ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰਪੁਰਬ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰਪੁਰਬ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[1] ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੋਏ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [2]ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਜਾਂ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। [3] ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ 10 ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਰਸੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ, ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹਨ।[4]

ਪਿਛੋਕੜ[ਸੋਧੋ]

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੋਢੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1469 ਵਿੱਚ ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਬਿਕਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ [5] ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹੁਣ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਾਏ-ਭੋਇ-ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। [6] ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਜ਼ਟਿਡ ਛੁੱਟੀ ਹੈ। [7] ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਚੰਦਰਮਾਸ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ (ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ) ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। [8] ਸਿੱਖ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ ਮਨਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਇਹ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। [1] [9]ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੇਨ ਨਦੀ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਸਨ।[10]

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਦਿਨ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2003 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੂਲ [11] ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਿਵਸ (ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਪੂਰਨਿਮਾ) ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।[12]

ਮਹੱਤਵ[ਸੋਧੋ]

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਜ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ।[13]

ਤਿਉਹਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ

ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਭਜਨ ਹੀ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਗੁਰਪੁਰਬ ਜਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀਆਂ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਜਲੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਜਨ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੋ ਦਿਨ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਅਖੰਡ ਪਾਠ (ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅਠਤਲੀ ਘੰਟੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਰੁਕੇ ਪੜ੍ਹਨ) ਗੁਰਦੁਆਰੇ [14] ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਜਲੂਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਗਰਕੀਰਤਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,[15] ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ (ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। [16] [17]ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਲਕੀ (ਪਾਲਕੀ ਸਾਹਿਬ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਖ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। [18] ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ [17] ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੰਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਬੈਂਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੁਨਾਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 'ਗਤਕਾ' ਟੀਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਖੌਲੀ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।[16] [15] ਜਲੂਸ ਕਸਬੇ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੇਟਾਂ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [16] [15] ਆਗੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। [16]

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਯੰਤੀ 2010 ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ

ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸਮਾਗਮ ਸਵੇਰੇ 4 ਤੋਂ 5 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[15] [16] ਸਵੇਰ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਸਾ-ਦੀ-ਵਾਰ (ਸਵੇਰ ਦੇ ਭਜਨ) ਦੇ ਗਾਇਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। [15] [16] ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਕਥਾ [15] (ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ) ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ (ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਜਨ) ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [16] ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਗਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ ਫਿਰਕੂ ਲੰਗਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਲਿੰਗ, ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ [19] ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕੀਰਤਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੀਰਤਨ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਰਹਿਰਾਸ (ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜੋ ਕਿ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।[16] ਸਵੇਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 1:20 ਵਜੇ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਗਾਇਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਅਸਲ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਜਸ਼ਨ ਲਗਭਗ 2 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। [16] ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜਸ਼ਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁਝ ਸਿੰਧੀ ਵੀ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।[20] ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 11 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਚੇਅਰਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ 11 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। [21]

ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ[ਸੋਧੋ]

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਯੰਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

ਦੇਸ਼ ਰਾਜ/ਸੂਬੇ
ਭਾਰਤ [22] ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਦਿੱਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਉੜੀਸਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

 ਫਰਮਾ:Punjabi fairs and festivalsਫਰਮਾ:Winter solstice

  1. 1.0 1.1 Singh Purewal, Pal. "Birth Date of Guru Nanak Sahib" (PDF). Purewal's Page. Pal Singh Purewal. Archived from the original (PDF) on 22 February 2015. Retrieved 16 June 2017.  ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; name "Purewal" defined multiple times with different content
  2. "Happy Gurpurab 2020: Guru Nanak Jayanti Wishes Images, Status, Quotes, Wallpapers, Messages, Photos". The Indian Express (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2020-11-30. Retrieved 2020-11-30. 
  3. "Guru Nanak Jayanti 2019: History, significance and traditions". Hindustan Times. Archived from the original on 14 December 2019. Retrieved 5 May 2020. 
  4. "Guru Nanak Dev Ji and Sikh 10 Gurus". Sikh legendaries (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2020-05-03. Archived from the original on 28 November 2020. Retrieved 2020-05-05. 
  5. Singh Purewal, Pal. "Vaisakhi Dates Range According To Indian Ephemeris By Swamikannu Pillai – i.e. English Date on 1 Vaisakh Bikrami" (PDF). Pal Singh Purewal. Archived from the original (PDF) on 4 October 2018. Retrieved 25 June 2017. 
  6. "Guru Nanak Dev ji (1469–1539)". Archived from the original on 30 August 2007. Retrieved 26 December 2011. 
  7. "Guru Nanak Jayanti in India". www.timeanddate.com (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2020-11-28. 
  8. Singh Mehboob, Harinder. As the Sun of Suns Rose: The Darkness of the Creeds Was Dispelled. 
  9. Singh Purewal, Pal. "Movable Dates of Gurpurbs" (PDF). www.purewal.biz. www.purewal.biz. Archived from the original (PDF) on 22 December 2018. Retrieved 4 November 2017. 
  10. "Guru Nanak Jayanti 2021: Who is the God of Guru Nanak Sahib?". SA News Channel (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2021-11-16. Retrieved 2021-11-19. 
  11. "Mool Nanakshai Calendar (MNC) Implementation Conference". SikhNet. Archived from the original on 7 February 2018. Retrieved 28 November 2020. 
  12. "Sikhism Religion of the Sikh People". www.sikhs.org. sikhs.org. Archived from the original on 4 December 2018. Retrieved 22 November 2018. 
  13. "Guru Nanak Jayanti 2021: When is Gurpurab? Date, significance, history and all you need to know". Hindustan Times (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2021-11-17. Retrieved 2021-11-20. 
  14. Rumi, Faryal (November 24, 2020). "'Prabhat pheri' to set off from Patna Sahib gurdwara today". The Times of India (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Archived from the original on 25 November 2020. Retrieved 2020-11-24. 
  15. 15.0 15.1 15.2 15.3 15.4 15.5 "GURPURBS". Archived from the original on 1 June 2009.  ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; name "ref6" defined multiple times with different content
  16. 16.0 16.1 16.2 16.3 16.4 16.5 16.6 16.7 16.8 "What's your point?". Sikhpoint.com. Archived from the original on 22 September 2019. Retrieved 12 November 2019.  ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; name "ref5" defined multiple times with different content ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; name "ref5" defined multiple times with different content
  17. 17.0 17.1 "Guru Nanak". Archived from the original on 8 November 2011. Retrieved 26 December 2011. 
  18. "Gurpurab 2020 date: All you need to know about Guru Nanak Jayanti". The Times of India (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). November 27, 2020. Retrieved 2020-11-30. 
  19. "Guru Purab". Archived from the original on 24 December 2011. Retrieved 26 December 2011. 
  20. Satpathy, Kriti Saraswat (2016-11-14). "Guru Nanak Jayanti: Why and how Gurpurab is celebrated in India". India News, Breaking News, Entertainment News | India.com (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Archived from the original on 28 November 2020. Retrieved 2020-11-25. 
  21. "Punjab government to install chair dedicated to Guru Nanak Dev in 11 universities". Hindustan Times. 11 November 2019. Archived from the original on 12 November 2019. Retrieved 12 November 2019. 
  22. "Guru Nanak Jayanti 2020, 2021 and 2022". PublicHolidays.in (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Archived from the original on 30 September 2020. Retrieved 2020-04-28.