ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
Balwant gargi (1).jpg
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
ਜਨਮ: 4 ਦਸੰਬਰ 1916(1916-12-04)
ਮੌਤ:22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003(2003-04-22) (ਉਮਰ 86)
ਕਾਰਜ_ਖੇਤਰ:ਨਾਟਕ , ਰੇਖਾ ਚਿਤਰ,ਨਾਵਲਕਰ,
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ:ਭਾਰਤੀ
ਭਾਸ਼ਾ:ਪੰਜਾਬੀ
ਵਿਧਾ:ਨਾਟਕ
ਵਿਸ਼ਾ:ਸਮਾਜਿਕ

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ (4 ਦਸੰਬਰ 1916 - 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।


ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਸਬਾ ਸ਼ਹਿਣਾ (ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ) ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਖੇ[1] ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਐਫ. ਸੀ.ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਤੱਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੁਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। [2] ਉਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਕੇ ਸੀਐਟਲ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਹੇ। ਉਥੇ ਹੀ 11 ਜੂਨ 1966 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕੁੜੀ ਜੀਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ । [3] ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਦੇ ਨਾਟਕ ਮਾਸਕੋ, ਜਰਮਨੀ, ਪੋਲੈਂਡ, ਲੰਡਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ।[4]

ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਗਾਰਗੀ ਨੂੰ ਡਰਾਮਾ ਰਚਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਰਨਾ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਣਾ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਤੇ ਮਟਕਾਉਣਾ ਵੀ। ਚੂਨਾ ਲਾ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਉਹਦਾ ਕਸਬ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਖੰਭਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਸੀ ਤੇ ਝੀਤਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਦਿਸਦੇ ਲੁਕਵੇਂ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕਾਰਸਤਾਨੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਡਿਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਭੰਡੀ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਢਕਿਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦਾ

ਰਚਨਾਵਾਂ[5][ਸੋਧੋ]

ਨਾਟਕ[ਸੋਧੋ]

ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ[ਸੋਧੋ]

  • ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ (1945)
  • ਦੋ ਪਾਸੇ
  • ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ
  • ਦਸਵੰਧ
  • ਦੁਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ
  • ਚਾਕੂ
  • ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ[ਸੋਧੋ]

  • ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ
  • ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਬੇਰ
  • ਕਾਲਾ ਅੰਬ

ਵਾਰਤਕ[ਸੋਧੋ]

ਨਾਵਲ[ਸੋਧੋ]

ਖੋਜ ਪੁਸਤਕਾਂ[ਸੋਧੋ]

  • ਲੋਕ ਨਾਟਕ
  • ਰੰਗਮੰਚ

ਸਨਮਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ". ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ. 15 ਸਤੰਬਰ 2012.  Check date values in: |date= (help)
  2. ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ (2007). ਮੰਚ ਦਰਸ਼ਨ. ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ. p. 155-156. ISBN 81-7380-153-3.  More than one of |pages= and |page= specified (help); Check date values in: |access-date= (help);
  3. "'ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ' ਵਰਗਾ ਸੀ ਗਾਰਗੀ". ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ. 8 ਜਨਵਰੀ 2012.  Text " ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਮਗਰੋ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ" ignored (help); Unknown parameter |ਪਿਆur= ignored (help); Check date values in: |date= (help);
  4. - ਪ੍ਰਿੰ. ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ. "ਬਾਤ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੀ". 
  5. http://jsks.biz/Books-Buy-Online/balwant-gargi-books