ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਕੀਵ

ਜੋੜ ਸੋਧੋ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਕੀਵ

Kyiv

Kiev

ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਜ਼ਾਦੀ ਚੌਕ
ਕਿਮੈਰਾ ਵਾਲਾ ਘਰ
ਸੋਫੀਆ ਸਕੁਏਅਰ
ਲਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਮਾਰਤ
ਕੀਵ-ਪੇਚਰਸਕ ਲਾਵਰਾ
ਪਾਟਨ ਬ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਮਦਰਲੈਂਡ ਸਮਾਰਕ
ਵਿਦੁਬਿਚੀ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਪੋਦੀਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪੈਨੋਰਾਮਾ
Flag of Kyiv
Coat of arms of Kyiv
Official logo of Kyiv
ਗੀਤ: "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਕੀਵ!"
Kyiv is located in Ukraine
Kyiv
ਕੀਵ
ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਕੀਵ
Kyiv is located in Europe
Kyiv
ਕੀਵ
ਕੀਵ (ਯੂਰਪ)
ਦੇਸ਼ ਯੂਕਰੇਨ
ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਕੀਵ
ਸਥਾਪਨਾ 482 ਈਸਵੀ (ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ)
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
  • ਡਾਰਨੀਤਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
  • ਦੇਸਨੀਅਨਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
  • ਦਨੀਪਰੋਵਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
  • ਹੋਲੋਸੀਵਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
  • ਓਬੋਲੋਨਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
  • ਪੇਚਰਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
  • ਪੋਦਿਲਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
  • ਸ਼ੇਵਚੇਨਕੀਵਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
  • ਸੋਲੋਮਿਆਨਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
  • ਸਵੀਆਤੋਸ਼ਿਨਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਖੇਤਰ
• ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਹਿਰ 839 km2 (324 sq mi)
ਆਬਾਦੀ

(1 ਜਨਵਰੀ 2021)

• ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਹਿਰ Neutral decrease 2,952,301[1]
ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ UTC+02:00 (EET)
ਡਾਕ ਕੋਡ 01xxx–04xxx
ਵੈੱਬਸਾਈਟ kyivcity.gov.ua

ਕੀਵ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Kyiv ਜਾਂ Kiev ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਡਨੀਪਰ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2022 ਤੱਕ, ਕੀਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,952,301 ਸੀ,[2] ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ।[3] ਕੀਵ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਿਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਉਦਯੋਗਾਂ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਮੈਟਰੋ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਆ ਅਤੇ ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਵਪਾਰਕ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਲਾਵਿਕ ਬਸਤੀ, ਇਹ ਖਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਸੀ,[4] ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਰੈਂਜੀਅਨਾਂ (ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ) ਦੁਆਰਾ ਇਸ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਰੈਂਜੀਅਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰਬੀ ਸਲਾਵਿਕ ਰਾਜ, ਕੀਵਨ ਰਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਕੀਵ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ (1240) ਦੌਰਾਨ, ਕੀਵ ਖੰਡਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।

ਕੀਵ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਧਿਆ। ਇਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਦਯੋਗ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1918 ਵਿੱਚ, ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਨੇ ਰੂਸੀ ਗਣਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੀਵ ਨਵੇਂ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਯੂਕਰੇਨੀ-ਸੋਵੀਅਤ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼-ਸੋਵੀਅਤ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੀਵ ਯੂਕਰੇਨੀ SSR ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਇਹ 1934 ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਇਆ।

1991 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੌਰਾਨ, ਕੀਵ ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਹਥਿਆਰ ਉਦਯੋਗ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ

[ਸੋਧੋ]

ਕੀਵ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪਾਲੀਓਲਿਥਿਕ ਕਾਲ (ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।[5] ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਕੀਵ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਖੌਤੀ ਟ੍ਰਿਪਿਲੀਅਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਉਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[6] ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਕਬੀਲੇ ਕੀਵ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਸ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਸਿਥੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਤੱਟ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।[5] ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦੇ ਰੋਮਨ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੂਲ

[ਸੋਧੋ]
ਰੈਡਜ਼ੀਵਿਲ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਕੀ, ਸ਼ੇਕ, ਖੋਰੀਵ ਅਤੇ ਲਿਬਿਡ

ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਿਤੀ 482 ਈਸਵੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 1,500ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਈ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਡੇਟਾ ਛੇਵੀਂ ਜਾਂ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,[7][8] ਕੁਝ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।[9]

830 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਖਗਾਨੇਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀਵ ਵਿਖੇ ਹੰਗਰੀਆਈ ; ਪਾਲ ਵਾਗੋ ਦੁਆਰਾ ਪੇਂਟਿੰਗ (1853–1928)

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਮਹਾਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਲਾਵਿਕ ਕਬੀਲੇ (ਪੂਰਬੀ ਪੋਲਿਸ਼), ਭਰਾ ਕੀ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ), ਸ਼ਚੇਕ, ਖੋਰੀਵ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਲਿਬਿਡ, ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ (ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਇਤਹਾਸ ਵੇਖੋ)। [10] ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੰਤਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੇਂਟ ਐਂਡਰਿਊ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਣ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਲੀਬ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਸੇਂਟ ਮਾਈਕਲ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਡਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸਲਾਵਿਕ ਬਸਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ। ਟਾਲਮੀ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਬੋਰੀਸਥੀਨੀਜ਼ ਦੇ ਮੱਧ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਬਸਤੀਆਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਜ਼ਾਗਰੀਅਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕੀਵ ਦਾ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।[11]

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1773 ਦੇ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਐਨਸ਼ੀਐਂਟ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਆਫ਼ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਮੈਕਬੀਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਬਸਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਚਰਨੋਬਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜ਼ਾਗਰੀਅਮ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਸਤੀ ਹੈ, ਅਮਾਡੋਕਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਮਾਡੋਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ [12] ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਮਾਡੋਕਾ ਦੇ ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਮਾਡੋਕਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਮ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸੰਬਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਜ਼ਰ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀਵ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਅਸਕੋਲਡ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ "ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਕੀ, ਸ਼ਚੇਕ ਅਤੇ ਖੋਰੀਵ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਖਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ"। ਡੀ ਐਡਮਿਨਿਸਟਰਾਂਡੋ ਇਮਪੀਰੀਓ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਪੋਰਫਾਈਰੋਜੇਨਿਟਸ ਛੋਟੀਆਂ ਮਾਲਵਾਹਕ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਡਨੀਪਰ ਨਦੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀਵ (ਕਿਓਵਾ) ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਬਾਟਾਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"।

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਅਰਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜ਼ਾਨਬਤ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰੂਸੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਬਨ ਰੁਸਤਾਹ, ਅਬੂ ਸਈਦ ਗਰਦੇਜ਼ੀ, ਅਤੇ ਹੁਦੁਦ ਅਲ-ਆਲਮ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਰੂਸੀ ਪੂਰਬੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਟੂਮਾਨਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਬਤ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਗੋਰੀ ਇਲਿੰਸਕੀ, ਨਿਕੋਲੇ ਕਰਾਮਜ਼ਿਨ, ਜਾਨ ਪੋਟੋਕੀ, ਨਿਕੋਲੇ ਲੈਂਬਿਨ, ਜੋਆਚਿਮ ਲੇਲੇਵੇਲ ਅਤੇ ਗੁਡਬ੍ਰਾਂਡੁਰ ਵਿਗਫੁਸਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਜਾਂ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਅਸਕੋਲਡ ਅਤੇ ਡੀਰ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਵਾਈਕਿੰਗ ਜਾਂ ਵਾਰੈਂਜੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ 882 ਵਿੱਚ ਨੋਵਗੋਰੋਡ ਦੇ ਓਲੇਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਮੇਲਜਾਨ ਪ੍ਰਿਤਸਾਕ ਅਤੇ ਕਾਂਸਟੈਂਟਾਈਨ ਜ਼ੁਕਰਮੈਨ, ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਖਜ਼ਾਰ ਸ਼ਾਸਨ 920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਵਨ ਲੈਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ੈਚਰ ਲੈਟਰ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਚੇ।

ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਗਯਾਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ 840 ਅਤੇ 878 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਖਜ਼ਾਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕਾਰਪੈਥੀਅਨ ਬੇਸਿਨ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਹੰਗਰੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਅਸਕੋਲਡ ਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ " ਉਹੋਰਸਕੇ ਯੂਰੋਚਿਸ਼ਚੇ " (ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।[13]

ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਵ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 840 ਵਿੱਚ ਕੇਓ (ਕੇਵ), ਸਾਕ ਅਤੇ ਗੇਰੇਬ, ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਰਜਾਨ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੀਵ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਾਮ ਕੀ, ਸ਼ਚੇਕ ਅਤੇ ਖੋਰੀਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਲਾਵਿਕ ਮੂਲ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਸੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੰਗਰੀਆਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਿਕਟਰ ਪਡਾਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪੁਰਾਣੇ-ਰੂਸੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਨਾਇਕਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।[14]

ਕੀਵਨ ਰਸ' (Kyivan Rus')

[ਸੋਧੋ]
ਕੀਵੰਸ ਦਾ ਬਪਤਿਸਮਾ, ਕਲਾਵਦੀ ਲੇਬੇਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ

ਕੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਰਾਂਜੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰਕ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। 968 ਵਿੱਚ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਪੇਚੇਨੇਗਸ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।[15] 1000 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 45,000 ਸੀ।[16] ਮਰਸੇਬਰਗ ਦੇ ਥੀਏਟਮਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸਨੇ 1017 ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚ ਅਤੇ 8 ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਨ।[17] ਰੂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਾਰੋਸਲਾਵ ਦ ਵਾਈਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੇਂਟ ਸੋਫੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ।[18]ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਜਗੀਰੂ ਵੰਡਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਕੀਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ। 1146 ਅਤੇ 1246 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ 47 ਵਾਰ ਹੱਥ ਬਦਲਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ 24 ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 35 ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।[19] ਮਾਰਚ 1169 ਵਿੱਚ, ਵਲਾਦੀਮੀਰ-ਸੁਜ਼ਦਲ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਂਦਰੇ ਬੋਗੋਲਿਉਬਸਕੀ ਨੇ ਕੀਵ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਹਾਲ ਖੰਡਰ ਹੋ ਗਿਆ।[20][21] ਉਸਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੁਕੜੇ ਲਏ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਆਈਕਨ ਦਾ ਥੀਓਟੋਕੋਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ - ਵਿਸ਼ਹੋਰੋਡ ਤੋਂ।[22] 1203 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਰੁਰਿਕ ਰੋਸਟੀਸਲਾਵਿਚ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਿਪਚਾਕ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਕੀਵ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। 1230 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਸੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਵਾਰ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ 1240 ਵਿੱਚ, ਬਾਤੂ ਖਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਉੱਤੇ ਮੰਗੋਲ ਹਮਲੇ ਨੇ ਕੀਵ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। [23]

ਗੋਲਡਨ ਹੋਰਡ ਪੀਰੀਅਡ

[ਸੋਧੋ]

ਮੰਗੋਲ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਕੀਵਨ ਰੂਸ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ' ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਕੀਵ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ "ਮੰਗੋਲ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ" (ਓਰੇਸਟ ਸਬਟੇਲਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ), [24] ਜਾਂ "ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ" 36,000-50,000 ਸੀ (ਜੈਨੇਟ ਐਲਬੀ ਮਾਰਟਿਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ)। [25] ਆਪਣੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੋਰਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਵ 'ਤੇ ਮੰਗੋਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯਾਰਲਿਕਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮਾਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ, ਉੱਥੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। [26]1320 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਿਊਕ ਗੇਡੀਮਿਨਾਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਫੌਜ ਨੇ ਇਰਪੇਨ ਨਦੀ 'ਤੇ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਦੇ ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਲਾਵਿਕ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਤਾਤਾਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਵ 'ਤੇ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ 1324-1325 ਵਿੱਚ ਬਦਲਾ ਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੀਵ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸਨੂੰ ਗੋਲਡਨ ਹੋਰਡ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣੀ ਪਈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 1362 ਵਿੱਚ ਬਲੂ ਵਾਟਰਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਿਊਕ, ਅਲਗਿਰਦਾਸ ਨੇ ਕੀਵ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ। [27]

ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਮਾਂ

[ਸੋਧੋ]
ਸੇਬੇਸਟੀਅਨ ਮੁਨਸਟਰ ਦੇ ਪੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ, 1552, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਨੂੰ "ਕਿਊਆ ਏਪੀ ਇਸਕੋਪ ਐਟਸ" ("ਕਿਊਵ ਐਪੀਸਕੋਪੇਟ") ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਪੋਡਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮਕੋਵਾ ਹੋਰਾ ਉੱਤੇ 18 ਟਾਵਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਕੀਵ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕੀਵ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਓਲਗਰਡੋਵਿਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਿਊਕਸ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਟੌਟਾਸ) ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।[28][29]

1482 ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰੀਮੀਅਨ ਤਾਤਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀਵ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।[30]

1569 ਦੇ ਲੁਬਲਿਨ ਸੰਘ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਪੋਲਿਸ਼-ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਕੀਵ ਖੇਤਰ (ਪੋਡੋਲੀਆ, ਵੋਲਹੀਨੀਆ ਅਤੇ ਪੋਡਲਾਚੀਆ) ਦੀਆਂ ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਚੀ ਤੋਂ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਤਾਜ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਕੀਵ ਕੀਵ ਵੋਇਵੋਡਸ਼ਿਪ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ।[31] 1658 ਦੀ ਹਦੀਆਚ ਸੰਧੀ ਨੇ ਕੀਵ ਨੂੰ ਪੋਲਿਸ਼-ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ-ਰੂਥੇਨੀਅਨ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੂਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਚੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, [32] ਪਰ ਸੰਧੀ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਦੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।[33]

17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਦੇ ਐਂਥਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੀਵ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਮੱਠ,[34] ਇੱਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੋਹੀਲਾ ਕਾਲਜੀਅਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਸੈਕ ਹੇਟਮੈਨ ਪੈਟਰੋ ਕੋਨਾਸ਼ੇਵਿਚ-ਸਹੈਦਾਚਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।[35]

1649 ਵਿੱਚ ਮਾਈਕੋਲਾ ਇਵਾਸਯੁਕ (1865–1937) ਦੁਆਰਾ ਬੋਹਦਾਨ ਖਮੇਲਨੀਤਸਕੀ ਦਾ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਪੋਲਿਸ਼ ਦਬਦਬੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖਮੇਲਨੀਤਸਕੀ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕੋਸੈਕ ਕਾਲ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ

[ਸੋਧੋ]

1649 ਵਿੱਚ, ਖਮੇਲਨੀਤਸਕੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੋਹਦਾਨ ਖਮੇਲਨੀਤਸਕੀ ਦੀ ਜੇਤੂ ਕੋਸੈਕ ਫੌਜ ਨੇ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸਥਾਨਕ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਨੀਂਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਮੇਲਨੀਤਸਕੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਰੁਥੇਨੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।[35] 1654 ਦੀ ਪੇਰੇਅਸਲਾਵ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ, ਕੀਵ 1667 ਤੋਂ ਐਂਡਰੂਸੋਵੋ ਦੀ ਸੰਧੀ ਨਾਲ ਰੂਸ ਦੇ ਜ਼ਾਰਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਕੋਸੈਕ ਹੇਟਮਾਨੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।[35] ਕੀਵ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੋਲਿਸ਼-ਰੂਸੀ ਸੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। [36]

ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਕੀਵ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਈਸਾਈ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਪੰਘੂੜਾ ਸੀ, ਪਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਰਹੀ। 1834 ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੇਂਟ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਕੀਵ ਦੀ ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਵੀ ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ (1814–1861) ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸੇਂਟ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਮੈਡੀਕਲ ਫੈਕਲਟੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 1919-1921 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, 1995 ਵਿੱਚ ਬੋਗੋਮੋਲੇਟਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣ ਗਈ।

18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਾਹੀ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ; ਰੂਸੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਦੀ ਕੀਵ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੀ। 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਮਾਈਕੋਲਾ ਕੋਸਟੋਮਾਰੋਵ (ਰੂਸੀ: Nikolai Kostomarov ), ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਾਜ, ਸੰਤਾਂ ਸਿਰਿਲ ਅਤੇ ਮੈਥੋਡੀਅਸ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਸਲਾਵਿਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਘ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੋਕ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਸਨ; ਰੂਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ।

ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੀਵ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਪ੍ਰਵਾਸ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਧਦੇ ਰੂਸੀਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ , ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹੇਠਲੇ ਵਰਗਾਂ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਸਲੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ, ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਨੇ ਗੁਪਤ ਕਿਤਾਬ-ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ, ਸ਼ੁਕੀਨ ਥੀਏਟਰ, ਲੋਕ ਅਧਿਐਨ, ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ।

19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀਵ

19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ, ਕੀਵ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਡਨੀਪਰ ਨਦੀ ' ਤੇ ਖੰਡ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ। 1900 ਤੱਕ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 250,000 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਕਈ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ, ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸਮਾਰਕ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਪਾਰੀ-ਮੁਖੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1892 ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟਰਾਮ ਲਾਈਨ ਕੀਵ (ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ) ਵਿੱਚ ਚੱਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਕੀਵ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸੋਵੀਅਤ ਯੁੱਗ

[ਸੋਧੋ]
1936 ਤੱਕ, ਕੀਵ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡਨੀਪਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ।

1917 ਦੀ ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਕੀਵ ਕਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸ ਗਿਆ: ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਜਰਮਨ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ 2 ਮਾਰਚ 1918 ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 1918 ਤੱਕ ਇਸ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ, 1917 ਤੋਂ 1922 ਦਾ ਰੂਸੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ, ਅਤੇ 1919-1921 ਦਾ ਪੋਲਿਸ਼-ਸੋਵੀਅਤ ਯੁੱਧ । 1919 ਦੇ ਆਖਰੀ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਕੀਵ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਆਰਮੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੀਵ ਨੇ 1918 ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 1920 ਤੱਕ ਸੋਲਾਂ ਵਾਰ ਹੱਥ ਬਦਲੇ [37]

1921 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ, ਜੋ 1922 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗਣਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਕੀਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ: 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਯੂਕਰੇਨੀਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਨੇ ਰੂਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨੀ-ਭਾਸ਼ੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ; 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸੋਵੀਅਤ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਕਿ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ; 1932-1933 ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਕਾਲ ਨੇ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ 1937-1938 ਦੇ ਜੋਸਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [38] [39] [40]

1934 ਵਿੱਚ, ਕੀਵ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਿਆ। ਸੋਵੀਅਤ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦਿੱਗਜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਕੀਵ ਦੇ ਖੰਡਰ

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਨੇ 19 ਸਤੰਬਰ 1941 ਤੋਂ 6 ਨਵੰਬਰ 1943 ਤੱਕ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। 1941 ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਐਕਸਿਸ ਫੋਰਸਾਂ ਨੇ 600,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਵੀਅਤ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਫੜੇ ਗਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ। [41] ਵੇਹਰਮਾਕਟ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, NKVD ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਜੋ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੜਕ, ਖਰੇਸ਼ਚੈਟਿਕ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਜਰਮਨ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਮਾਰਤਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ; ਇਮਾਰਤਾਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸੜ ਗਈਆਂ ਅਤੇ 25,000 ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ।

ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ NKVD ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਰਮਨਾਂ ਨੇ 29 ਅਤੇ 30 ਸਤੰਬਰ 1941 ਨੂੰ ਕੀਵ ਦੇ ਬਾਬੀ ਯਾਰ ਵਿਖੇ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਯਹੂਦੀਆਂ, ਲਗਭਗ 34,000, ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ [42] [43] ਅਗਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬੀ ਯਾਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਰਮਨਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬਾਬੀ ਯਾਰ ਵਿਖੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ। [44]

24 ਜੁਲਾਈ 1990 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੀਵ ਦੇ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1986 ਵਿੱਚ ਚਰਨੋਬਲ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਭਿਆਨਕ ਹਾਦਸਾ ਸਿਰਫ਼ 100 km (62 mi) ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਦੱਖਣੀ ਹਵਾ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਕੀਵ ਤੋਂ ਦੂਰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ।

ਆਜ਼ਾਦੀ

[ਸੋਧੋ]
ਕੀਵ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਰਕ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਜਿਸਦੇ ਉਲਟ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਆਰਚ ਆਫ਼ ਫ੍ਰੀਡਮ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਐਂਡਰਿਊ ਚਰਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਢਹਿਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੰਸਦ ਨੇ 24 ਅਗਸਤ 1991 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। 2004-2005 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਸੰਤਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਨਵੰਬਰ 2013 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 2014 ਤੱਕ, ਕੇਂਦਰੀ ਕੀਵ ਯੂਰੋਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੌਰਾਨ, ਰੂਸੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਕੀਵ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ; ਕੀਵ ਖੁਦ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਰੂਸੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੀਵ ਅਕਸਰ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਾਤਾਵਰਣ

[ਸੋਧੋ]

ਭੂਗੋਲ

[ਸੋਧੋ]
ਕੀਵ ਅਤੇ ਡਨੀਪਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਂਟੀਨੇਲ-2 ਤਸਵੀਰ

ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੀਵ ਪੋਲੇਸ਼ੀਆ ਵੁੱਡਲੈਂਡ ਈਕੋਲੋਜੀਕਲ ਜ਼ੋਨ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਮਿਸ਼ਰਤ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜੰਗਲੀ ਸਟੈਪ ਬਾਇਓਮ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਇਸਨੂੰ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੀਵ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਵ ਓਬਲਾਸਟ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਅੱਜ ਕੀਵ ਡਨੀਪਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਕਈ ਜੰਗਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ( ਕਾਈਵ ਪਹਾੜੀਆਂ ) 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੱਡਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੀਵ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਾਹਤ ਨੇ ਇਸਦੇ ਟੌਪੋਨੀਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੋਡਿਲ ("ਹੇਠਲਾ"), ਪੇਚਰਸਕ ("ਗੁਫਾਵਾਂ"), ਅਤੇ ਉਜ਼ਵਿਜ਼ (ਇੱਕ ਖੜ੍ਹੀ ਗਲੀ, "ਉਤਰਾਈ")। ਕੀਵ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰ ਡਨੀਪਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਵੱਡੇ ਡਨੀਪਰ ਅੱਪਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕੇ ਪੋਲੇਸ਼ੀਅਨ ਲੋਲੈਂਡ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕੀਵ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ( ਪੂਰਬ ਵੱਲ ) ਡਨੀਪਰ ਲੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਡਨੀਪਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਕੀਵ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੱਬਾ ਕੰਢਾ ( Лівий берег ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।, ਲਿਵਯੀ ਬੇਰੇਹ )। ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ਵਾਲੀ ਡਨੀਪਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਡੈਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡਨੀਪਰ ਨਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ, ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸਨਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਕੀਵ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਨਿਵ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਡਨੀਪਰ ਅਤੇ ਡੇਸਨਾ ਦੋਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਕੀਵ ਵਿਖੇ ਨੈਵੀਗੇਬਲ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਲਾਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਫ੍ਰੀਜ਼-ਓਵਰ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਿਤ ਹਨ।

