ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ, ਸੱਤ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਜ਼ੋਨ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ [1] ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। [2] ਇਹਨਾਂ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ੋਨਲ ਕੇਂਦਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। [3] ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ੋਨਲ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ, 1985 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 1986-87 ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਟੀਚਾ " ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ,ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ,ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ " ਹੈ। [4]

ਕੋਲਕਾਤਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ,ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ, ਨੂੰ "ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [5] [6]

ਜ਼ੋਨ

[ਸੋਧੋ]

ਹਰੇਕ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ੋਨਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਜ਼ੋਨਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। [3] ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਮਲਟੀਪਲ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ੋਨਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜ ਉਪ-ਵਿਭਾਜਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਜ਼ੋਨਲ ਕੇਂਦਰ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਜ਼ੋਨਾਂ ਤੋਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜ਼ੋਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ-ਪ੍ਰਮੋਟ, ਅਤੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ is located in ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ (ਭਾਰਤ)
ਜ਼ੋਨ ਜ਼ੋਨਲ ਸੈਂਟਰ ਹੱਦ
ਉੱਤਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜ਼ੋਨ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਲੱਦਾਖ, ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ [7]
ਉੱਤਰੀ ਮੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜ਼ੋਨ ਨਾਰਥ-ਸੈਂਟਰਲ ਜ਼ੋਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਿਹਾਰ, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰਾਖੰਡ [8]
ਈਸਟ ਕਲਚਰ ਜ਼ੋਨ ਈਸਟ ਜ਼ੋਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ, ਅਸਾਮ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਮਨੀਪੁਰ, ਉੜੀਸਾ, ਸਿੱਕਮ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ [9]
ਨਾਰਥ ਈਸਟ ਕਲਚਰ ਜ਼ੋਨ ਨਾਰਥ ਈਸਟ ਜ਼ੋਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ, ਚੁਮੌਕੇਦੀਮਾ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਸਾਮ, ਮਨੀਪੁਰ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਸਿੱਕਮ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ [10] [11]
ਦੱਖਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜ਼ੋਨ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ, ਤੰਜਾਵੁਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ, ਕੇਰਲ, ਲਕਸ਼ਦੀਪ, ਪੁਡੂਚੇਰੀ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ [12]
ਦੱਖਣੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜ਼ੋਨ ਸਾਊਥ-ਸੈਂਟਰਲ ਜ਼ੋਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ, ਨਾਗਪੁਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਗੋਆ, ਕਰਨਾਟਕ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ [13]
ਵੈਸਟ ਕਲਚਰ ਜ਼ੋਨ ਵੈਸਟ ਜ਼ੋਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ, ਉਦੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਉ, ਗੋਆ, ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ

[ਸੋਧੋ]
  1. "Zonal Cultural Centers". Ministry of Culture. Archived from the original on 2011-08-08.
  2. West Zone Culture Center, West Zone Culture Centre, retrieved 2010-12-15, ... West Zone Cultural Centre (WZCC) with its headquarters at Udaipur is one of the seven Zonal Cultural Centres set up during 1986–87, under the direct initiative of the Ministry of Human Resource Development, Govt. of India ...
  3. 3.0 3.1 South Zone Culture Center: Other Zones, South Zone Culture Centre, archived from the original on 2011-03-03, retrieved 2010-12-15, ... North East Zone Cultural Centre – Nagaland – Assam, Tripura, Manipur, Arunachal Pradesh, Nagaland & Meghalaya ...
  4. North Zone Culture Center, North Zone Culture Centre, retrieved 2010-12-15, ... Rajiv Gandhi inaugurated the North Zone Cultural Center on 6th Nov. 1985 the then Prime Minister of India ... one of the seven cultural centers established in the country to strengthen the ancient roots of Indian Culture and evolve and enrich composite National Culture ... Punjab, Haryana, Himachal Pradesh, Jammu & Kashmir, Uttrakhand, Rajasthan & Chandigarh (U.T.) ...
  5. "Kolkata-the cultural capital of India". Archived from the original on 2013-12-03. Retrieved 2015-04-25.
  6. Pielou, Adrianne (March 4, 2011). "India: Calcutta, the capital of culture". The Daily Telegraph. Archived from the original on November 16, 2013.
  7. "North Zone Cultural Centre". culturenorthindia. Retrieved 22 November 2021.
  8. "NCZCC – North Central Zone Cultural Centre, Prayagraj, Uttar Pradesh". nczcc. Retrieved 22 November 2021.
  9. "Eastern Zonal Cultural Centre". www.ezcc-india.org. Archived from the original on 15 January 2022. Retrieved 22 November 2021.
  10. "North East Zonal Cultural Centre". www.nezccindia.org.in. Retrieved 22 November 2021.
  11. "Govt notifies jurisdiction for three new districts". MorungExpress. Retrieved 7 April 2022.
  12. "Inauguration of SĀDHANĀ". szccindia.org (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (ਬਰਤਾਨਵੀ)). Retrieved 22 November 2021.
  13. "Application for solo exhibition at Raja Ravi Verma Art gallery, Nagpur" (docx). South Central Zone Cultural Center. p. 4. Retrieved 25 May 2017.[permanent dead link][permanent dead link]

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

[ਸੋਧੋ]