ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ / ਪਿਆਰੇ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਜੀ | |
|---|---|
.png) ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ, ਉਦਘਾਟਨੀ/ਮੂਲ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਕੋਟ ਫਤਿਹ ਖਾਂ, ਅਟਕ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸਿੱਖ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਖ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। | |
| ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ | |
| ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ 1699 – 1704 ਜਾਂ 1705 | |
| ਨਿੱਜੀ | |
| ਜਨਮ | ਹਿੰਮਤ ਰਾਏ 1661 ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਭਾਰਤ |
| ਮਰਗ | 7 ਦਸੰਬਰ 1704 ਜਾਂ 1705 (ਉਮਰ 43 ਜਾਂ 44) ਚਮਕੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ |
| ਮਰਗ ਦਾ ਕਾਰਨ | ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ |
| ਧਰਮ | ਸਿੱਖ ਧਰਮ |
| ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ |
|
| ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ | ਮੂਲ, ਉਦਘਾਟਨੀ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ; ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰ ਮੰਗਣ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। |
| ਕਿੱਤਾ | ਪਾਣੀ ਲਿਜਾਣਾ |
| ਸੰਸਥਾ | |
| Institute | ਖ਼ਾਲਸਾ |
| ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ |
|---|
 |
ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਰਾਏ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ: ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ) ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਨ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਲ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲਾਲ ਦੇਵੀ ਜੀ ਸੀ। ਆਪ ਜਗਨਨਾਥਪੂਰੀ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਝਿਉਰ ਸਨ। ਆਪ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੌਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ 1661 ਬਿ: ਜੇਠ 15 ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ 1705 ਬਿ: ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ।
ਜੀਵਨੀ
[ਸੋਧੋ]ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
[ਸੋਧੋ]ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1661 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।[1][2][3] ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਝਿਵਰ (ਝੀਰ ਜਾਂ ਝਿਉਰ ਵੀ) ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ।[4] ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਲਜ਼ਾਰੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਧੰਨੋ ਸੀ।[5][6]
ਬਾਅਦ ਦਾ ਜੀਵਨ
[ਸੋਧੋ]ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਪਹੁੰਚਿਆ।[7] ਉਹ 1699 ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ (ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਤਖ਼ਤ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਖਾਲਸਾ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਏ ਗਏ ਸੱਦੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ।[7]
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।[7] ਉਹ 7 ਦਸੰਬਰ 1704 ਜਾਂ 1705 ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ।[3][7] ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫੰਡਕ (ਸ਼ਿਕਾਰੀ) ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਭਗਤ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।[4]
ਵਿਰਾਸਤ
[ਸੋਧੋ]ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਚਿਲਡਰਨ ਪਾਰਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।[8] ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਆਰਤੀ ਸਾਹਿਬ, ਪੁਰੀ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Singh, Mohinder (2000). Punjab 1999. Anamika Publishers & Distributors. ISBN 9788186565766.
- ↑ Singh, Patwant (1989). The Golden Temple, South Asia Books. ISBN 962-7375-01-2.
- ↑ 3.0 3.1 Pruthi, Raj (2004). "Sikh Saints". Sikhism and Indian Civilization. Culture and civilization series. New Delhi: Discovery Publishing House. p. 187. ISBN 81-7141-879-1. OCLC 434576317.
Bhai Himmat Singh (1661 to 1704)
The fifth Beloved One, Bhai Himmat Singh was born to a water carrier in 1661. He died fighting in the battle of Chamkaur in 1704. - ↑ 4.0 4.1 Fenech, Louis E. (2021). The Cherished Five in Sikh History. New York: Oxford University Press. pp. 1, 46, 48, 61–63, 125. ISBN 978-0-19-753287-4. OCLC 1157751641.
- ↑ Singha, H. S. (2000). The encyclopedia of Sikhism (over 1000 entries). New Delhi: Hemkunt Publishers. p. 100. ISBN 81-7010-301-0. OCLC 243621542.
HIMMAT SINGH, BHAI : Bhai Himmat Singh whose original name was Himmat Rai was one of the first Panj Piare who had offered their heads to Guru Gobind Singh on the Baisakhi day of 1699 AD at Anandpur and were thus the first to be initiated into the Khalsa brotherhood. Very little is known about his biographical details. According to one version, he was the son of gulzar. He was born in 1661 AD. After his initiation into the Khaisa he remained in the devoted service of Guru Gobind Singh and died fighting in the battle at Chamkaur in December 1705 AD.
- ↑ The Sikh Courier International. Vol. 38–42. Sikh Cultural Society of Great Britain. 1998. p. 18.
- ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 Singh, Harbans (1995). The Encyclopedia Of Sikhism - Volume II E-L (in English). Punjabi University, Patiala. p. 271.
HIMMAT SINGH, BHAI (1661-1705), one of the Panj Piare, or the Five Beloved, celebrated in Sikh history, was born in 1661 at Jagannath in a low-caste family of water-suppliers. He came to Anandpur at the young age of 17, and attached himself to the service of Guru Gobind Singh. Bhai Himmat, as he was called before his initiation, was one of the five Sikhs who one by one offered to lay down their heads in response to the Guru's successive calls made at an assembly of the Sikhs especially summoned on the occasion of Baisakhi of 1756 Bk corresponding to 30 March 1699. He along with the other four received the vows of the Khalsa at Guru Gobind Singh's hands and was renamed Himmat Singh. Himmat Singh proved a brave warrior and while at Anandpur, he took part in battles with the surrounding hill chiefs and imperial commanders. He died in the battle of Chamkaur on 7 December 1705.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ "Gurdwara Aarti Sahib". www.aartisahib.com. Retrieved 2025-04-20.
ਗ੍ਰੰਥ ਸੂਚੀ
[ਸੋਧੋ]- Chhibbar, Kesar Singh, Bansavallnamd Dasdn Pdlshdhidn Kd. Chandigarh, 1972
- Knir Singh, Cur/nlds Pdtshdfu 10. Chandigarh, 1968
- Santokh Singh, Bhai, Sn Gur Pratap Suraj Granth. Amritsai, 1927–33