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਕੀਵ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 448 ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਨੀਪਰ ਖੁਦ, ਇਸਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ, ਅਤੇ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਦਰਜਨਾਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਤਾਲਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ 7949 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 16 ਵਿਕਸਤ ਬੀਚ (ਕੁੱਲ 140 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਅਤੇ 35 ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਤਰ (1,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਤੈਰਾਕੀ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। [45] [46]

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 2011 ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਵ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। [47]

ਜਲਵਾਯੂ

[ਸੋਧੋ]

ਕੀਵ (Kyiv) ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਾਲਾ ਨਮੀ-ਭਰਪੂਰ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਜਲਵਾਯੂ (ਕੋਪਨ Dfb) ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨੇ ਜੂਨ, ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 13.8 ਤੋਂ 24.8 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ (56.8 ਤੋਂ 76.6 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹੀਟ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਢੇ ਮਹੀਨੇ ਦਸੰਬਰ, ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ -4.6 ਤੋਂ -1.1 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ (23.7 ਤੋਂ 30.0 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹੀਟ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 30 ਜੁਲਾਈ 1936 ਨੂੰ 39.4 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ (102.9 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹੀਟ) ਸੀ।[48][49]

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਤਾਪਮਾਨ −32.9 °C (−27.2 °F) ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 11 ਜਨਵਰੀ 1951 ਨੂੰ।[50][51] ਬਰਫ਼ ਦੀ ਢੱਕਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਠੰਡ-ਮੁਕਤ ਸਮਾਂ ਔਸਤਨ 180 ਦਿਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 200 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[52]

Kyiv (1991–2020, extremes 1881–present) ਦੇ ਪੌਣਪਾਣੀ ਅੰਕੜੇ
ਮਹੀਨਾ ਜਨ ਫ਼ਰ ਮਾਰਚ ਅਪ ਮਈ ਜੂਨ ਜੁਲਾਈ ਅਗ ਸਤੰ ਅਕ ਨਵੰ ਦਸੰ ਸਾਲ
ਉੱਚ ਰਿਕਾਰਡ °C (°F) 13.2
(55.8)		 17.3
(63.1)		 25.3
(77.5)		 30.2
(86.4)		 33.6
(92.5)		 35.5
(95.9)		 39.4
(102.9)		 39.3
(102.7)		 35.7
(96.3)		 27.9
(82.2)		 23.2
(73.8)		 15.2
(59.4)		 39.4
(102.9)
ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਔਸਤਨ ਉੱਚ °C (°F) −0.8
(30.6)		 0.7
(33.3)		 6.5
(43.7)		 15.0
(59.0)		 21.1
(70.0)		 24.6
(76.3)		 26.5
(79.7)		 25.9
(78.6)		 20.0
(68.0)		 12.9
(55.2)		 5.3
(41.5)		 0.5
(32.9)		 13.2
(55.8)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤ °C (°F) −3.2
(26.2)		 −2.3
(27.9)		 2.5
(36.5)		 10.0
(50.0)		 15.8
(60.4)		 19.5
(67.1)		 21.3
(70.3)		 20.5
(68.9)		 14.9
(58.8)		 8.6
(47.5)		 2.6
(36.7)		 −1.8
(28.8)		 9.0
(48.2)
ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਔਸਤਨ ਹੇਠਲਾ °C (°F) −5.5
(22.1)		 −5.0
(23.0)		 −0.8
(30.6)		 5.7
(42.3)		 10.9
(51.6)		 14.8
(58.6)		 16.7
(62.1)		 15.7
(60.3)		 10.6
(51.1)		 5.1
(41.2)		 0.4
(32.7)		 −3.9
(25.0)		 5.4
(41.7)
ਹੇਠਲਾ ਰਿਕਾਰਡ °C (°F) −31.1
(−24.0)		 −32.2
(−26.0)		 −24.9
(−12.8)		 −10.4
(13.3)		 −2.4
(27.7)		 2.5
(36.5)		 5.8
(42.4)		 3.3
(37.9)		 −2.9
(26.8)		 −17.8
(0.0)		 −21.9
(−7.4)		 −30.0
(−22.0)		 −32.2
(−26.0)
ਔਸਤਨ precipitation cm (inches) 38
(1.5)		 40
(1.6)		 40
(1.6)		 42
(1.7)		 65
(2.6)		 73
(2.9)		 68
(2.7)		 56
(2.2)		 57
(2.2)		 46
(1.8)		 46
(1.8)		 47
(1.9)		 618
(24.3)
ਔਸਤਨ extreme snow depth cm (inches) 9
(3.5)		 11
(4.3)		 7
(2.8)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 2
(0.8)		 5
(2.0)		 11
(4.3)
ਔਸਤਨ ਬਰਸਾਤੀ ਦਿਨ 8 7 9 13 14 15 14 11 14 12 12 9 138
ਔਸਤਨ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਦਿਨ 17 17 10 2 0.2 0 0 0 0.03 2 9 16 73
Average relative humidity (%) 83.8 80.2 71.6 61.0 62.4 64.2 65.9 64.4 70.7 77.2 85.0 86.2 72.7
ਔਸਤ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਧੁੱਪ ਦੇ ਘੰਟੇ 42 64 112 162 257 273 287 252 189 123 51 31 1,843
ਸਰੋਤ 1: Pogoda.ru.net,[53] Central Observatory for Geophysics (extremes),[48][49] World Meteorological Organization (humidity 1991–2020)[54]
ਸਰੋਤ 2: Danish Meteorological Institute (sun, 1931–1960)[55]

ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ, ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ

[ਸੋਧੋ]

ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ

[ਸੋਧੋ]

ਕੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਪ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵੇਖੋ)। ਇਹ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਦੋਹਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁਖੀ - ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ - ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਮੁਖੀ - ਕੀਵ ਦੇ ਮੇਅਰ - ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਵੋਟ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀਵ ਦੇ ਮੇਅਰ ਵਿਟਾਲੀ ਕਲਿਟਸਕੋ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 5 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ,[56] ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 25 ਮਈ 2014 ਦੀਆਂ ਕੀਵ ਮੇਅਰ ਚੋਣਾਂ ਲਗਭਗ 57% ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।[57] 25 ਜੂਨ 2014 ਤੋਂ, ਕਲਿਟਸਕੋ ਕੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੀ ਹਨ। [58] ਕਲਿਟਸਕੋ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2020 ਦੇ ਕੀਵ ਸਥਾਨਕ ਚੋਣ ਵਿੱਚ 50.52% ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ, ਚੋਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ।[59]

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਹਿਮ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਰੁਸ਼ੇਵਸਕੀ ਸਟ੍ਰੀਟ (ਵੁਲਿਤਸੀਆ ਮਿਖਾਇਲੋ ਹਰੁਸ਼ੇਵਸਕੋਹੋ) ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਸਟ੍ਰੀਟ (ਵੁਲਿਤਸੀਆ ਇੰਸਟੀਤੁਤਸਕਾ) 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਹਰੁਸ਼ੇਵਸਕੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦਾ ਨਾਮ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਮਿਖਾਇਲੋ ਹਰੁਸ਼ੇਵਸਕੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸੈਂਟਰਲ ਰਾਡਾ' ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 'ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਯੂਕਰੇਨ-ਰੂਸ' (History of Ukraine-Rus') ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਸਰਕਾਰੀ ਇਲਾਕਾ' (ਉਰਿਆਦੋਵੀ ਕਵਾਰਤਾਲ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕੌਂਸਲ ਖਰੇਸ਼ਚੈਟਿਕ ਸਟਰੀਟ 'ਤੇ ਕੀਵ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਓਬਲਾਸਟ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕੌਂਸਲ ਪਲੋਸ਼ਚਾ ਲੇਸੀ ਉਕਰਿੰਕੀ ("ਲੇਸਿਆ ਉਕਰਿੰਕਾ ਸਕੁਏਅਰ") 'ਤੇ ਓਬਲਾਸਟ ਕੌਂਸਲ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਰਾਜਨੀਤੀ

[ਸੋਧੋ]

2013 ਤੱਕ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਏਕੀਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਖੌਤੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ।[60] ਫਰਵਰੀ 2014 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਿਓਲੋਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ, ਕੀਵ ਵਿੱਚ 5.3% ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ "ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ", ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ 12.5 ਸੀ। [61]

ਉਪ-ਵਿਭਾਗ

[ਸੋਧੋ]

ਰਵਾਇਤੀ ਉਪ-ਵੰਡ

[ਸੋਧੋ]
ਡਨੀਪ੍ਰੋਵਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੇਰੇਜ਼ਨੀਆਕੀ ਇਲਾਕੇ

ਡਨੀਪਰ ਨਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਵ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ। ਕੀਵ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ "ਖੱਬਾ ਕੰਢਾ" ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਖੇਤਰ ਹਨ।

ਕੀਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5,000 ਤੋਂ 100,000 ਵਸਨੀਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕੀਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਰਸਮੀ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ 1810 ਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 4 ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: ਪੇਚਰਸਕ, ਸਟਾਰੀ ਕੀਵ, ਅਤੇ ਪੋਡਿਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ। 1833-1834 ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਰ ਨਿਕੋਲਸ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਵ ਨੂੰ 6 ਪੁਲਿਸ ਰਿਆਸਤਾਂ (ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 10 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1917 ਵਿੱਚ, 8 ਰਾਇਨ ਕੌਂਸਲਾਂ ( ਡੂਮਾ ) ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ 6 ਪਾਰਟੀ-ਖੇਤਰ ਰਾਇਨ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਰਸਮੀ ਉਪ-ਵੰਡ

[ਸੋਧੋ]
ਕੀਵ ਦੇ ਦਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਖੇਤਰ) :

ਸੋਵੀਅਤ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰੇਅਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਨਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉੱਘੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ-ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਮੈਂਬਰ ਆਖਰਕਾਰ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪਸੰਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਨਵੇਂ, ਨਵੇਂ ਦਿਮਾਗਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਵ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਗਏ।

ਆਖਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੁਧਾਰ 2001 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 14 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 10 ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਓਲੇਕਸੈਂਡਰ ਓਮੇਲਚੇਂਕੋ (1999 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਮੇਅਰ) ਦੇ ਅਧੀਨ, ਕੁਝ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਰਲੇਵੇਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਹੋਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 10 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 7 ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੇਅਰ (ਲਿਓਨਿਡ ਚੇਰਨੋਵੇਟਸਕੀ) ਦੀ ਚੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਕੌਂਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਸੀਮਤ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[62]

ਜਨਸੰਖਿਆ

[ਸੋਧੋ]
2022 ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਪਿਰਾਮਿਡ

ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 2,847,200 ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ।[63]

ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਬਾਦੀ

[ਸੋਧੋ]
Historical population
ਸਾਲਅ.±%
120036,000 ~
50,000[lower-alpha 1][24]		—    
12462,000[lower-alpha 2]—    
15524,500[66]+125.0%
15716,250[66]+38.9%
162211,000[66]+76.0%
164715,000+36.4%
166610,000−33.3%
176342,000+320.0%
179719,000−54.8%
183536,500+92.1%
184550,000+37.0%
185656,000+12.0%
186571,300+27.3%
18741,27,500+78.8%
18841,54,500+21.2%
18972,47,700+60.3%
19054,50,000+81.7%
19094,68,000+4.0%
19124,42,000−5.6%
19146,26,300+41.7%
19174,30,500−31.3%
19195,44,000+26.4%
19223,66,000−32.7%
19234,13,000+12.8%
19265,13,000+24.2%
19305,78,000+12.7%
19409,30,000+60.9%
19431,80,000−80.6%
19569,91,000+450.6%
195911,09,840+12.0%
197016,31,908+47.0%
197921,43,855+31.4%
198926,02,754+21.4%
200126,11,327+0.3%
201127,99,199+7.2%
202229,52,301+5.5%

ਆਲ-ਯੂਕਰੇਨੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2001 ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,611,327 ਸੀ।[67] ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਈਡ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 1,393,000 (53.3%) ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਅਤੇ 1,219,000 (46.7%) ਪੁਰਸ਼ ਸਨ। ਪਿਛਲੀ ਜਨਗਣਨਾ (1989) ਨਾਲ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੁਆਰਾ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਫਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਗਭਗ 1,069,700 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉੱਚ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ 1989 ਤੋਂ ਬਾਅਦ 21.7% ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕੇ ਬੇਕਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਜੂਨ 2007 ਦੇ ਗੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਨੁਮਾਨ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰਜ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ) ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 35 ਲੱਖ ਸੀ।[68]

ਨਸਲੀ ਰਚਨਾ

[ਸੋਧੋ]

ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਵ (Kyiv) ਦੀ ਨਸਲੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ। ਰਸ਼ੀਅਨ ਜਿਓਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੁਆਰਾ 2 ਮਾਰਚ 1874 ਨੂੰ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਵ ਵਿੱਚ 1,27,205 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 80% ਲੋਕ "ਰੂਸੀ" ਬੋਲਦੇ ਸਨ, 11% "ਯਹੂਦੀ" (ਯਿੱਦੀਸ਼), 6% ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ 2% ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। "ਰੂਸੀ" ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, 39% ਨੂੰ 'ਲਿਟਲ ਰਸ਼ੀਅਨ' (ਯੂਕਰੇਨੀ) ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 30% ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਕੀ ਬਚੇ "ਰੂਸੀ" ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 10% ਹੀ 'ਗ੍ਰੇਟਰ ਰਸ਼ੀਅਨ' (ਰੂਸੀ) ਅਤੇ 2% ਬੇਲਾਰੂਸੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਬਾਕੀ 49% ਲੋਕ "ਆਮ ਰੂਸੀ ਬੋਲੀ" ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ।[89] 1897 ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਗ੍ਰੇਟਰ ਰਸ਼ੀਅਨ' ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 54% ਹੋ ਗਈ; 'ਲਿਟਲ ਰਸ਼ੀਅਨ' ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 22% ਸੀ। ਯਹੂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ 12% ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ 6.7% ਸਨ।[69]

ਸਤੰਬਰ 1917 ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਕੀਵ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ-ਜਨਗਣਨਾ ਤੱਕ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਯੂਕਰੇਨੀ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ 16% ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੂਸੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ 50% 'ਤੇ ਬਹੁਮਤ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਮਾਰਚ 1919 ਵਿੱਚ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਕੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਵਿੱਚ 25% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਆਬਾਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। [70] 1926 ਦੀ ਸੋਵੀਅਤ ਜਨਗਣਨਾ ਤੱਕ, ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ, 41.6% 'ਤੇ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਰੂਸੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ 25.5% ਸਨ। 1959 ਦੀ ਸੋਵੀਅਤ ਜਨਗਣਨਾ ਤੱਕ, ਕੀਵ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 60% ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1874 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ।[71]

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 130 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੌਮੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 2,110,800 ਲੋਕ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 82.2% ਹਨ। ਰੂਸੀ 337,300 (13.1%), ਯਹੂਦੀ 17,900 (0.7%), ਬੇਲਾਰੂਸੀ 16,500 (0.6%), ਪੋਲਿਸ਼ 6,900 (0.3%), ਅਰਮੀਨੀਆਈ 4,900 (0.2%), ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ 2,600 (0.1%), ਤਾਤਾਰ 2,500 (0.1%), ਜਾਰਜੀਅਨ 2,400 (0.1%), ਮੋਲਡੋਵੀਅਨ 1,900 (0.1%) ਹਨ।[72]

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ 2015 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀਵ ਦੇ 94% ਲੋਕ ਨਸਲੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਨ, ਅਤੇ 5% ਨਸਲੀ ਰੂਸੀ ਸਨ। [73] ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਰ-ਸਲਾਵ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਤਾਤਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਕਾਕੇਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ

[ਸੋਧੋ]

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਦੋਵੇਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਕੀਵ ਦੀ ਲਗਭਗ 75% ਆਬਾਦੀ ਨੇ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ "ਯੂਕਰੇਨੀ" ਦਿੱਤਾ, ਲਗਭਗ 25% ਨੇ "ਰੂਸੀ" ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।[74] 2006 ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 23% ਕੀਵ ਵਾਸੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, 52% ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 24% ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।[75] 2003 ਦੇ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ "ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਹੋ?" ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ 52% ਨੇ ਕਿਹਾ "ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੂਸੀ", 32% ਨੇ ਕਿਹਾ "ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਮਾਪ ਵਿੱਚ", 14% ਨੇ "ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੂਕਰੇਨੀ", ਅਤੇ 4.3% ਨੇ "ਸਿਰਫ਼ ਯੂਕਰੇਨੀ" ਕਿਹਾ।[76]

1897 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਵ ਦੇ ਲਗਭਗ 240,000 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 56% ਆਬਾਦੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਸੀ, 23% ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਸੀ, 13% ਯਿੱਦੀਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਸੀ, 7% ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 1% ਬੇਲਾਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਸੀ।[77]

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ 2015 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਯੂਕਰੇਨੀ (27%), ਰੂਸੀ (32%), ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ (40%) ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਸੁਮੇਲ ਸੀ।[78]

ਯਹੂਦੀ

[ਸੋਧੋ]

ਕੀਵ ਦੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਰਹੀ।[79] 1882 ਵਿੱਚ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ 1905 ਵਿੱਚ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ 81,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ।[80] 1939 ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 224,000 ਯਹੂਦੀ ਸਨ, [79] ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜੂਨ 1941 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਉੱਤੇ ਜਰਮਨ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ। 29 ਅਤੇ 30 ਸਤੰਬਰ 1941 ਨੂੰ, ਲਗਭਗ 34,000 ਕੀਵਨ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਬਾਬੀ ਯਾਰ ਵਿਖੇ ਵੇਹਰਮਾਕਟ, ਐਸਐਸ, ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਹਾਇਕ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[81][82]

ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਕੀਵ ਵਾਪਸ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਸਤੰਬਰ 1945 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ।[83] 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਕੀਵ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 20,000 ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਿਨਾਗੌਗ ਹਨ: ਗ੍ਰੇਟ ਕੋਰਲ ਸਿਨਾਗੌਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰੌਡਸਕੀ ਕੋਰਲ ਸਿਨਾਗੌਗ। [84]

ਸਿਟੀਸਕੇਪ

[ਸੋਧੋ]

ਆਧੁਨਿਕ ਕੀਵ ਪੁਰਾਣੀਆਂ (ਕੀਵ ਨੇ 1907-1914 ਦੌਰਾਨ ਬਣੀਆਂ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ)[85] ਅਤੇ ਨਵੀਂ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਟੋਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁਦ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਯੂਕਰੇਨੀ SSR ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖਾਰਕਿਵ ਤੋਂ ਕੀਵ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ "ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼" ਦੇਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। [85] ਇੱਕ ਸ਼ੋਅਕੇਸ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਇਸ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਰੇਸ਼ਚੈਟਿਕ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਨੇਜ਼ਾਲੇਝਨੋਸਤੀ (ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਚੌਕ) ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਸਨ।[85] ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾਰ ਨਾ ਹੋਏ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਚਰਸਕ, ਲਿਪਕੀ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਕੁਏਅਰ, ਅਤੇ ਮਾਈਖਾਈਲਿਵਸਕਾ ਸਕੁਏਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।[85]

ਪੈਸੇ ਦੀ ਘਾਟ (1930-1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ ਕੀਵ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, (ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਅਤੇ ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ) ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[85] 1970 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੀਵ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ ਦੇ ਫਿੱਕੇ ਪੀਲੇ, ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਵੀਆਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿੰਦੀਦਾਰ ਵਿਪਰੀਤਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਫੈਲਾਅ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਪਨਗਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਵਧੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਪੇਚਰਸਕ ਅਤੇ ਖਰੇਸ਼ਚੈਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਖਾਰਕਿਵਸਕੀ ਇਲਾਕੇ ਜਾਂ ਡਨੀਪਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਓਬੋਲੋਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣਾ ਵੀ ਵੱਕਾਰੀ ਹੈ।

ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੇ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰੀ ਹੋਟਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ। ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 2005 ਵਿੱਚ ਵੀਜ਼ਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ,[86] ਯੂਕਰੇਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੀਵ, ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਵੇਂ ਮੌਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੀਵ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖਰੇਸ਼ਚੈਟਿਕ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਨੇਜ਼ਾਲੇਝਨੋਸਤੀ। ਕੀਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਂਡਰੀਵਸਕੀ ਡਿਸੈਂਟ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਕਰੇਤਾ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰਵਾਇਤੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਲਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਸਤੂਆਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ, ਗੇਮ ਸੈੱਟ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਤਰੰਜ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਗਹਿਣੇ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ। [87]

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਨਫਰੰਸ 2009 ਵਿੱਚ, ਕੀਵ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ TOP30 ਯੂਰਪੀਅਨ ਗ੍ਰੀਨ ਸਿਟੀ ਇੰਡੈਕਸ (30ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[88]

ਕੀਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸੇਂਟ ਸੋਫੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ ਅਤੇ ਕੀਵ ਪੇਚਰਸਕ ਲਵਰਾ (ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਮੱਠ) ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀਨਸਕੀ ਪੈਲੇਸ (1745 ਤੋਂ 1752 ਤੱਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ 1870 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ), ਕਈ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਂਟ ਮਾਈਕਲਜ਼ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ, ਸੇਂਟ ਐਂਡਰਿਊਜ਼, ਸੇਂਟ ਵੋਲੋਡੀਮਿਰਜ਼, ਸੇਂਟ ਸਿਰਿਲਜ਼, ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗੋਲਡਨ ਗੇਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕੀਵ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਧੁਨਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਡਨੀਪਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਟਾਈਟੇਨੀਅਮ ਦੀ ਬਣੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਦਰ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੋਰੀ ਸਕੁਏਅਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸਿਲੰਡਰ ਵਾਲਾ ਸਲੂਟ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਣਜਾਣ ਸੈਨਿਕ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮਕਬਰੇ 'ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਲਾਟ, ਅਤੇ ਚਿਮੇਰਾਸ ਵਾਲਾ ਘਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕੀਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਖਾਇਲ ਮਿਕੇਸ਼ਿਨ ਦੀ ਸੇਂਟ ਸੋਫੀਆ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਬੋਹਦਾਨ ਖਮੇਲਨੀਤਸਕੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਮਹਾਨ (ਸੇਂਟ ਵਲਾਦੀਮੀਰ), ਰੂਸ ਦਾ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸੇਂਟ ਵੋਲੋਡੀਮੀਰ ਹਿੱਲ ਤੋਂ ਪੋਡਿਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਕੀ, ਸ਼ਚੇਕ ਅਤੇ ਖੋਰੀਵ ਅਤੇ ਲਿਬਿਡ, ਡਨੀਪਰ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਦਾ ਸਮਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਚੌਕ 'ਤੇ, ਦੋ ਸਮਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕੀਵ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੱਖਿਅਕ ਮਾਈਕਲ ਆਰਚੈਂਜਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਢ, ਦੇਵੀ-ਰੱਖਿਅਕ ਬੇਰੇਹਿਨੀਆ, ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਥੰਮ੍ਹ ਦੇ ਉੱਪਰ।

