ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ / ਪਿਆਰੇ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਜੀ | |
|---|---|
ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ | |
.png) | |
| ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ | |
| ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ 1699–1708 | |
| ਨਿੱਜੀ | |
| ਜਨਮ | ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਛਿੰਬਾ 1663 ਦਵਾਰਕਾ (ਵਰਤਮਾਨ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ) |
| ਮਰਗ | 7 ਸਤੰਬਰ 1704 ਜਾਂ 1705 (ਉਮਰ 43 ਜਾਂ 44) |
| ਮਰਗ ਦਾ ਕਾਰਨ | ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ |
| ਧਰਮ | ਸਿੱਖ ਧਰਮ |
| ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ |
|
| ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ | ਮੂਲ, ਉਦਘਾਟਨੀ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ; ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰ ਮੰਗਣ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸੀ। |
| ਕਿੱਤਾ | ਦਰਜ਼ੀ, ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਟਰ |
| ਸੰਸਥਾ | |
| Institute | ਖ਼ਾਲਸਾ |
| ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ |
|---|
 |
ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ (6 ਜੂਨ 1663 – 7 ਦਸੰਬਰ 1704 ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸਨ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਤੀਰਥ ਚੰਦ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵੀ ਬਾਈ ਸੀ। ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ। ਆਪ 1704 ਬਿ: ਨੂੰ ਸਾਕਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।
ਮੁੱਢਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੂਜਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।[1]
ਜੀਵਨੀ
[ਸੋਧੋ]ਮੋਹਕਮ ਦਾ ਜਨਮ ਛਿੰਬਾ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਚੰਡੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਬਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬੇਟ ਦਵਾਰਕਾ (ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ) ਤੋਂ ਸਨ।
ਲਗਭਗ 1685 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਨੰਦਪੁਰ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜੰਗੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1699 ਦੇ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਉਪਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਬਣ ਗਏ। ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ 7 ਦਸੰਬਰ 1704 ਜਾਂ 1705 ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਸਲ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।[2]
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੋਹਕਮ ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਪੁਨਰਜਨਮ ਸੀ।[3]
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Fenech, Louis E. (2021). The Cherished Five in Sikh History (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Oxford University Press. p. 45. ISBN 978-0-19-753284-3.
- ↑ Fenech, Louis E. (2021). The Cherished Five in Sikh History (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Oxford University Press. p. 45. ISBN 978-0-19-753284-3.
- ↑ Fenech, Louis E. (2021). The Cherished Five in Sikh History. Oxford University Press. pp. 53–54. ISBN 9780197532843.
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
[ਸੋਧੋ]- Kuir Singh, Gurbilas Patshahi 10. Patiala, 1968
- Chhibbar, Kesar Singh, Bansavalinama Dasan Patshahian Kd. Chandigarh, 1972
- Gian Singh, Giani, Sri Guru Panth Prakash. Patiala, 1970
