ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
(ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਰੀਡਿਰੈਕਟ)
Jump to navigation Jump to search
Republic of Khalistan
ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਗਣਰਾਜ
ਝੰਡਾ ਮੋਹਰ
ਨਆਰਾ: 
"ਅਕਾਲ ਸਹਾਇ"
(English: "God is our Protector")
ਐਨਥਮ: 
"ਦੇਗ ਤੇਗ਼ ਫ਼ਤਿਹ"
(English: "Victory to Charity and Arms")
ਨਕਸ਼ਾ
ਨਕਸ਼ਾ
ਐਲਾਨ ਬੋਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ
ਡੇਮਾਨਿਮ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ
ਸਰਕਾਰ ਆਗੂ
 •  ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ
 •  ਕਾਰਕੁੰਨ ਗੁਰਪਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ
ਕਾਇਮੀ ਸੰਘਰਸ਼
 •  ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਅਖੀਰ 1940ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ 
 •  ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਵੱਲੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ 26 ਜਨਵਰੀ 1986 
 •  ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ 1984 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ 
 •  ਜਾਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ 1995 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 
ਰਕਬਾ
 •  ਕੁੱਲ 1,51,845 km2
58,628 sq mi
 •  ਪਾਣੀ (%) 7.0
ਅਬਾਦੀ
 •  ਅੰਦਾਜਾ 61,014,852
 •  ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ (ਮਤਲਬ:" ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਰਜ਼ਮੀਨ") ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤ[ਸੋਧੋ]

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਸਿੱਖਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੱਦੀ ਵਤਨ ਰਿਹਾ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ 82 ਸਾਲ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹਕੂਮਤ ਕੀਤੀ; ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖ ਸਲਤਨਤ ਕਾਇਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ 1767 ਤੋਂ 1799 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮਜੌਰਟੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ 1940 ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਪਰਪੋਜ਼ਲ ਰਾਹੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਕਿ ਜੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ, ਫ਼ਿਰ ਉਹਨਾ ਦੀ ਕੌਮ ਬੇਵਤਨ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਗਏ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1947 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਲਹਿਰ 1950ਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਜੌਰਟੀ ਸੂਬਾ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਚੱਲੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਘਾਬਰੇ, ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮਿਜੌਰਟੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੰਗ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਲਗਾਤਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ, ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਅਤੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕ ਜੰਗ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਆਖਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੰਡ, ਸਿੱਖ ਮਿਜੌਰਟੀ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬਾ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੇ ਸੂਬਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ੁਦ ਇਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਤਰਫ਼ਦਾਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਸਿੱਖ ਮੁਲਕ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਜ਼ਾਹਰੀ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ ਸਨ, ਭਰ ਇਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਚੁੱਕੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਲਈ ਪਹਿਲ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]