ਸੱਭਿਆਚਾਰ

[ਸੋਧੋ]
ਕੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ
ਕੀਵ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਠਪੁਤਲੀ ਥੀਏਟਰ
ਕੀਵ ਦੇ 2005 ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਮੈਦਾਨ ਨੇਜ਼ਾਲੇਜ਼ਨੋਸਤੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕੀਵ ਪੂਰਬੀ ਸਲਾਵਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕੀਵਨ ਰਸ ਦੇ ਈਸਾਈਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਘੂੜਾ ਸੀ। ਕੀਵ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਪੇਖਿਕ ਪਤਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ, ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਕੀਵ ਪੇਚਰਸਕ ਲਾਵਰਾ (ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਮੱਠ) ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਸੋਫੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵੀ ਹਨ। ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਥਾਨ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸੱਤ ਅਜੂਬਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।ਸਤੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸੇਂਟ ਸੋਫੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ ਅਤੇ ਕੀਵ ਪੇਚਰਸਕ ਲਵਰਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, "ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਬਕਾਇਆ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਮੁੱਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇਣ ਲਈ ਹੁਣ ਅਨੁਕੂਲ ਹਾਲਾਤ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਸੰਭਾਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ"। ਇਹ ਸੂਚੀ 1972 ਦੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜੁਟਾਉਣਾ ਹੈ।[89][90][91]

ਕੀਵ ਦੇ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ, ਇਵਾਨ ਫ੍ਰੈਂਕੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡਰਾਮਾ ਥੀਏਟਰ, ਲੇਸਿਆ ਯੂਕਰੇਨਕਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਥੀਏਟਰ, ਕੀਵ ਕਠਪੁਤਲੀ ਥੀਏਟਰ, ਅਕਤੂਬਰ ਪੈਲੇਸ, ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1946 ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਥੀਏਟਰ, ਇੱਕ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੰਸਰਟ ਹਾਲ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟਿਕਟਾਂ "ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਮੂਹਾਂ" ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।[1]

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੋਵਜ਼ੇਂਕੋ ਫਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓ ਅਤੇ ਕੀਵ ਸਰਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਪਿੰਚੁਕ ਆਰਟ ਸੈਂਟਰ, ਕੀਵ ਪਿਕਚਰ ਗੈਲਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਅਤੇ ਇਵਾਨ ਹੋਂਚਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ।

2005 ਵਿੱਚ, ਕੀਵ ਨੇ 50ਵੇਂ ਸਾਲਾਨਾ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ 62ਵੇਂ ਸਾਲਾਨਾ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।

ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਈ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਗਾਣੇ ਰੂਸੀ, ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣੇ ਹਨ " ਮੇਰੇ ਕੀਵ ਦੇ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ? " ਅਤੇ "ਕਾਈਵ ਵਾਲਟਜ਼"। ਮਸ਼ਹੂਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਓਲੇਕਸੈਂਡਰ ਬਿਲਾਸ ਨੇ "ਲੀਜੈਂਡ ਆਫ਼ ਕੀਵ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਓਪੇਰੇਟਾ ਲਿਖਿਆ।

ਆਕਰਸ਼ਣ

[ਸੋਧੋ]

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਵ (Kyiv) ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਹੀ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ 'ਹੌਰਸ-ਚੈਸਟਨਟ' (horse-chestnut) ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ।

ਕੀਵ ਨੂੰ ਦੋ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪਾਰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹਰੇ ਭਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡਨੀਪਰ ਨਦੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਰੀਆਂ-ਭਰੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਫੌਜੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਵੇਨੇਤਸੀਸਕੀ (ਜਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਰਕ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਸਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਟਰੋ ਜਾਂ ਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ, ਤੈਰਾਕੀ ਬੀਚ, ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਅਤੇ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਟਰੂਖਾਨਿਵ, ਮੁਰੋਮੇਟਸ ਅਤੇ ਡੋਲੋਬੇਟਸਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡਾਰਨਿਤਸੀਆ ਸਬਵੇਅ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਿਕਟਰੀ ਪਾਰਕ ( ਪਾਰਕ ਪੇਰੇਮੋਹੀ ) ਸਟਰੌਲਰਾਂ, ਜੌਗਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਉਣਾ, ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੋਰੰਜਨ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ 'ਤੇ ਮਛੇਰੇ ਅਕਸਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਆਈਸ ਸਕੇਟ ਨਾਲ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਤੈਰਾਕੀ ਜਾਂ ਧੁੱਪ ਸੇਕਣ ਲਈ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਦਾ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਕਈ ਵਾਰ 30 to 34 °C (86 to 93 °F) ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਈਰੋਹੀਵ ਓਪਨ-ਏਅਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ

ਕੀਵ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ( ਮੈਦਾਨ ਨੇਜ਼ਾਲੇਜ਼ਨੋਸਤੀ ਅਤੇ ਖਰੇਸ਼ਚੈਟਿਕ ਸਟ੍ਰੀਟ) ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਹਰੀ ਪਾਰਟੀ ਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਨੇੜਲੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ, ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਕੈਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੀਕਐਂਡ ਅਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੇਂਦਰੀ ਸੜਕਾਂ ਆਟੋ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਈ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਐਂਡਰੀਵਸਕੀ ਡੀਸੈਂਟ ਕੀਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਰਿਚਰਡ ਦ ਲਾਇਨਹਾਰਟ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਬਾਰੋਕ-ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸੇਂਟ ਐਂਡਰਿਊਜ਼ ਚਰਚ ; ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੇਖਕ ਮਿਖਾਇਲ ਬੁਲਗਾਕੋਵ ਦਾ ਘਰ ; ਕੀਵ ਅਤੇ ਨੋਵਗੋਰੋਡ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰਿੰਸ ਯਾਰੋਸਲਾਵ ਦ ਵਾਈਜ਼ ਦਾ ਸਮਾਰਕ; ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਮਾਰਕ।[92][93]

ਕੀਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਉਪਜ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬੇਸਾਰਾਬਸਕੀ ਮਾਰਕੀਟ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਜਾਂ ਰਾਇਨੋਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਕਲਪਨਾਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮੇਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਜ਼ ਮਿਲਣਗੇ: ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸਮੋਕ ਕੀਤਾ ਮੀਟ, ਮੱਛੀ, ਪਨੀਰ, ਸ਼ਹਿਦ, ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਣੇ ਸਮੇਟਾਨਾ (ਖਟਾਈ ਕਰੀਮ), ਕੈਵੀਅਰ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ, ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਨ, ਔਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ, ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ। ਹਰੇਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਸ ਸਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ, ਕਾਰ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ, ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ, ਕੱਪੜੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਈਰੋਹੀਵ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਲੋਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 1.5 square kilometres (1 sq mi) । ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ "ਛੋਟੇ-ਪਿੰਡ" ਹਨ ਜੋ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੇਂਡੂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਗਲੀਆਂ, ਗੋ-ਕਾਰਟ ਟਰੈਕ, ਪੇਂਟਬਾਲ ਸਥਾਨ, ਬਿਲੀਅਰਡ ਹਾਲ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਰੇਂਜ ਵੀ। 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਕੀਵ ਚਿੜੀਆਘਰ 40 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਬੀਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ 328 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ 2,600 ਜਾਨਵਰ ਹਨ"।[94]

ਖੇਡਾਂ

[ਸੋਧੋ]

ਸਾਲਾਨਾ 5.5-kilometre (3.4-mile) "ਰਨ ਅੰਡਰ ਦ ਚੈਸਟਨਟਸ" ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਨਤਕ ਖੇਡ ਸਮਾਗਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਫੁਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਫਸੀ ਡਾਇਨਾਮੋ ਕੀਵ, ਐਫਸੀ ਓਬੋਲੋਨ ਕੀਵ, ਐਫਸੀ ਸੀਐਸਕੇਏ ਕੀਵ, ਐਫਸੀ ਆਰਸੇਨਲ ਕੀਵ, ਐਫਸੀ ਲਿਵੀ ਬੇਰੇਹ ਕੀਵ, ਐਫਸੀ ਲੋਕੋਮੋਤੀਵ ਕੀਵ, ਐਫਸੀ ਐਟਲੇਟ ਕੀਵ ਅਤੇ ਐਫਸੀ ਰੇਬੇਲ ਕੀਵ ਅਤੇ ਕਾਇਵ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਡਾਇਨਾਮੋ ਕੀਵ ਅਤੇ ਐਫਸੀ ਰੇਬਲ ਕੀਵ, ਓਬੋਲੋਨ ਕੀਵ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਯੂਕਰੇਨੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਇਹਨਾਂ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਡਾਇਨਾਮੋ ਕੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 1991 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਢਹਿਣ ਤੱਕ, ਕਲੱਬ ਨੇ 13 USSR ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, 9 USSR ਕੱਪ, ਅਤੇ 3 USSR ਸੁਪਰ ਕੱਪ ਜਿੱਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਇਨਾਮੋ ਸੋਵੀਅਤ ਟੌਪ ਲੀਗ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਕਲੱਬ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੈਰ-ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸੋਕਿਲ ਕੀਵ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਬੀਸੀ ਬੁਡੀਵੇਲਨੀਕ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕਲੱਬ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੀਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੁਡੀਵੇਲਨੀਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1945 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਸੋਕਿਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1963 ਵਿੱਚ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਹੋਂਦ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚ ਕੀਵ ਪੈਲੇਸ ਆਫ਼ ਸਪੋਰਟਸ ਵਿਖੇ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 1980 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੌਰਾਨ, ਕੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਓਲੰਪਿਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ ਅਤੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਕਰਵਾਏ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1 ਦਸੰਬਰ 2008 ਤੋਂ, ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਯੂਰੋ 2012 ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ UEFA ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਗਏ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਕਟਰ ਯਾਨੁਕੋਵਿਚ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, [2] ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਕੀਰਾ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਯੂਰੋ 2012 ਦੌਰਾਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ/ਖੇਡ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਲੇਰੀ ਲੋਬਾਨੋਵਸਕੀ ਡਾਇਨਾਮੋ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਮਹਿਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ 2011 ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣੇ ਓਲੰਪਿਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਖੇਡੇਗੀ।

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ

[ਸੋਧੋ]

UEFA ਯੂਰੋ 2012 ਫੁੱਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਰੰਗ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੀਵ ਟਰਾਮ

2005 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਲਈ ਵੀਜ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। [3] 2008-2009 ਦੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਵਾਧਾ 23% ਸੀ। [4] 2009 ਵਿੱਚ, ਕੁੱਲ 1.6 ਕੀਵ ਦੇ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਅਨ ਸੈਲਾਨੀ ਠਹਿਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 259,000 ( ਅੰ. 16%) ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਨ।

UEFA ਯੂਰੋ 2012 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ 1.8 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਗਿਣਤੀ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਈ ਸੀ। 2018 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ 850,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਵ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2013 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ 660,000 ਸੈਲਾਨੀ ਆਏ ਸਨ। 2018 ਤੱਕ, ਮਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਹੋਟਲ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਦਰ ਔਸਤਨ 45-50% ਹੈ। ਹੋਸਟਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਲਗਭਗ 90% ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਚਾਰ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ 65-70%। ਛੇ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 50-55% ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਸੈਲਾਨੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਈ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੈਲਾਨੀ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਮਈ ਤੱਕ।[5]

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ

[ਸੋਧੋ]

ਘੋੜੇ ਦੇ ਚੈਸਟਨਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕੀਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।[6] ਇਹ 1969 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕੋਟ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।[6]

ਆਰਥਿਕਤਾ

[ਸੋਧੋ]

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੀਵ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਹੈ। 1 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ, ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 238,000 ਵਪਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਨ। [7]

ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ 2004 ਅਤੇ 2008 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ, ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤਨ 11.5% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। [8] [9] ਵੱਡੀ ਮੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2009 ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰੀ ਉਤਪਾਦ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 13.5% ਘਟ ਗਿਆ। [8] ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ, ਪਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ 1.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਸੀ। [9] ਕੀਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਬਾਕੀ ਯੂਕਰੇਨ ਵਾਂਗ, 2010 ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਠੀਕ ਹੋਈ। ਕੀਵ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਆਮਦਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਈ ਮੱਧ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਨ (ਭਾਵ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ)।

ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਆਰਥਿਕ ਅਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ - 2005-2008 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਰਫ 3.75%। [10] ਦਰਅਸਲ, ਭਾਵੇਂ 2009 ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਦਰ 7.1% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 9.6% ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਰਹੀ।

ਲੇਸਿਆ ਉਕਰਿੰਕਾ ਬੁਲੇਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ

ਜਨਵਰੀ 2022 ਤੱਕ, ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਮਾਸਿਕ ਤਨਖਾਹ 21,347 UAH (€540) ਕੁੱਲ ਅਤੇ 17,184 UAH (€430) ਸ਼ੁੱਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

ਕੀਵ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਣਜ ਦਾ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਫਟੋਗਾਜ਼ ਯੂਕਰੇਨੀ, ਐਨਰਗੋਰੀਨੋਕ ਅਤੇ ਕੀਵਸਟਾਰ, ਦਾ ਘਰ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ 18% ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਉਸਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ 24% ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ।ਕੀਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਅਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ ਦੀਆਂ ਔਸਤ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। [19] ਕੀਵ ਵਪਾਰਕ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਦਫਤਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਲੀਵਰ ਅਤੇ ਪਾਰਸ ) ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡ੍ਰੀਮ ਟਾਊਨ ਅਤੇ ਓਸ਼ੀਅਨ ਪਲਾਜ਼ਾ ) ਹਨ।

ਮਈ 2011 ਵਿੱਚ, ਕੀਵ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ 15-ਸਾਲਾ ਵਿਕਾਸ ਰਣਨੀਤੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ EUR82 ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 2025 ਤੱਕ ਅਰਬਾਂ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼।

2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
ਨਾਮਾਤਰ ਜੀਆਰਪੀ (ਯੂਏਐੱਚ ਬੀਐਨਯੂ [95][96] 61.4 77.1 95.3 135.9 169.6 169.5 196.6 223.8 275.7 312.6 357.4 451.7 559.1 699.4 833.3 949.6 1014.7 1276.4
ਨਾਮਾਤਰ ਜੀਆਰਪੀ (ਯੂਐਸਡੀ bn * * [95][96][97][98] 11.5 15.0 18.9 26.9 32.2 21.8 24.8 28.0 34.5 39.1 30.1 20.7 21.9 26.3 30.6 36.7 37.6 46.1
ਨਾਮਾਤਰ ਜੀਆਰਪੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ (ਯੂਐਸਡੀ * * * * [95][97] 4,348 5,616 6,972 9,860 11,693 7,841 8,875 10,007 12,192 13,687 10,443 7,139 7,504 8,973 10,411 12,414 12,695 15,582
ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਜਰਤ (USD * * [97][99][100] 182 259 342 455 584 406 432 504 577 627 452 308 338 419 498 610 634 742
ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ (% * * * [101] n/a 4.6 3.8 3.3 3.3 7.1 6.4 6.1 6.0 5.7 7.2 7.5 7.1 7.4 6.6 6.2 n/a n/a
ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੀ (ਯੂਏਐੱਚ ਬੀਐਨਯੂ [102] n/a n/a n/a 34.87 46.50 42.79 50.09 62.80 73.00 77.14 n/a n/a n/a n/a n/a n/a n/a n/a
ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੀ (ਯੂਐਸਡੀ ਬੀਐਨਯੂ [102][97] n/a n/a n/a 6.90 8.83 5.49 6.31 7.88 9.14 9.65 n/a n/a n/a n/a n/a n/a n/a n/a
ਸਿੱਧਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ (ਯੂ. ਐਸ. ਡੀ.) [103] 2.1 3.0 4.8 7.0 11.7 16.8 19.2 21.8 24.9 27.3 n/a n/a n/a n/a n/a n/a n/a n/a

ਉਦਯੋਗ

[ਸੋਧੋ]

ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਭਾਵ, ਬਿਜਲੀ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ (ਕੁੱਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 26%), ਭੋਜਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ (22%), ਰਸਾਇਣਕ (17%), ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (13%) ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਛਪਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ (11%) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।[104] ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਇਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਇੱਥੇ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉੱਦਮ

[ਸੋਧੋ]
  • ਐਂਟੋਨੋਵ ਸੀਰੀਅਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਪਲਾਂਟ (ਸਾਬਕਾ ਏਵੀਐਂਟ), ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ
  • ਐਰੋਸ, ਛੋਟੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ
  • ਡਾਰਨੀਟਸਿਆ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀ
  • ਫਾਰਮਾਕ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀ
  • ਵਿਆਕਰਣ ਸਾਫਟਵੇਅਰ
  • ਕੁਜ਼ਨੀਆ ਨਾ ਰਾਇਬਾਲਸਕੋਮੂ, ਨੇਵਲ ਉਤਪਾਦਨ
  • ਕੀਵ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਰਿਪੇਅਰ ਪਲਾਂਟ 410, ਜ਼ੁਲੀਆਨੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ' ਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਫੈਕਟਰੀ
  • ਕੀਵ ਆਰਸਨਲ (ਸਾਬਕਾ ਹਥਿਆਰ ਨਿਰਮਾਤਾ), ਆਪਟਿਕ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ।
  • ਕੀਵ ਰੋਸ਼ਨ ਫੈਕਟਰੀ, ਮਿਠਾਈਆਂ
  • ਕੀਵਮਿਸਕਬਡ, ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ
  • ਓਬੋਲੋਨ ਬਰੂਅਰੀ
  • ਫਿਲਿਪ ਮੌਰਿਸ ਯੂਕਰੇਨ, ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਕ
  • ਸਲਾਵੁਟਿਚ ਬਰੂਅਰੀ

ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ

[ਸੋਧੋ]

ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ

[ਸੋਧੋ]
ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ

ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕਈ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਈ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੀਵ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2016 ਵਿੱਚ, UNIT ਫੈਕਟਰੀ (ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਈਟੀ ਫੈਕਟਰੀ) ਖੁੱਲ੍ਹੀ। ਇਹ ਆਈਟੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ਫਾਰਮੈਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਸਾਰੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਫਤ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ (TCDC), BIONIC ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਓਪਨ ਇੰਟਰ-ਕਾਰਪੋਰੇਟ IT-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ - VR ਲੈਬ (Crytek) ਅਤੇ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਲੈਬ ਹਨ।[105]

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿੱਖਿਆ

[ਸੋਧੋ]

ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ ਕੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,[106] ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ "ਕੀਵ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ", [107] ਕੀਵ-ਮੋਹਿਲਾ ਅਕੈਡਮੀ [108] ਅਤੇ ਕੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੇਡ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕਸ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੋਹੀਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1632 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1834 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 200 ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ,[109] ਜੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ।

ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ

[ਸੋਧੋ]

ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 530 ਜਨਰਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 680 ਨਰਸਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਹਨ।[110] ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਕੂਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਈਵੈਂਜਲ ਥੀਓਲਾਜੀਕਲ ਸੈਮੀਨਰੀ ਹਨ।

ਜਨਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ

[ਸੋਧੋ]

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਨਾਡਸਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।[111] ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਡੀਸਨ ਮੋਮ ਦੇ ਸਿਲੰਡਰਾਂ 'ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਯਹੂਦੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਹੂਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (1912–1947) 2005 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਮੈਮੋਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਵਰਲਡ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[112]

ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ

[ਸੋਧੋ]

ਆਵਾਜਾਈ

[ਸੋਧੋ]

ਸਥਾਨਕ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ

[ਸੋਧੋ]

ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ, ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਬੱਸਾਂ, ਟਰਾਲੀ ਬੱਸਾਂ, ਟਰਾਮ, ਟੈਕਸੀ ਅਤੇ ਫਨੀਕੂਲਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਾ-ਸਿਟੀ ਰਿੰਗ ਰੇਲਵੇ ਸੇਵਾ ਵੀ ਹੈ।

ਜ਼ੋਲੋਟੀ ਵੋਰੋਟਾ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ

ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਵ ਮੈਟਰੋ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲਾਈਨਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 66.1 kilometres (41.1 miles) ਹੈ ਅਤੇ 51 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸਥਾਨ ਹਨ)। ਮੈਟਰੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 1.422 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ [113] ਜੋ ਕਿ ਕੀਵ ਦੇ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਭਾਰ ਦਾ 38% ਬਣਦਾ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 519 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਟਰਾਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਾਬਕਾ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟਰਾਮਵੇਅ ਸੀ ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਸਟ੍ਰਾਸੈਂਬਾਹਨ ਅਤੇ ਬੁਡਾਪੇਸਟ ਟਰਾਮਵੇਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸੀ। ਟਰਾਮ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ 139.9 km (86.9 mi) ਹਨ ਟਰੈਕ ਦਾ,[114] ਜਿਸ ਵਿੱਚ 14 km (8.7 mi) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਦੋ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਮ ਲਾਈਨਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 523 ਟ੍ਰਾਮ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ 21 ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ, ਹੁਣ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਟਰਾਲੀ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀਵ ਫਨੀਕੂਲਰ 1902-1905 ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅੱਪਰਟਾਊਨ ਅਤੇ ਪੋਡਿਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਵਪਾਰਕ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਡਨੀਪਰ ਨਦੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੇਂਟ ਵੋਲੋਡੀਮਿਰ ਪਹਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ।

ਸਾਰੀ ਜਨਤਕ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ (ਕੁਝ ਮਿੰਨੀ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕੀਵਪਾਸਟ੍ਰਾਂਸ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੀਵ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਟੈਕਸੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਫਲੈਟ ਰੇਟ ਟੈਰਿਫ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਦੂਰੀ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਹੋਵੇ: ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਟਿਕਟਾਂ ਜਾਂ ਟੋਕਨ ਖਰੀਦਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੀਵ ਮੈਟਰੋ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਟਿਕਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਹੋਰ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਇੱਕ ਸਵਾਰੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।

ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਪਰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟੈਕਸੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ।

ਕੀਵ ਫਨੀਕੂਲਰ

ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲ

[ਸੋਧੋ]
ਬੋਰੀਸਪਿਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ

ਕੀਵ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੜਕਾਂ" ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਰਸਤੇ , ਅਤੇ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟੋ।

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਡਨੀਪਰ ਪੁਲ ਅਤੇ ਦਰਜਨਾਂ ਗ੍ਰੇਡ-ਸੈਪਰੇਟਿਡ ਚੌਰਾਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਨਵੇਂ ਚੌਰਾਹੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਕੀਵ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਦੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੇਡ-ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਰਿੰਗ ਰੋਡ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹਨ।[115][116][117]

2009 ਵਿੱਚ, ਕੀਵ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਮਾੜੀ ਤਕਨੀਕੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਢੁਕਵੀਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।[118]

ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ।

ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ

[ਸੋਧੋ]

ਕੀਵ ਨੂੰ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: 30 kilometres (19 miles) ਦੂਰ ਬੋਰੀਸਪਿਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਛੋਟਾ, ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲਾ ਜ਼ੁਲੀਆਨੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ। ਇੱਥੇ ਹੋਸਟੋਮੇਲ ਕਾਰਗੋ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਧੂ ਸੰਚਾਲਨ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਐਂਟੋਨੋਵ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਆਮ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਰੇਲਵੇ

[ਸੋਧੋ]

ਰੇਲਵੇ ਕੀਵ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਉਪਨਗਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਰੇਲਮਾਰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਯਾਤਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ, 6 ਕਾਰਗੋ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਡਿਪੂ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਯਾਤਰੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੀਵ-ਪਾਸਾਜ਼ਿਰਸਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਲੰਬੀ-ਦੂਰੀ ਦਾ ਯਾਤਰੀ ਟਰਮੀਨਲ ( ਵੋਕਜ਼ਲ ) ਹੈ।

