  11. "Yash Chopra gets Dadasaheb Phalke Award". Rediff.com. Press Trust of India. 13 December 2002. Archived from the original on 25 May 2014. Retrieved 24 May 2014. 
  12. "Dadasaheb Phalke award for Manoj Kumar". The Indian Express. New Delhi. 5 March 2016. Archived from the original on 5 March 2016. Retrieved 5 March 2016.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)