ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ

ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰੀ (پنجابی جنتری) ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦਰਮਾ-ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਿਕਰਮੀ (ਵਿਕਰਮੀ) ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਬੀ ਹਿਜਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।[1] ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹੱਰਮ ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੁਸਲਿਮ ਸਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਫਿਰ 10 ਹਾੜ/18 ਜੇਠ ਨੂੰ।[2][3] ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ) ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।[4][note 1]

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨਿਮਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪਲ ਤੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਹਨੇਰੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ।[6][7] ਚੇਤ ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[8] ਚੰਦਰ ਸਾਲ ਚੇਤ ਸੁਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਚੇਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ।[9] ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਚੈਤਰ ਦੇ ਪੂਰਨਿਮਾਂਤ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਨਵੇਂ ਚੰਦਰ ਸਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।[7]

ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਰਜੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵੈਸਾਖ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[10] ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਲਈ, ਉੜੀਸਾ ਨਿਯਮ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਮਹੀਨੇ ਦਾ 1 ਦਿਨ ਮਾਸਿਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਰਾਂਦ।[11][12]

ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਟੇਪਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਚੰਦਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਅਣਗਿਣਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੁਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਅਮੀਰ ਮੋਜ਼ੇਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।[13]

ਪੰਜਾਬੀ ਮਹੀਨੇ (ਸੂਰਜੀ)[ਸੋਧੋ]

ਲੜੀ ਅੰਕ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਪੱਛਮੀ ਮਹੀਨਾ
ਵਸਾਖ وساکھ ਮੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ – ਮੱਧ ਮਈ
ਜੇਠ جیٹھ ਮੱਧ ਮਈ – ਮੱਧ ਜੂਨ
ਹਾੜ੍ਹ ہاڑھ ਮੱਧ ਜੂਨ – ਮੱਧ ਜੁਲਾਈ
ਸਾਓਣ ساؤن ਮੱਧ ਜੁਲਾਈ – ਮੱਧ ਅਗਸਤ
ਭਾਦੋਂ بھادوں ਮੱਧ ਅਗਸਤ – ਮੱਧ ਸਤੰਬਰ
ਅੱਸੂ اسو ਮੱਧ ਸਤੰਬਰ – ਮੱਧ ਅਕਤੂਬਰ
ਕੱਤਕ کتک ਮੱਧ ਅਕਤੂਬਰ – ਮੱਧ ਨਵੰਬਰ
ਮੱਘਰ مگھر ਮੱਧ ਨਵੰਬਰ – ਮੱਧ ਦਸੰਬਰ
ਪੋਹ پوہ ਮੱਧ ਦਸੰਬਰ – ਮੱਧ ਜਨਵਰੀ
੧੦ ਮਾਘ ماگھ ਮੱਧ ਜਨਵਰੀ – ਮੱਧ ਫ਼ਰਵਰੀ
੧੧ ਫੱਗਣ پھگن ਮੱਧ ਫ਼ਰਵਰੀ – ਮੱਧ ਮਾਰਚ
੧੨ ਚੇਤ چیت ਮੱਧ ਮਾਰਚ – ਮੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ

ਪੰਜਾਬੀ ਮਹੀਨੇ (ਚੰਦਰ)[ਸੋਧੋ]

ਸੰਨ 1989/1990 ਦੇ ਚੰਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਥੱਲੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ:[14]