ਕੀਵ ਦੇ ਖੱਬੇ-ਕੰਢੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਡਾਰਨਿਤਸੀਆ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਹੱਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਨਿਰਮਾਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। [119] ਡਨੀਪਰ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੇਲ ਪੁਲ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਡਾਰਨੀਟਸਿਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰੇਲ-ਆਟੋ ਪੁਲ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ।

2011 ਵਿੱਚ, ਕੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕੀਵ ਲਈ ਨਵੀਂ ਅਰਬਨ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਦਿਨ ਭਰ ਮਿਆਰੀ 4 ਤੋਂ 10 ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਰਸਤੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਕੀਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਪਨਗਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੀਵ ਮੈਟਰੋ ਅਤੇ ਫਾਸਟ ਟਰਾਮ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਟਰਚੇਂਜ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੇ ਕਈ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਟਾਪਾਂ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।[120]

ਉਪਨਗਰੀ 'ਕਿਯਵ ਸਿਟੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ' ਟ੍ਰੇਨਾਂ (ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਚਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਜਨਤਕ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਪਨਗਰੀਏ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਪਰ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਚਕਾ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੀਐਚਪੀ-5 ( ТЕЦ-5 ) ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੰਯੁਕਤ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਹੈ।

ਕੀਵ ਤੋਂ ਨੌਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਚਕਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ:[121]

  • ਬਿਲਾ ਤਸਰਕਵਾ - ਉਜ਼ਿਨ
  • ਫਾਸਟੀਵ
  • ਕਲਾਵਡੀਏਵੋ
  • ਮਾਈਰੋਨਿਵਕਾ – ਬੋਹੁਸਲਾਵ
  • ਨਿਜ਼ਯਿਨ
  • ਯੂਕਰੇਨਕਾ
  • russia_ subjects. kgm
  • ਵੈਸ਼ਹੋਰੋਡ
  • ਯਾਹੋਟਿਨ

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਚਕਾ ਸਟਾਪ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਉਪਨਗਰੀਏ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ

[ਸੋਧੋ]

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਹੈ। 'ਕੀਵਵੋਡੋਕਨਾਲ' (Kyivvodokanal) ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸੰਯੁਕਤ-ਸਟਾਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀਵ (Kyiv) ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਾਲੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 4231 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 1798 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਿੱਸਾ ਜਰਜਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੀਵਰੇਜ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 2662 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 830 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਿੱਸਾ ਜਰਜਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ

[ਸੋਧੋ]
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਹੋਰੋਵਿਟਜ਼[[:ਤਸਵੀਰ:Milla Jovovich Cannes Crop.jpg|]][[:ਤਸਵੀਰ:Lifar Harcourt 1941.jpg|]][[:ਤਸਵੀਰ:Self-Portrait (1908 or 1910-1911) (Kazimir Malevich).jpg|]][[:ਤਸਵੀਰ:Ю.Е. Рыбчинский.tif|]][[:ਤਸਵੀਰ:Igor Sikorsky-TIME-1953.jpg|]][[:ਤਸਵੀਰ:Golda Meir 03265u.jpg|]][[:ਤਸਵੀਰ:Feofan Prokopovich.jpg|]][[:ਤਸਵੀਰ:Valeri Lobanovsky.jpg|]]




