ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
(ਸ. ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਰੀਡਿਰੈਕਟ)
Jump to navigation Jump to search
ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ
ਜਨਮ(1909-07-29)29 ਜੁਲਾਈ 1909
ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲਾ, ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ
ਮੌਤ21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1993(1993-04-21) (ਉਮਰ 83)
ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂਦੁੱਖ ਸੁੱਖ, ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਡੇਢ ਆਦਮੀ, ਮਨੁੱਖ ’ਤੇ ਪਸ਼ੂ
ਕੌਮੀਅਤਭਾਰਤੀ
ਕਿੱਤਾਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਅਧਿਆਪਕ
ਲਹਿਰਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ
ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਜੋਗਿੰਦਰ ਕੌਰ
ਵਿਧਾਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ

ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ (29 ਜੁਲਾਈ 1908[1] ਜਾਂ 29 ਜੁਲਾਈ 1909,[2]- 21 ਅਪਰੈਲ 1993) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਨ।[2][3][4] ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ, ਤਵਿਆਂ ਦਾ ਵਾਜਾ ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਹਵਾਰੀ ਰਸਾਲੇ ਲਿਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।[3] ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਪੇ।

ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ[ਸੋਧੋ]

ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਜੁਲਾਈ 1909 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।[3] ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਢਲਾ ਬਚਪਨ ਉਹਨਾਂ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਲ ਮੁਕੰਦ ਖੱਤਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ. ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।[3]

ਸਿਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਰਾਗੀ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸਿੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਪਰ ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਦੀ ਮਛੂਆ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਟਰੀਟ ਵਿਚਲੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੋਗਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ।[4]

ਬਤੌਰ ਲਿਖਾਰੀ[ਸੋਧੋ]

ਬਤੌਰ ਲਿਖਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਦੋ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਛਪਵਾਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ, ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਡੇਢ ਆਦਮੀ, ਮਨੁੱਖ ’ਤੇ ਪਸ਼ੂ, ਕਲਗ਼ੀ ਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ’ਤੇ ਗਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[3]

ਲਿਖਤਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ[ਸੋਧੋ]

  • ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ
  • ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
  • ਡੇਢ ਆਦਮੀ (1952)
  • ਮਨੁੱਖ ’ਤੇ ਪਸ਼ੂ (1954)
  • ਕਲਗ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅਣੀਆਂ
  • ਸ਼ਹਿਰ ’ਤੇ ਗਰਾਂ
  • ਸਭ ਰੰਗ (1949)
  • ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ (1951)
  • ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ (1962)
  • "ਬਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ"

ਹੋਰ[ਸੋਧੋ]

  • ਖੁੰਬਾਂ ਦਾ ਸਿ਼ਕਾਰ (1971)
  • ਜੰਮੂ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਰਾਅ (1977)
  • ਅਮਰ ਗੁਰ ਰਿਸ਼ਮਾਂ (ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ, 1982)
  • ਪਠਾਣ ਦੀ ਧੀ
  • "ਵੱਡੇ ਕੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ"

ਸਨਮਾਨ[ਸੋਧੋ]

1986 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਗਰਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ।[3]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Kulabīra Siṅgha Kāṅga. "Sujan Singh". p. 8. 
  2. 2.0 2.1 Kaang, Kulbir Singh (2003). Sujan Singh. Makers of Indian Literature. Sahitya Akademi. p. 53. ISBN 81-260-1742-2. 
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 ਕਾਂਗ, ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (2003). Sujan Singh. Makers of Indian Literature. ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ. p. 53. ISBN 81-260-1742-2. 
  4. 4.0 4.1 "Principal Sujan Singh's contribution to Punjabi literature recalled". ਲੁਧਿਆਣਾ. ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ. ਮਾਰਚ 1, 2010. Retrieved ਅਗਸਤ 19, 2012.  Check date values in: |access-date=, |date= (help)