ਲੜੀ ਅੰਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਂਅ ਮਿਤੀ ਰੁੱਤ (ਸਰਕਾਰੀ)[15] ਰੁੱਤ (ਪੰਜਾਬੀ) ਪੂਰਾ ਚੰਨ ਨਵਾਂ ਚੰਨ
1. ਚੇਤ 17 ਮਾਰਚ 1 ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 30 ਮਾਰਚ 2014
2. ਵਸਾਖ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ 14 ਮਈ 2014 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014
3. ਜੇਠ 15 ਮਈ 2014 ਗ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਰੁੱਤ ਰੋਹੀ 13 ਜੂਨ 2014 28 ਮਈ 2014
4. ਹਾੜ੍ਹ 14 ਜੂਨ 2014 ਗ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਰੁੱਤ ਰੋਹੀ 12 ਜੁਲਾਈ 2014 27 ਜੂਨ 2014
5. ਸਾਓਣ 13 ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਬਰਸਾਤ 10 ਅਗਸਤ 2014 26 ਜੁਲਾਈ 2014
6. ਭਾਦੋਂ 11 ਅਗਸਤ 2014 ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਬਰਸਾਤ 8 ਸਤੰਬਰ 2014 25 ਅਗਸਤ 2014
7. ਅੱਸੂ 10 ਸਤੰਬਰ 2014 ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਪੱਤਝੜ੍ਹ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2014 23 ਸਤੰਬਰ 2014
8. ਕੱਤਕ 9 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਪੱਤਝੜ੍ਹ 6 ਨਵੰਬਰ 2014 23 ਅਕਤੂਬਰ 2014
9. ਮੱਘਰ 7 ਨਵੰਬਰ 2014 ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਸਿਆਲ 6 ਦਸੰਬਰ 2014 22 ਨਵੰਬਰ 2014
10. ਪੋਹ 7 ਦਸੰਬਰ 2014 ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਸਿਆਲ 4 ਜਨਵਰੀ 2015 21 ਦਿਸੰਬਰ 2014
11. ਮਾਘ 6 ਜਨਵਰੀ 2015 ਸ਼ਿਸ਼ੀਰ ਰੁੱਤ ਸਿਆਲ 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015 20 ਜਨਵਰੀ 2015
12. ਫੱਗਣ 4 ਫਰਵਰੀ 2015 ਸ਼ਿਸ਼ੀਰ ਰੁੱਤ ਸਿਆਲ 5 ਮਾਰਚ 2015 18 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015

ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਓਹਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ: ਤਿਉਹਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ[ਸੋਧੋ]

ਲੜੀ ਨੰਬਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ[16] ਪੱਛਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰ
1. ਸੋਮਵਾਰ Monday
2. ਮੰਗਲਵਾਰ Tuesday
3. ਬੁੱਧਵਾਰ Wednesday
4. ਵੀਰਵਾਰ Thursday
5. ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ Friday
6. ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ Saturday
7. ਐਤਵਾਰ Sunday

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

ਨੋਟ[ਸੋਧੋ]

  1. The Punjabi periodicals published in Pakistan print Punjabi calendar figures.[5]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Tej Bhatia (2013). Punjabi. Routledge. p. 210. ISBN 978-1-136-89460-2.
  2. Pakistan Pictorial, Volume 10 (1986) Pakistan Publications
  3. Jacobsen, Knut A. (ed) (2008) South Asian Religions on Display: Religious Processions in South Asia and in the Diaspora. Routledge  [1]
  4. Mirzā, Shafqat Tanvīr (1992) Resistance Themes in Punjabi Literature. Sang-e-Meel Publications  s [2]
  5. Organiser, Volume 46 (1994) Bharat Prakashan
  6. Krishnamurthi Ramasubramanian, M. S. Sriram (2011) Tantrasaṅgraha of Nīlakaṇṭha Somayājī. Springer Science & Business Media [3]
  7. 7.0 7.1 S. Balachandra Rao (2000) Indian Astronomy: An Introduction. Universities Press [4]
  8. Salvadori, Cynthia (1989) Through open doors: a view of Asian cultures in Kenya. Kenway Publications [5]
  9. Singh, Gursharan (1996) Page 262 Punjab history conference. Punjabi University [6]
  10. World Encyclopaedia of Interfaith Studies: World religions (2009) Jnanada Prakashan [7]
  11. Dilagīra, Harajindara Siṅgha (1997) The Sikh Reference Book. Sikh Educational Trust for Sikh University Centre, Denmark [8]
  12. Journal of Religious Studies, Volume 34 (2003) Punjabi University
  13. Web Desk (2023-04-30). "Desi Month Date Today in Pakistan 2023 | Desi Date & Punjabi Date | Punjabi Calendar August Updated". Life In Pakistan (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2023-08-28.
  14. Adarsh Mobile Applications LLP. "1989 Purnima Days, Pournami Days, Full Moon Days for San Francisco, California, United States".
  15. Faiths, Fairs and Festivals of India by C H Buck Rupa & CoISBN 81-7167-614-6
  16. Bhatia, Tej (1993) Punjabi. Routledge

ਫਰਮਾ:Punjab, Pakistan