ਹਵਾਲੇ

[ਸੋਧੋ]
  1. ↑ "Number of present population of Ukraine 1 January 2022" (PDF) (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). UkrStat.gov.ua. 1 January 2022. Archived (PDF) from the original on 10 August 2022. Retrieved 20 February 2023.
  2. ↑ "Number of present population of Ukraine 1 January 2022" (PDF) (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). UkrStat.gov.ua. 1 January 2022. Archived (PDF) from the original on 10 August 2022. Retrieved 20 February 2023.
  3. ↑ "City Mayors: The 500 largest European cities (1 to 100)". www.citymayors.com. Archived from the original on 2 January 2010. Retrieved 19 February 2017.
  4. ↑ "Kiev". TheFreeDictionary.com. Archived from the original on 5 August 2018. Retrieved 4 July 2015.
  5. 1 2 Kyiv Archived 24 November 2016 at the Wayback Machine. at Ukrainian Soviet Encyclopedia
  6. ↑ Kiev Archived 24 November 2016 at the Wayback Machine. in the Ukrainian Soviet Encyclopedia: "Населення періоду мідного віку на тер. К. було носієм т. з. трипільської культури; відомі й знахідки окремих предметів бронзового віку."
  7. ↑ "Kyiv Archived 4 May 2015 at the Wayback Machine.", Encyclopædia Britannica.
  8. ↑ Petro Tolochko, Glib Ivakin, Yaroslava Vermenych.
  9. ↑ Rabinovich GA From the history of urban settlements in the eastern Slavs.
  10. ↑ Kyiv Archived 24 November 2016 at the Wayback Machine. at Ukrainian Soviet Encyclopedia
  11. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  12. ↑ Hazlitt, William (22 February 1851). "The Classical Gazetteer: A Dictionary of Ancient Geography, Sacred and Profane". Whittaker. Archived from the original on 4 August 2020. Retrieved 17 June 2020 – via Google Books.
  13. ↑ History Archived 13 June 2020 at the Wayback Machine..
  14. ↑ dr. Viktor Padányi – Dentu-Magyaria p. 325, footnote 15
  15. ↑ Lowe, Steven; Ryaboy, Dmitriy V. "The Pechenegs". Archived from the original on 27 October 2009. Retrieved 27 October 2009.
  16. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  17. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  18. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  19. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  20. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  21. ↑ . Cambridge, England. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help)
  22. ↑ Janet Martin, Medieval Russia:980–1584, (Cambridge University Press, 1996), 100.
  23. ↑ ਫਰਮਾ:Deprecated archive, University of Toronto Research Repository
  24. 1 2 {{cite book}}: Empty citation (help)
  25. ↑ Martin 2007.
  26. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  27. ↑ Jones, Michael (2000).
  28. ↑ ""Ukraina: Lietuvos epocha, 1320–1569"". Bernardinai.lt (in ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ). 3 May 2010. Archived from the original on 10 August 2023. Retrieved 10 August 2023.
  29. ↑ "Хто побудував київський замок?". Про Україну (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Archived from the original on 1 January 2017. Retrieved 22 October 2023.
  30. ↑ Jerzy Lukowski, W. H. Zawadzki (2006).
  31. ↑ Davies, Norman (1982).
  32. ↑ Magocsi, Paul Robert (1996).
  33. ↑ Т.
  34. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  35. 1 2 3 Magocsi 1996.
  36. ↑ Eugeniusz Romer, O wschodniej granicy Polski z przed 1772 r
  37. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  38. ↑ "The Great Purge under Stalin 1937–38". brama.com. Archived from the original on 24 January 2010. Retrieved 14 January 2010.
  39. ↑ Orlando Figes The Whisperers: Private Life in Stalin's Russia, 2007, ISBN 0805074619, pages 227–315.
  40. ↑ Robert Gellately, Lenin, Stalin, and Hitler: The Age of Social Catastrophe (Knopf, 2007: ISBN 1-4000-4005-1), 720 pages.
  41. ↑ Daniel Goldhagen, Hitler's Willing Executioners (p. 290) – "2.8 million young, healthy Soviet POWs" killed by the Germans, "mainly by starvation... in less than eight months" of 1941–42, before "the decimation of Soviet POWs... was stopped" and the Germans "began to use them as laborers".
  42. ↑ Andy Dougan, Dynamo: Triumph and Tragedy in Nazi-Occupied Kiev (Globe Pequot, 2004: ISBN 1-59228-467-1), p. 83.
  43. ↑ "Babi Yar". Jewish Virtual Library. 2012. Archived from the original on 17 August 2014. Retrieved 6 July 2014.
  44. ↑ "Kiev and Babi Yar". Holocaust Encyclopedia. United States Holocaust Memorial Museum. Archived from the original on 23 March 2010. Retrieved 13 March 2016.
  45. ↑ "У Києві біля водойм відкрито 32 зони для відпочинку, з яких 12 – із можливістю купання" [In Kyiv, 32 recreational zones have been opened near bodies of water, 12 of which allow swimming]. kyivcity.gov.ua (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). 19 June 2020. Archived from the original on 9 August 2020. Retrieved 12 October 2020.
  46. ↑ "У Кличка розповіли, де в Києві можна купатися, а де тільки засмагати. Список" [Klitschko’s office explained where in Kyiv you can swim and where you can only sunbathe]. pravda.com.ua (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). 19 June 2020. Archived from the original on 24 June 2020. Retrieved 12 October 2020.
  47. ↑ "Urban agglomerations with 750,000 inhabitants or more in 2011 and types of natural risks". United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. April 2012. Archived from the original on 6 October 2014. Retrieved 1 September 2013.
  48. 1 2 "ЦГО Кліматичні дані по м.Києву". cgo-sreznevskyi.kyiv.ua (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Central Observatory for Geophysics. Archived from the original on 18 April 2020. Retrieved 12 October 2020.
  49. 1 2 "ЦГО Кліматичні рекорди". cgo-sreznevskyi.kyiv.ua (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Central Observatory for Geophysics. Archived from the original on 31 March 2020. Retrieved 12 October 2020.
  50. ↑ "ЦГО Кліматичні дані по м.Києву". cgo-sreznevskyi.kyiv.ua (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Central Observatory for Geophysics. Archived from the original on 18 April 2020. Retrieved 12 October 2020.
  51. ↑ "ЦГО Кліматичні рекорди". cgo-sreznevskyi.kyiv.ua (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Central Observatory for Geophysics. Archived from the original on 31 March 2020. Retrieved 12 October 2020.
  52. ↑ "Kyiv Archived 4 May 2015 at the Wayback Machine.", Encyclopædia Britannica.
  53. ↑ "Weather and Climate – The Climate of Kyiv" (in ਰੂਸੀ). Weather and Climate (Погода и климат). Archived from the original on 13 December 2019. Retrieved 8 November 2021.
  54. ↑ "Kyiv Climate Normals 1991–2020" (CSV). World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020). National Centers for Environmental Information. Archived from the original (CSV) on 20 April 2025. Retrieved 20 April 2025.
  55. ↑ Cappelen, John; Jensen, Jens. "Ukraine – Kyiv" (PDF). Climate Data for Selected Stations (1931–1960) (in ਡੈਨਿਸ਼). Danish Meteorological Institute. p. 332. Archived from the original (PDF) on 27 April 2013. Retrieved 1 April 2016.
  56. ↑ Vitali Klitschko sworn in as mayor of Kyiv Archived 11 November 2020 at the Wayback Machine., Interfax-Ukraine (5 June 2014)
  57. ↑ Klitschko officially announced as winner of Kyiv mayor election Archived 7 September 2020 at the Wayback Machine., Interfax-Ukraine (4 June 2014)
  58. ↑ Poroshenko appoints Klitschko head of Kyiv city administration – decree Archived 4 July 2014 at the Wayback Machine., Interfax-Ukraine (25 June 2014) Poroshenko orders Klitschko to bring title of best European capital back to Kyiv Archived 14 July 2014 at the Wayback Machine., Interfax-Ukraine (25 June 2014)
  59. ↑ Vitali Klitschko wins in first round of Kyiv mayor election Archived 6 November 2020 at the Wayback Machine., Ukrinform (6 November 2020)
  60. ↑ (Ukrainian ਵਿੱਚ) Interactive parliamentary election 2012 result maps Archived 29 December 2012 at the Wayback Machine. by Ukrayinska Pravda (Ukrainian ਵਿੱਚ) Election results in Ukraine since 1998 Archived 3 December 2010 at the Wayback Machine., Central Election Commission of Ukraine Nations and Nationalism: A Global Historical Overview Archived 14 June 2020 at the Wayback Machine., ABC-CLIO, 2008, ISBN 1851099077 (page 1629) Ukraine on its Meandering Path Between East and West Archived 14 June 2020 at the Wayback Machine. by Andrej Lushnycky and Mykola Riabchuk, Peter Lang, 2009, ISBN 303911607X (page 122) After the parliamentary elections in Ukraine: a tough victory for the Party of Regions Archived 17 March 2013 at the Wayback Machine., Centre for Eastern Studies (7 November 2012) Communist and Post-Communist Parties in Europe Archived 6 August 2020 at the Wayback Machine. by Uwe Backes and Patrick Moreau, Vandenhoeck & Ruprecht, 2008, ISBN 978-3-525-36912-8 (page 396) Party of Regions gets 185 seats in Ukrainian parliament, Batkivschyna 101 – CEC Archived 31 October 2013 at the Wayback Machine., Interfax-Ukraine (12 November 2012) ਫਰਮਾ:Deprecated archive, Interfax-Ukraine (8 January 2013) (Ukrainian ਵਿੱਚ) Electronic Bulletin "Your Choice – 2012". Archived 2013-12-03 at the Wayback Machine.
  61. ↑ How relations between Ukraine and Russia should look like?
  62. ↑ (Ukrainian ਵਿੱਚ) Elections to Kyiv district councils will take place on October 30 [2022] – the decision of the Kyiv City Council Archived 3 February 2022 at the Wayback Machine., Interfax-Ukraine (3 February 2022)
  63. ↑ Чисельність населення м.Києва [Population of Kyiv city] (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). UkrStat.gov.ua. 1 November 2015. Archived from the original on 9 October 2020. Retrieved 9 January 2016.
  64. ↑ Martin 2007, p. 68.
  65. ↑ Martin 2007, pp. 161–162.
  66. 1 2 3 Bilous 2008, p. 88.
  67. ↑ The most recent Ukrainian census, conducted on 5 December 2001, gave the population of Kyiv as 2 611 300 (Ukrcensus.gov.ua – Kyiv city Web address accessed on 4 August 2007). Estimates based on the amount of bakery products sold in the city (thus including temporary visitors and commuters) suggest a minimum of 3.5 million. "There are up to 1.5 mln undercounted residents in Kiev Archived 2 December 2008 at the Wayback Machine.", Korrespondent, 15 June 2005 (ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ)
  68. ↑ "There are up to 1.5 mln undercounted residents in Kiev". Korrespondent (in ਰੂਸੀ). 15 June 2007. Archived from the original on 2 December 2008. Retrieved 2 September 2013.
  69. ↑ Hamm 1993.
  70. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  71. ↑ Kubijovyč, Volodymyr; Pavlovsky, Vadym; Stebelsky, Ihor; Zhukovsky, Arkadii (2017). "Kyiv". Encyclopedia of Ukraine. Archived from the original on 24 March 2023. Retrieved 2023-03-29.
  72. ↑ Kubijovyč, Volodymyr; Pavlovsky, Vadym; Stebelsky, Ihor; Zhukovsky, Arkadii. "Kyiv". Encyclopedia of Ukraine. Archived from the original on 24 March 2023. Retrieved 2023-03-29.
  73. ↑ "Ukrainian Municipal Survey, March 2–20 2015" (PDF). IRI. Archived from the original (PDF) on 19 October 2017. Retrieved 27 May 2015.
  74. ↑ According to the official 2001 census data: "Всеукраїнський перепис населення 2001 | Результати | Основні підсумки | Національний склад населення | місто Киів" (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). ukrcensus.gov.ua. Archived from the original on 14 December 2009. Retrieved 14 January 2010.
  75. ↑ "Kiev: the city, its residents, problems of today, wishes for tomorrow", Zerkalo Nedeli, 29 April – 12 May 2006.
  76. ↑ "What language is spoken in Ukraine?". Welcome to Ukraine. Archived from the original on 11 October 2017. Retrieved 12 February 2016.
  77. ↑ Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897
  78. ↑ "Ukrainian Municipal Survey, March 2–20 2015" (PDF). IRI. Archived from the original (PDF) on 19 October 2017. Retrieved 27 May 2015.
  79. 1 2 "Kiev". www.jewishvirtuallibrary.org. Archived from the original on 18 August 2016. Retrieved 24 May 2019.
  80. ↑ "The Jewish Community of Kiev". The Museum of the Jewish People at Beit Hatfutsot. Archived from the original on 13 June 2020. Retrieved 1 August 2019.
  81. ↑ {{cite encyclopedia}}: Empty citation (help)
  82. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  83. ↑ "State-sponsored Anti-Semitism in Postwar USSR. Studies and Research Perspectives; Antonella Salomoni". Quest. Issues in Contemporary Jewish History / Questioni di storia ebraica contemporanea. 2 April 2010. Archived from the original on 22 January 2020. Retrieved 26 July 2012.
  84. ↑ alla levy. "Jewish People Around the World". Archived from the original on 31 August 2013. Retrieved 4 July 2015.
  85. 1 2 3 4 5 Forgotten Soviet Plans For Kyiv Archived 4 February 2012 at the Wayback Machine., Kyiv Post (28 July 2011)
  86. ↑ Workpermit.com Archived 30 December 2009 at the Wayback Machine..
  87. ↑ Kiev.info Archived 27 June 2009 at the Wayback Machine..
  88. ↑ Kyiv found among greenest cities in Europe, Emirates News Agency (10 December 2009)
  89. ↑ Goukassian, Elena (15 September 2023). "Unesco adds sites in Kyiv and Lviv to list of world heritage in danger". The Art Newspaper. Archived from the original on 19 October 2023. Retrieved 14 October 2023.
  90. ↑ Anwer, Baraa (September 15, 2023). "UNESCO puts 2 locations in war-ravaged Ukraine on its list of historic sites in danger". Associated Press News. Archived from the original on 19 October 2023. Retrieved 14 October 2023.
  91. ↑ "World Heritage in Danger". UNESCO World Heritage Convention. Archived from the original on 5 July 2020. Retrieved 14 October 2023.
  92. ↑ "Andreyevskiy Spusk". Hotels-Kiev.com. Optima Tours. Archived from the original on 1 September 2006. Retrieved 20 June 2006.
  93. ↑ "Andreevsky spusk". Kyiv Guide (in ਰੂਸੀ). Archived from the original on 12 March 2007. Retrieved 20 June 2006.
  94. ↑ "Kiev zoo a 'concentration camp for animals'". CBC news. Associated Press. 23 March 2011. Archived from the original on 9 September 2013. Retrieved 27 April 2011.
  95. 1 2 3 "Gross Regional Product" (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Kyiv Statistics Office. Archived from the original on 1 December 2020. Retrieved 19 November 2010.
  96. 1 2 "Валовий регіональний продукт". 2023-03-30. Retrieved 2026-05-12.
  97. 1 2 3 4 "Statistical Bulletin (May 2012)" (PDF) (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). National Bank of Ukraine. Archived (PDF) from the original on 8 July 2012. Retrieved 3 July 2012.
  98. ↑ "30 років Незалежності: як змінювався курс долара". 2021-03-21. Retrieved 2026-05-12.
  99. ↑ "Average Monthly Wage Dynamics" (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Kyiv Statistics Office. Archived from the original on 1 December 2020. Retrieved 1 October 2020.
  100. ↑ "Середньомісячна номінальна заробітна плата за видами економічної діяльності у 2013 році". Retrieved 2026-05-12.
  101. ↑ "Labour Market Indicators" (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Kyiv Statistics Office. Archived from the original on 14 October 2020. Retrieved 1 October 2020.
  102. 1 2 "Retail Sales" (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Kyiv Statistics Office. Archived from the original on 1 December 2020. Retrieved 11 October 2020.
  103. ↑ "Foreign Direct Investment" (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Kyiv Statistics Office. Archived from the original on 1 December 2020. Retrieved 11 October 2020.
  104. ↑ "Industrial Production by Economic Activity" (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Kyiv Statistics Office. Archived from the original on 14 October 2020. Retrieved 11 October 2020.
  105. ↑ "UNIT Factory, a key element of the future innovation park, opened in Kyiv". kfund.ua. 16 November 2016. Archived from the original on 3 August 2019. Retrieved 18 November 2019.
  106. ↑ See also: Kyiv University official website Archived 10 September 2017 at the Wayback Machine..
  107. ↑ See also: KPI official website Archived 13 May 2019 at the Wayback Machine.
  108. ↑ "National University of Kyiv-Mohyla Academy". Archived from the original on 1 February 2021. Retrieved 25 February 2022.
  109. ↑ See also: Osvita.org URL accessed on 20 June 2006 Archived 30 January 2009 at the Wayback Machine.
  110. ↑ . Kyiv. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help)
  111. ↑ "The Vernadsky National Library of Ukraine". Nbuv.gov.ua. Archived from the original on 30 March 2010. Retrieved 27 June 2010.
  112. ↑ "Collection of Jewish Musical Folklore (1912–1947)". UNESCO Memory of the World Programme. 16 May 2008. Archived from the original on 23 June 2008. Retrieved 14 December 2009.
  113. ↑ "Головне управління статистики м.Києва – Пасажирські перевезення АРХІВ 2011 року" [Kyiv City Statistical Office – Passenger Transport (Archive 2011)]. kyiv.ukrstat.gov.ua (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Archived from the original on 1 December 2020. Retrieved 11 October 2020.
  114. ↑ For a 2004 plan of the Kyiv tram, please see mashke.org Archived 3 March 2016 at the Wayback Machine.
  115. ↑ "Азаров дал добро на строительство кольцевой дороги вокруг Киева – Газета "ФАКТЫ и комментарии"" [Azarov gave the green light to build a ring road around Kyiv] (in ਰੂਸੀ). Fakty.ua. Archived from the original on 19 October 2017. Retrieved 12 March 2013.
  116. ↑ "Вторая кольцевая дорога вокруг Киева обойдется в $5-5,5 млрд. – Последние новости Киева – Однако в направлении окружной дороги уже вся земля выкуплена | СЕГОДНЯ" [The second ring road around Kyiv will cost $5–5.5 billion. — However, all the land along the route has already been purchased.] (in ਰੂਸੀ). Segodnya.ua. 27 June 2007. Archived from the original on 5 October 2020. Retrieved 12 March 2013.
  117. ↑ "Азаров прогнозирует начало строительства второй кольцевой дороги вокруг Киева в 2012 году | Новости Киева" [Azarov predicts the start of construction of a second ring road around Kyiv in 2012] (in ਰੂਸੀ). Korrespondent.net. Archived from the original on 19 October 2017. Retrieved 12 March 2013.
  118. ↑ Kyiv Administration: Roads Are In Poor Technical State Because They Have Reached End Of Their Service Lives And Annual Maintenance Volume Is Low Archived 16 June 2009 at the Wayback Machine., Ukrainian News Agency (12 June 2009)
  119. ↑ (ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ) Archunion.com.ua Archived 6 February 2007 at the Wayback Machine..
  120. ↑ "Азаров запустил в Киеве городскую электричку | Экономика | РИА Новости – Украина" [Azarov launched the urban rail service in Kyiv] (in ਰੂਸੀ). Ua.rian.ru. 13 August 2012. Archived from the original on 25 April 2012. Retrieved 12 March 2013.
  121. ↑ "Мапа сполучень". Kyiv City Express (in ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ). Archived from the original on 4 June 2023. Retrieved 21 November 2023.
  1. ↑ "...Weighing these factors, scholars have offered figures ranging from 36,000 to 50,000 for the population of Kiev at the end of the twelfth century."[64]
  2. ↑ It is unclear what the population was after the Mongol Siege of Kiev (1240). Carpini's account is vague, contradictory, and has been questioned. Petro Tolochko (1980) estimated that there might have been about 2,000 inhabitants left, compared to the "36,000 to 50,000" people that dwelled in the city around 1200.[65]
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found.
"https://pa.wikipedia.org/w/index.php?title=ਕੀਵ&oldid=845087" ਤੋਂ ਲਿਆ