ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ

ਕੋਟ ਫਤਹਿ ਖਾਂ, ਅਟਕ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸਿੱਖ ਸਮਾਧ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਫਰੈਸਕੋ ਚਿੱਤਰਣ

ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸੰਨ 1699ਈ. ਦੇ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾ ਕੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਪਾਸੋਂ ਆਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਹੁਕੁਮ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਪਰਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਸਨ:-

1. ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਜੀ
2. ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ
3. ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਜੀ
4. ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਜੀ
5. ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਕ੍ਰਿਤ

ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੋਵਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮੈਂਬਰ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਮਾਗਮ

ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦੇਣ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। 1699 ਈਸਵੀ ਦੀ ਵੈਸਾਖੀ ਤੱਕ, ਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਚਰਨ ਪਾਹੁਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸ

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕਰਨੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਵਾਸਤੇ ਪੰਜ ਸਿਰ ਮੰਗੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਪਰੰਤ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਹੁਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਣਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੀਸ ਭੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਹੁਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਖ਼ੁਦ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਵਿਸਾਖੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਦੀ ਉਮਰ 33 ਸਾਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲੀਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾਉਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਵਿਰਾਸਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੈਵੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਸਾਖੀ (ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ) ਮੌਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। 1699 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਭੇਜੇ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਸਾਲ ਵਿਸਾਖੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਘਟਨਾ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਕੱਟਣ - ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ ਚੁੰਨੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਆਉਣ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਆਉਣ।

ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ, ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਾਣੇ ਦੀ ਦਾਤ, ਵਿਲੱਖਣ ਸਿੱਖ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦੇ ਪੰਜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਦੋਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਪਤਿਸਮਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:

• ਕੇਸ਼, ਬਿਨਾ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਲ ਇਹ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੈ;
• ਕੰਘਾ, ਲੱਕੜ ਦੀ ਕੰਘੀ, ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਲਝਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਲਝਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ;
• ਕੜਾ, ਲੋਹੇ (ਜਾਂ ਸਟੀਲ) ਦਾ ਕੰਗਣ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਅਰੰਭ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ;
• ਕਿਰਪਾਨ, ਤਲਵਾਰ, ਸਿਰਫ ਧਾਰਕ ਨਾਲੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ
• ਕਛਹਿਰਾ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਘੁੰਮ ਸਕਣ।

ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਾਖੀ 1999 ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੰਥ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੀ 300ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।

ਪਿਛੋਕੜ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੂੰ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਪੰਜ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ 1699 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਰਸਮੀਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ "ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ" ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

"ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਗੁਰਮਤ (ਸਿੱਖ ਧਰਮ) ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।' ਮਾਰੂ ਮ. 1"

— ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ: ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ (2021), ਪੰਨਾ 62

ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦਾ ਮਿਰਾਸ, ਭਾਈ ਲੱਖੂ, ਭਾਈ ਤਿਲੋਕਾ, ਭਾਈ ਜੇਠਾ, ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ, ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੋਟ ਫਤਿਹ ਖਾਨ, ਅਟਕ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਥਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੀ ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ, ਭਾਈ ਬਾਲਾ, ਭਾਈ ਅਜੀਤਾ, ਭਾਈ ਲਾਲੋ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ (ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ) ਸਨ।
• ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ, ਪਾਰੋ ਜੁਲਕਾ, ਅਮਰ ਦਾਸ (ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ), ​​ਪੇਦਾ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਸਨ।
• ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ, ਪਾਰੋ, ਮੱਲ੍ਹਣ, ਬਾਲੂ ਅਤੇ ਜੇਠਾ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ) ਸਨ।
• ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ, ਬਿਧੀ ਚੰਦ, ਤੀਰਥ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਗੁਰੀਆ ਸਨ।
• ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਬਿਧੀ ਚੰਦ, ਭਾਈ ਜੇਠਾ, ਭਾਈ ਲੰਗਾਹ, ਭਾਈ ਪੀਰਾਣਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਪੇਰਾ ਸਨ।
• ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ, ਬਿਧੀ ਚੰਦ, ਬਹਿਲੋ, ਕਲਿਆਣਾ ਅਤੇ ਭੱਲਣ ਸਨ।
• ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਭਾਈ ਸੁਥਰਾ, ਫੇਰੂ, ਦਰਗਾਹ, ਭਾਣਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾ ਸਨ।
• ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਭਾਈ ਦਰਗਾਹ, ਗੁਰਬਖਸ਼, ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ, [ਨੋਟ 1] ਸੰਤ ਰਾਮ, ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸ ਸਨ।
• ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਸਨ ਦੀਵਾਨ ਮਤੀ ਦਾਸਾ, ਗੁਰਦਿਤਾ, [ਨੋਟ 2] ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ, ਭਾਈ ਉਦੇ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਜੈਤਾ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ)।
• ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ/ਉਦਘਾਟਨ ਸਮੂਹ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੇ ਬਾਕੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਹੁਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਨੂੰ ਪਹੁਲ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹੁਲ ਲਈ ਸੀ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਜੱਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਜਾ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਹੁਲ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਪਹੁਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੱਥੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਸਨ ਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।